Kabinet Cossiga komt 'onfortuinlijk ten val Irak ontkent stop op export van olie hechts Duitsland zoekt heil in versplintering hije vakbond Polen lreigt met prikactie F 'Irak vergiftigt gevangenen voor hun vrijlating' 'Iran valt zonodig alle olievelden aan' anti-semieten slaan ipnieuw toe in Parijs Een beperkte oorlog Machtstrijd Italiaanse christen-democraten Castro breekt met Venezuela Amnesty vraagt onderzoek Koerden plegen aanslag in Turkije 'Eerst Khomeini van troon stoten' BAANDAG 29 SEPTEMBER 1980 BUITENLAND TROUW/KWARTET :OME (AFP, Reuter) Midden in een uitermate ernstige economische crisis in Italië nu ook og geconfronteerd met een van de merkwaardigste politieke crises uit zijn aan crises zo rijke eschiedenis. Om de lire, de munteenheid, niet het slachtoffer van dit alles te laten worden, eeft premier Cossiga nog net voor zijn aftreden monetaire maatregelen getroffen die een apitaalvlucht moeten voorkomen. Bterdag zag het er naar uit dat de op iristen-democraten, socialisten en publikeinen steunende regering de -♦«mming van het parlement zou .stem ijger jgen voor een pakket economische Ïatregelen dat al twee maanden in praktijk wordt gebracht, maar dat mg niet de benodigde parlementaire eun had gekregen. Een hoofdelijke emming wees uit dat 329 van de inwezige parlementariërs vóér wa- n en 264 tegen. Maar toen er een uur ter ook nog schriftelijk - en ge •im werd gestemd was de uitslag r< tegen 298. Cossiga mocht af deden uister is wie het kabinet ten val ?ft gebracht, maar algemeen wordt ïgenomen dat het niet de socialis- en republikeinen waren, maar de christen-democraten. Sommigen zien er het werk in van de aanhang van ex- premier Giulio Andreotti, anderen wijzen naar Amintore Fanfani. even eens een christen-democratische ex- premier. Woedend De socialisten-leider Betino Craxi was woedend: „In een internationale situatie vol gevaar is deze regerings crisis verooraaakt door een van de meest stinkende parlementaire ma noeuvres," brieste hij. En de republi kein Giovanni Spadolini voegde er bitter aan toe: „Misschien zitten we nu aan de bodem wat de uitholling van de publieke instellingen betreft De val van Cossiga betekent dat de al ingevoerde onderdelen van het eco- ARSCHAU (Reuter, AFP) De vrije vakbeweging in de jolse havenstad Gdansk heeft voor komende vrijdag een aking van een uur aangekondigd uit protest tegen het tblijven van de loonsverhogingen die de regering heeft «gezegd. De vakbond vraagt andere Poolse organisaties ch bij de actie aan te sluiten. staking wordt aanstaande vrijdag ssen twaalf en een uur gehouden. oordvoerders van de nieuwe vrij korganisaties in Katowice hebben middels laten weten, dat zij zich bij actie zullen aansluiten De Poolse beiders zijn boos dat zij nog geen oty hebben gezien die de regering in had beloofd toen zij eind vorige aand het werk hervatten. De pri- ictie komt kort nadat de leider van nieuwe vrije vakbond, Lech Wale- had gedreigd dat hij het hele land zou plat gooien als de regering zich niet aan de afspraken houdt. Aangenomen wordt dat begin deze week door de leiding van de commu nistische partij spijkers met koppen geslagen zullen worden. Een bijeen komst van het centrale comité van de partij, die aanvankelijk vrijdag al zou plaatsvinden, zal nu begin deze week worden gehouden. Overigens valt de produktie in verschillende bedrijven af en toe nog stil door discussies over de verhouding tussen de oude en de nieuwe bonden. nomische reddingsplan ongedaan moeten worden gemaakt: de prijs van de benzine, het percentage voor de btw en de belasting op alcohol moe ten weer naar het oude peil. Plannen om het arme zuiden extra te stimule ren, benarde bedrijven voor 1500 mil jard lire steun te geven, het hele be drijfsleven van een belastingverla ging te laten profiteren