Geen oplossing als Ian Smith niet toegeeft wapens Politici, generaals en strategische Egypte: geen aparte regeling met Israël Jimmy Carter dingt naar Amerikaans presidenstschap Nieuwe 'mannenpil' werkt langzaam maar zeker en bijna zonder bijwerkingen Kissinger: grotere kans op oplossing van kwestie Cyprus Miljoenenzwendel mét beroemde slachtoffers Minister vindt Rabin arrogant Sithole greserveerd over kansen Meerderheid voor doodstraf Zes bankiers gearresteerd in Portugal COURVOISIER Kleridesik heb een rein geweten 1 TROUW/KWARTET ZATERDAG 14 DECEMBER 1974 BUITENLAND T7/K8 CAIRO, TEL AVIV (UPI, Reuter) Er kan in het Midden-Oosten geen vrede worden bereikt, tenzij Israël 'zijn mantel van arrogan tie' afwerpt, zo meent de Egyptische minister van buitenlandse zaken Ismail Fachmy. Gouverneur Jimmy Carter, die president van de VS wil worden, heft zijn dochter boven z'n hoofd. WASHINGTON (UPI, Reuter) Jimmy Carter, gouverneur van de staat Georgia, zal proberen de kandidaat te worden van de Democratische partij bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen van SALISBURY (Reuter, UPI) Er kan geen oplossing worden gevon den voor het conflict tussen blank en zwart in Rhodesië tenzij eerste minister Ian Smith zijn blanke minderheidsregering opgeeft. Dat zei de zwart-nationalistische leider Ndabaningi Sithole gisteren tijdens een persconferentie in de Rhodesische hoofdstad Salisbury. Gevraagd of hl] hoopvol was zei Sit- pig' gestemd was, maar dat hole, dat hij 'hoopvol noch wanho- hij wel gereserveerd staat tegen over de kansen op oplossing van het conflict. Gevraagd wanneer de ronde tafelconferentie met de blan ke kolonisten over de toekomst van Rhodesië zal worden gehouden zei Sithole: 'Ik geloof dat u die vraag beter aan Smith .kunt stellen'. Mo gelijk wordt de conferentie in Lon den gehouden onder voorzitter schap van de Engelse minister van buitenlandse zaken James Callag- han. Ook is alleen Londen volken rechtelijk in staat een nieuwe rege- LONDEN (Reuter Bij een opi nie-onderzoek in Engeland bleek driekwart van de ondervraagden voor invoering van de doodstraf voor terroristen. Vijftien procent sprak zich er tegen uit, de rest had geen menihg. De resultaten van deze peiling werden vrijdag gepu bliceerd, twee dagen nadat het Britse Lagerhuis het voorstel tot herinvoering van de doodstraf had verworpen. Dit voorstel was gedaan in een reactie op de bomaanslagen in Birmingham, waarbij negentien mensen om het leven kwamen en die worden toegeschreven aan de IRA, het verboden Ierse Republi keinse Leger. Zoals Kissinger de zaken voorstelt hebben de Verenigde Staten geen knievallen van betekenis gedaan. Dat wordt nu ook toegegeven door de minister van defensie Schlesin- ger die aanvankelijk tegen zijn SALT-voorstellen was. Hieruit volgt dus, dat Leonid Breznjew er inder daad in geslaagd is de meer extre me gezichtspunten in zijn gezel schap te trotseren. Zoals ook presi dent Ford alleen met de SALT-2 kon instemmen door zich van de inzichten v^n senator Jackson niets aan te trekken. Noch de Sowjet-tegenstanders van SALT-2 noch senator Jackson zul len zichzelf als scherpslijpers be schouwen. Ze hebben hun inzichten gewoon gebaseerd op het nationaal belang. Concessies Zo hebben militaire leiders in de Sowjet-Unie er steeds op gestaan dat de wapenbeperking van SALT- 2 ook de taktische atoomwapens van de VS in Europa die Rusland kunnen bereiken, zou moeten- om vatten. Maar het Kremlin heeft de ze eis laten vallen, volgens Kissin ger omdat deze wapens 'zich niet lenen voor een aanval van enige ring in Salisbury reQhtskracht te verlenen. Sithole zei alleen dat hij wilde dat de bijeenkomst op neu trale grond onder een neutrale voorzitter zou plaatsvinden. Het conflict tussen blank en zwart in Rhodesië ontstond negen jaar gele den toen de regering