en de import te bevorderen al die plannen gaan nu weer de ijskast in. Met al deze maatregelen hoopte de coalitie onder meer de inflatie van twintig procent per jaar terug te dringen. President Pertini heeft gisteren een bezoek aan Hongkong voortijdig af gebroken om in Rome de gebruikelij ke reeks consultaties te beginnen. Als Andreotti achter Cossiga's val schuilt, wordt het niet uitgesloten geacht dat deze zal streven naar een vorm van samenwerking tussen Ita- liës twee grootste partijen, de chris ten-democraten en de communisten. Fiat Een gunstig bijverschijnsel van de crisis is, dat Fiat voorlopig heeft afge zien van het voornemen veertiendui zend werknemers te ontslaan. Het bedrijf zal hiermee nu in ieder geval nog drie maanden wachten om te voorkomen dat tijdens de crisis de sociale spanning nog hoger oploopt. De autofabriek gaat echter wel door met plannen om 24.000 werknemers tijdelijk te ontslaan, geen personeel in dienst te nemen ter vervanging van gepensioneerden en andere werkne mers met vervroegd pensioen te sturen. De regering-Cossiga had zonder re sultaat bemiddeld tussen Fiat en de werknemers en hun bonden. De com munistische partij heeft dit weekein de haar onvoorwaardelijke steun aan de arbeiders toegezegd als die uit protest het bedrijf zouden willen be zetten. ARIJS (AFP, AP) „Met zulke aanslagen tegen de Joodse ■meenschap begonnen de nazi's in Duitsland ook," zei giste- in de Franse opperrabbijn Jacob Kaplan, nadat onbekenden )or de vijfde maal binnen 48 uur een Joods instituut in Parijs idden beschoten. Kaplan drong er bij de regering op aan een nd te maken aan het optreden van neo-nazi's en de Joodse imeenschap beter te beschermen. ijdag al waren een crèche, een hooi, een synagoge en een gedenk- ken voor de onbekende Joodse artelaar met mitrailleurvuur onder inden genomen. Er werden zes ar- staties verricht, maar gistermid- ig, enkele uren nadat er nog een nagoge was beschoten, liet de poli- de laatste twee verdachten vrij ins gebrek aan bewijs. egen: i de aanslagen van vrijdag belde mand anoniem het Franse persbu- au AFP met de mededeling dat dit t werk was van de FNE, de „Fais- aux Nationalistes Européens". en faisceau is niet alleen een bun- ling of groepering, maar ook de jlenbundel die het symbool was van Italiaanse fascisten) Zes kopstuk- n van deze beweging werden opge- kt, nder wie de 46-jarige Mare ederiksen. Deze leidde tot voor )rt de even anti-semitische bewe- ng FANE, die drie weken geleden >or de overheid werd ontbonden. NE en FANE hebben niet alleen jna dezelfde initialen en leiders, de twee groepen zetelen ook in hetzelfde gebouw. Na de aanslagen van de afgelopen dagen wijzen vele waarnemers erop dat de politie doorgaans grote moeite heeft de daders van anti-semitische aanslagen op te sporen. Daniel May er, vice-president van de Internatio nale Liga voor de Mensenrechten, zei zaterdag dat uiterst rechts in Frank rijk „alleen dankzij zijn medeplichti gen in het staatsapparaat, bij de poli tie en de justitie" in staat is zo op te treden. Ook de Franse politiebonden tonen zich bezorgd over klachten dat ui terst rechtse lieden in het politie apparaat zijn doorgedrongen. Ver scheidene vakbondsleiders zeiden za terdag dat de politie het hoofdkan toor van de FNE pas heeft doorzocht en er de aanwezigen heeft onder vraagd nadat een verklaring van de procureur-generaal hierover in de pu bliciteit was gekomen. FNE liet zich op 11 juli officieel registreren met als doelstelling „de bundeling van natio nalistische bewegingen in Europa". CARACAS (AP, AFP) Een totale diplomatieke breuk tussen Venezuela en Cuba lijkt nabij nu president Ca stro zijn hele diplomatieke staf uit Caracas heeft teruggetrokken. Castro neemt het de Venezolanen buitenge woon kwalijk dat vier mannen die ervan verdacht werden in 1976 een Cubaans vliegtuig met 73 inzittenden te hebben opgeblazen, zijn vrijge sproken. Een obstakel voor een redelijker ver standhouding met de Verenigde Sta ten is echter weggenomen. Vrijdag avond laat liet een woordvoerder van president Carter weten dad Cuba de wilde stroom van vluchtelingen naar de VS heeft stopgezet. In een half jaar tijd maakten meer dan 120 000 Cuba nen de oversteek. BAGDAD, TEHERAN (AFP, Reuter) Hoeveel reden tot juichen de Iraakse militairen hebben, wordt door de tegenstrijdige frontberichten uit Bagdad en Teheran niet erg duidelijk. Journalisten waren gisteren al wel in staat een bezoek te bren gen aan het door het Iraakse leger bezette dorp Menran, maar die plaats ligt op nauwelijks vijftien kilometer van de grens. Sporen van de oorlog vertoonde het ge hucht nauwelijks. Veel nadruk kelijker waren de resten van de politieke strijd in Iran nog merk baar. Naast portretten van aya tollah Khomeini hingen er nog affiches van generaal Madani uit de tijd dat hij nog dong naar het presidentschap van zijn land. Ook waren er portretten van pre mier Rajai te zien. Het enige restant van de strijd was een Amerikaanse Patton- tank, die kennelijk door de Ira- niërs was achtergelaten. In aan wezigheid van journalisten kreeg een boer uit Mehran door Iraakse soldaten de vraag voorgelegd aan welk leger hij de voorkeur gaf, het Iraanse of het Iraakse. Hij had een altijd passend antwoord klaar: „Aan het uwe natuurlijk Een en ander zou erop kunnen wijzen dat de omvang van de strijd toch geringer is dan de frontberichten soms doen gelo ven. Volgens Britse kranten heeft Irak slechts drie van zijn dertien divisies in de strijd geworpen, terwijl Iran slechts twee divisies op het strijdtoneel heeft. Een gro te verrassing is voor velen dat Iran, dat sedert de komst van Khomeini het leger nogal heeft verwaarloosd, de strijd goed vol houdt. De Iraakse minister van buitenlandse zaken Hammadi noemde het gisteren nog wat vroeg om te bepalen hoeveel schade Iraanse bombardementen hebben aangebracht aan de olie-in stallaties in Irak. Overigens sprak hij berichten in het Westen tegen dat de Iraakse export geheel is stil gevallen. Wel zei de minister dat hij zich zorgen maakt over het gedeeltelijk wegval len van de Iraakse olie-uitvoer voor de wereldeconomie. „We zullen ons uiterste best doen de gevolgen hier van te ondervangen, bij voorbeeld door een verhoging van de oliepro- duktie door andere landen." Tot aan de oorlog met Iran produceerde Irak 3,2 miljoen vaten olie (van 159 liter) per dag en was daarmee na Saoedi- Arabië de grootste exporteur van de ze delfstof. Hammadi meende dat de schade die is toegebracht aan een oliepijpleiding in Turkije binnen enkele dagen gere pareerd kan zijn. De Turkse autoritei ten rekenden gisteren op ten minste een week. De aanslag, die werd uitge voerd in de buurt van het drielanden punt van Syrië, Irak en Turkije, is vermoedelijk het werk geweest van Iraakse Koerden. Overigens meen den de Turken dat het transport van de olie door deze leiding meer af hangt van de herstelwerkzaamheden aan de olie-installaties bij Kirkoek dan van het ongedaan maken van de schade van de bomaanslag. Volgens radio Teheran zijn de installaties bij Kirkoek voor vijfentachtig procent verwoest. Het blad Middle East Economie Re- view schrijft dat zelfs bij een snelle vordering van de herstelwerkzaamhe den de Iraakse produktie voorlopig niet boven de twee miljoen vaten per dag zal uitkomen. Volgens het Parijse Internationale Energie Agentschap betekent het uitvallen van de Iraanse en Iraakse olieproduktie een beper king van de bevoorrading van de we reld met tien procent Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM Amnesty International wil een onderzoek naar mogelijke vergiftiging