Smith eenzij dig de banden met Groot-Brittan- nië verbrak. Sithole wilde niet zeg gen, of Londen naar zijn mening als neutrale grond kan worden be schouwd. hoewel hij verwacht dat Groot-Brittannië een 'rol te spelen' heeft. Sithole zei dat hij het samengaan tussen de twee bevrijdingsbewegin gen in Rhodesië (ZANU en ZAPU) en de Afrikaanse nationale raad de andere Nationalistische bewe ging toejuichte. Hij zei erop te vertrouwen dat het pact zal slagen. Sithole sprak voor het eerst in tien jaar met verslaggevers. Hij werd deze week na een gevangenisstraf van tien jaar vrijgelaten door Smith tezamen met Joshua Nkomo, de leider van de Zimbabwe Afri kaanse Volks Unie (ZAPU) (Zim babwe is de Afrikaanse naam voor Rhodesië). Ook Nkomo sprak giste ren met persmensen, maar was voorzichtiger in zijn uitlatingen. Beide mannen vertelden hoe zij hun gevangenschap hadden doorge bracht. Sithole studeerde sociologie en Nkomo las en werkte als tim merman. Het meest misten zij 't contact met anderen. Zij zeiden dat zij door hun ervaringen in gevan genschap niet verbitterd waren ge raakt. Gevraagd of zijn vrijlating tezamen met het neerleggen van de wapens door de guerrillabewegin gen de kansen op een akkoord heeft vergroot zei Sithole: 'Dat wij vrijgelaten zijn, wil niet noodzake wijs zeggen dat een regeling kan worden getroffen. Het hangt alle maal van de houding van de blan ken af'. betekenis op de Sowjet Unie'. Het lijkt me niet dat de Sowjet-maar- schalken zich daar zo makkelijk van hebben laten overtuigen e- venmin als de gezamenlijke staf chefs van de VS zouden hebben gedaan indien de situatie andersom lag. De tegemoetkomingen van de Rus sen gaan trouwens volgens Kissin ger nog verder. Moskou bleef op tal van onderwerpen niet langer op zijn stuk staan. Aanvankelijk wilde het dat de Britse en de Franse kernmachten bij die van de Ameri kanen opgeteld zouden worden, aangezien deze drie landen waar schijnlijk zouden samenwerken in een nucleair conflict met de Sow jet-Unie. Verder wilde de Sowjet- Unie een 'compensatie' hebben voor de geografische nadelen, waarmee zijn marine te kampen heeft, zodat de VS een grotere nu cleaire slagkracht hebben met min der onderzeeboten. Op deze punten bereikte zij niets. Gelijkheid in aantallen onderzeebo ten betekent namelijk geen gelijk heid in kracht. Omdat de Ameri kaanse raket-onderzeeboten havens kunnen gebruiken die vlak bij Rus land liggen staan er twee Ameri kaanse onderzeeboten in een ope- De 54-jarige Carter, die in januari aftreedt als gouverneur-, heeft zich officieel kandidaat gesteld. Hij zei, dat hij een zuivere campagne zal voeren. Praktijken, die het vertrou wen in de regering kunnen onder mijnen, zal ik vermijden, zo beloof de Carter. Daarmee speelde hij kenelijk in op het ongenoegen over het Watergte-schandal, dat nog steeds heerst in de Verenigde Staten. Carter gaat in zijn zuidelijke staat Georgia door voor een tamelijk li beraal man. Hij zette zich als gou verneur duidelijk af tegen de blan ke politici, die probeerden de emancipatie van de zwarte bevol king in het zuiden van de VS tegen te houden. In 1972 behoorde hij binnen de Democrtaische partij tot de groep, die senator George McGovern niet wilde als presi dentskandidaat. rabele positie tegenover één Russi sche. Werkelijke 'wiskundige' ge lijkheid zou Moskou het recht gege ven hebben op twee keer zoveel onderzeeboten. 