van politieke gevangenen in Irak. De verdenking bestaat dat het regime van president Saddam Hoessein zich ontdoet van politieke tegenstanders door gif in hun voedsel te doen. De internationale organisatie, die op komt voor politieke gevangenen, zegt over bewijsmateriaal te beschikken in drie gevallen. Al in mei van dit jaar kwamen er bij Amnesty berichten binnen over politieke gevangenen, die kort na hun vrijlating ernstig ziek werden. Een aantal zou zijn overle den. De verdenking rees toen dat de gevangenen kort voor hun vrijlating een met vergif gemengd drankje kre gen aangeboden. Drie maanden geleden kwamen de eerste aanwijzingen die deze veron derstelling steunden In een zieken huis in Londen overleed Majidi Je had. een Irakiër die in zijn land ge vangen had gezeten omdat hij oppo sitie tegen het bewind van Saddam Hoessein zou hebben gevoerd. Begin mei was hij voor familiebezoek naar Engeland vertrokken. Toen hij ziek werd verklaarde hij dat hij bij het afhalen van zijn paspoort voor deze reis een glas sinaasappelsap op het politiebureau had gekregen, waar mogelijk vergif in had gezeten. Sectie wees uit dat hij hoogstwaarschijnlijk was vergiftigd: de lijkschouwer vond sporen thallium, die vermoedelijk al vóór zijn vertrek naar Engeland in zijn lichaam waren gekomen. Ook een andere Irakiër werd ziek nadat hij enige maanden gevangen had gezeten. Hij vloog voor medische behandeling naar Groot-Brittannië. waar artsen thalliumvergiftiging vaststelden. De man. van wie Amnes ty de naam niet bekend heeft ge maakt. is nu weer aan het herstellen. Een sjiitische vrouw, die enige dagen in Irak in de gevangenis heeft gezeten is, volgens Amnesty eveneens met thallium vergiftigd en vervolgens overleden. In de drie dagen dat ze gevangen zat at ze niets, maar wel dronk ze vlak voor haar vrijlating een beker yoghurt. Haar ledematen raak ten verlamd en kort voor haar dood begon het haar uit te vallen, volgens Amnesty verschijnselen die op thalli umvergiftiging wijzen. Thallium is het werkzame element in de verbin ding thalliumsulfaat, een kleur- en smaakloos gif dat wel wordt gebruikt om mieren te bestrijden. Het tast het centrale zenuwstelsel aan en kan uit eindelijk een langzame dood tot ge volg hebben. Amnesty International zegt nog meer (minder gedetailleerde) informatie te hebben over andere gevallen van mo gelijke vergiftigingen. De organisatie heeft president Sadam Hoessein van daag gevraagd een onderzoek in te stellen naar de behandeling van poli tieke tegenstanders in de gevangenis sen van Irak. BAGDAD, ANKARA (Reuter, AFP) Irak zal contact opne men met andere olie producerende landen om de gevolgen te ondervangen van het vrijwel stilvallen van de Iraanse export. Zaterdagochtend werd bij een bomaanslag op Turks grondge bied de oliepijpleiding van het Iraakse Kirkoek naar de Middellandse Zee zwaar beschadigd. BAHREIN (Reuter, AFP) Iran heeft de Arabische Golfsta ten gewaarschuwd zich niet aan de zijde van Irak te scharen in de oorlog tussen beide landen. Een Iraanse diplomaat in Beiroet verklaarde dat Teheran erover denkt alle olievelden langs de Golf te vernietigen, als de andere Arabische landen Irak zó gaan helpen, dat het Iraanse leger verslagen dreigt te worden. De Iraanse vrees voor toenemende samenwerking van een deel van de Arbische wereld tegen het bewind van ayatollah Khomeini is niet ge heel ongegrond. De nu meer dan een week durende oorlog heeft een zeer nauwe politieke en ten dele ook mili taire samenwerking tussen Jordanië, Saoedi-Arabië en Irak aan het licht gebracht. Door Jordaanse vliegvelden ter be schikking te stellen voor Iraakse transporttoestellen, ging koning PARIJS (Reuter) Het Iraanse le ger kan beter eerst Khomeini ten val brengen voordat het overgaat tot be strijden van de Irakiërs. Dat is het oordeel van de vroegere Iraanse pre mier Sjapoer Bakhtiar, de laatste nog door de sjah benoemde rege ringsleider, die momenteel in bal lingschap in Parijs leeft. Bakhtiar bevestigde dat hij onlangs in Irak was geweest, van waaruit hij radiouitzendingen naar Iran ver zorgde. Maar hij sprak tegen dat hij vantevoren wist van het Iraakse voornemen Iran aan te vallen. Bakh tiar heeft de leiders in Bagdad wel laten weten dat het eenzijdig opzeg gen van het grensverdrag van maart 1975 door Saddam Hoessein niet door de beugel kan en dat het Iraak se leger er verstandig aan doet te blijven waar het nu is. Bakhtiar zei (nog) geen plannen te hebben voor de vorming van een regering in bal lingschap. Hoessein verder dan de verbale steun die het bewind in Riaad aan Irak geeft. Maar ook Saoedi-Arabië schaart zich duidelijk aan de zijde van Saddam Hoessein. Koning Kha- led belt regelmatig met de Iraakse president om hem zijn steun te betui gen voor de „pan-Arabische strijd te gen de vijanden van de Arabieren." En het officiële Saoedische persbu reau liet de Iraakse minister van de fensie Adnan Khairallah Talfah zeg gen, dat de duur van de strijd uitslui tend afhangt van het Iraanse ant woord op de Iraakse eisen. Eerder vorige week werd bekend dat Saoedi- Arabië bezig was zich voor te berei den op een mogelijke uitbreiding van de gevechten door onder meer af weergeschut te plaatsen bij de olie installaties. Het Amerikaanse tijdschrift Energy User News meldde gisteren dat de strijd tussen Irak en Iran het recht streekse gevolg is van een geheime afspraak tussen Saoedi-Arabië. de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit enerzijds en Irak anderzijds De drie Arabische landen zouden Irak steun hebben toegezegd, aange zien Iran tijdens de laatste vergade ring van de Organisatie van Olie pro ducerende en Exporterende landen (OPEC) gedreigd zou hebben met af sluiting van de Straat van Hormoez. als de Arabische landen niet zouden toestaan dat Iran zijn olieproduktie opvoert. De overige olielanden willen juist beperking van de produktie. Iran kreeg gisteren van onverwachte kant hulp aangeboden. De Israëli sche onder-minister van defensie Zip- pori zei dat Israel in staat is Iran steun te bieden in de strijd tegen Irak. onder andere door de levering van militair materieel. nr J. J. Moskau ONN De dreiging die steeds boven de Duitse verkiezingscampagne :ft gehangen de mogelijkheid van een terreuraanslag is dan itseling en met angstaanjagende wreedheid toch nog werkelijkheid worden. Een tweede „zwarte september". ziet er naar uit dat de daders van de inslag in München in uiterst rechtse ingen gezocht moeten worden Dit zou op gische wijze het gelijk bewijzen van de ering in Bonn, die herhaaldelijk heeft tfaarschuwd dat allerlei neo-nazi-bewe- igen hun activiteiten flink opvoeren in juli vorig jaar signaleerde het ministe- van binnenlandse zaken „een toenemen- bereidheid van kleine neo-nazistische nepen om hun toevlucht te nemen tot 4d ter ondersteuning van hun politieke •elstellingen" En zoals staatssecretaris binnenlandse zaken günther hartkopf zei, is deze gewelddadige tendentie fnstig en een bron van toenemende zorg". «Hen i overheid trachtte meer nog dan tevoren eep te krijgen op deze bewegingen en lverwege vorige maand meldde het mi- sterie van binnenlandse zaken in Bonn t de bekende rechtse bewegingen „wat toekomstige Koers en mogelijkheden or verdere acties betreft steeds onzeker- werden". Volgens dat rapport „gedragen neo-nazisti sche kringen zich in verband met de acties tegen hen steeds sterker als samenzweer ders, en trachten zij de actiegroepen zó te reorganiseren, dat er militante cellen ont staan met een betrouwbare ondergrondse ondersteuning". Het ministerie meent dat onvrede over het beleid van de oude NPD heeft bijgedragen tot radicalisering van de jonge neo-nazi's. Deze uiterst rechtse partij is politiek ge sproken vrijwel uitgespeeld. Haar officiële koers van „vrede en orde" heeft radicale jongeren ertoe gebracht hun heil te zoeken bij allerlei radicale splintergroepen die nau welijks een ideologische structuur kennen. Voorzover de autoriteiten weten is de jonge renbeweging van de NPD in staten als Ham burg en Sleeswijk-Holstein bij voorbeeld vrijwel op non-actief gesteld. Steun De neo-nazi-bewegingen krijgen naar ver luidt steun uit het buitenland. Het ministe rie van binnenlandse zaken heeft een toene ming gesignaleerd van de contacten met geestverwanten In Frankrijk en Engeland en zelfs in de Verenigde Staten en Canada. Dergelijke contacten hebben geleid tot een stroom van haat-lectuur uit de Verenigde Staten. Een Duitse Canadees in Toronto, een zekere Ernst Zündel, stuurde onlangs brieven naar Duitsland waarin hij „alle Duitsers" vroeg hem en zijn groep „te helpen bij de strijd" door cellen te vormen In dit verband vroeg Zündel zijn sympathisanten op te geven of ze in staat zijn voor transport te zorgen of „kleine bijeenkomsten" onderdak te ver schaffen, en of ze „militaire ervaring (graag bijzonderheden)" hebben. bat mensen als Zündel zich nogal veilig voelen bleek ook: bij de brief was een ac ceptbetaalkaart ingesloten, waarop het nummer van zijn postgirorekening in Stutt gart al was ingevuld. Van Zündels organisatie is bekend dat zij contacten onderhoudt met de „deutsche Bürgerinitiative" van de advocaat Manfred Roeder, die onlangs is gearresteerd op ver denking van medeplichtigheid aan een bomaanslag op een tehuis voor Vietnamese vluchtelingen in Hamburg, waarbij twee jonge mensen om het leven kwamen. Roe der werd al maanden gezocht wegens ande re activiteiten. Twee dagen voor de aanslag van vrijdag avond in München was net een wapendepot van rechtse extremisten gevonden. Onder de explosieven, waterdicht verpakt en ver stopt in een meer bij Uhingen in Baden- Württemberg, waren drie bommen, die le ken op de bom van München. Aanhang Het meest recente rapport van de federale overheid over extremistische activiteiten, zowel van links als van rechts, merkt op dat er geen duidelijke overkoepelende neo-na zistische beweging in het land opereert, maar dat er wel al 23 kleine bewegingen zijn ontdekt. Hun aanhang steeg van ongeveer zeshonderd in 1976, via negenhonderd in 1977 en duizend in 1978 naar zo'n veerttien- honderd nu, van wie er driehonderd de harde kern van fanatici vormen. Na de aanslag op het Oktoberfeest zal er zeker ook nog ln deze laatste week van de verkiezingscampagne opnieuw veel ge sproken worden over de drijfveren van het rechts-extremisme in Duitsland. Iets meer dan een maand geleden schreef de politico loog Klaus Wasmund dat de strijd tegen het terrorisme zich doorgaans beperkt tot „het oplossen van een probleem in de beste Duitse tradities, als een taak van de politie en de justitie". In zijn beschouwing, die overigens voornamelijk het linkse extremis me behandelde, merkte hij op dat militante stromingen, zoals het anarchisme, als poli tiek verschijnsel nooit echt zijn aangesla gen in de Duitse samenleving. Wasmund concludeerde dat de terreur nimmer zo'n omvang heeft gekend als in Ierland. Italië of Spaans Baskenland, maar dat d* Duitse maatschappij en derhalve de Duitse overheid er altijd op heeft gereageerd met „bijna paranoïde" administratieve maatregelen. Een van de 23 bekende neo-nazi-bewe gingen en tevens een van de militant- ste, de „Wehrsportgruppe Hoffmann", tijdens een oefening twee jaar geleden op het landgoed van hun Leider Karl- Heinz Hoffmann in het Beierse Em- reuth.

Historische Kranten, Erfgoed Leiden en Omstreken

Nieuwe Leidsche Courant | 1980 | | pagina 5