'Mixen' Maar SALT-2 laat Amerika en de Sowjet-Unie een gelijk aantal stra tegische wapens (2400) en dan kan elk land voor zichzelf uitmaken hoe het dit totaal indeelt: raketten te land of ter zee of bommenwerpers. Deze vrijheid om te 'mixen' is wat de VS met hun betere technologie altijd gewild hebben een vrij heid waarin de Russen nu hebben toegestemd. Daartegenover kan de Sowjet-Unie die tot nu toe geen MIRV-raketten h£d (raketten met mcér atoomkop pen voor verschillende doeleinden) daar nu ook 1320 van gaan maken. En de VS kunnen ook nog voort want die hebben er nu duizend. Hierin ligt dan tevens de voor naamste oorzaak van de controver se over SALT 2. Volgens de meeste critici had dit plafond veel lager gekund. De vraag is echter of Breznjew bij zijn militairen een lager plafond erdoor had kunnen krijgen en hen tegelijk tot de an- Jammy Carter kan nu op enige steun van zijn partij rekenen. Hij kan bij de voorverkiezingen in de zuidelijke staten een bedreiging zijn voor gouverneur George Walla ce. De noordelijke Democraten hebben weinig op met Wallace en zullen iemand, die het in zijn zui delijk bolwerk tegen hem op durft te nemen daarom graag steunen. Nieuwe minister Edward Levi, president van de uni versiteit van Chicago, zal worden benoemd tot minister van justitie van de Verenigde Sttaen. Hij wordt de opvolger van Willim Saxbe, de ambassadeur in India wordt. Dit heeft een functionris van het Wit te Huis gisteren onthuld. Er gingen al geruime tijd geruchten wat presi dent Gerald Ford minister Saxbe wilde vervangen. Het Amerikaanse Huis van Af ge- door Victor Zorza dere concessies had kunnen bewe gen, die Kissinger heeft opgesomd. Breznjew Het antwoord, voorzover ik het kan geven, is dat Kissinger terecht be toogt het beste eruit gesleept te hebben wat hij onder de gegeven omstandigheden kon krijgen. Daar voor moet men opnieuw in het oog vatten wat ik bij gebrek aan een betere term het gevecht tussen havikken en duiven in Moskou noem. Breznjew staat heel sterk maar alleen omdat hij er de laatste tijd voor gezorgd heeft om meer aandacht te schenken aan het meer gematigde deel van het militaire establishment. Die mensen zouden vaardigden he.eeft 18.1 miljoen dol lar beschikbaar gesteld voor- de aanleg van een Amerikaanse mili taire basis op het Britse eiland Diego Garcia in de Indische Oce aan. Het ministerie van defensie had om 29 miljoen dollar gevraagd. Tegen de plannen voor een Ameri kaanse basis op Diëgo Garcia zijn veel bezwaren gerezen in de Vere nigde Staten. LISSABON (AP) De Portugese strijdkrachten hebben zes zakenlie den gearresteerd die zich volgens de regering hebben schuldig ge maakt aan ernstige economische sabotage. Tegen zes andere zaken lieden allen bankiers werden arrestatiebevelen uitgegeven en de regering deed een beroep op de bevolking te helpen bij de opspo ring van deze zes saboteurs. Kort nadat de regering de arresta ties vrijdagmiddag in een verkla ring bekend gemaakt had, versche nen leden van een communistische organisatie op straat die pamfletten uitdeelden waarin het optreden van de autoriteiten werd geprezen. De organisatie, die zich 'Portugese democratische beweging' (MDP) noemt, zei in de pamfletten dat 'de strijdkrachten de afgelopen nacht in het offensief zijn gegaan tegen vertegenwoordigers van de sectoren van het grootkapitaal Op het eerste wettige congres van de Portugese socialistische partij is par tijleider (en minister van buiten landse zaken in de voorlopige rege ring van Portugal) Mario Soares scherp uitgevallen tegen de commu nistische partij in Portugal. In zijn openingsrede legde hij sterk de na druk op de verschillen tussen zijn, partij en de communisten. in het Westen zeker ook nog als scherpslijpers worden beschouwd zo beschouwt Moskou trouwens de chefs van staven in de VS en mi nister Schlesinger óók. Door aan deze militairen iets te.geven dat zij wensten namelijk een hoger plafond voor strategische bewape ning is Breznjew er kennelijk in geslaagd hen weg te lokken uit het politiek-militaire kamp dat ook op andere punten knievallen van de Amerikanen eiste. Precies dezelfde taktiek gebruikte Kissinger in Washington waarmee hij de voorzitter van de chefs van staven, generaal George Brown, omkreeg. In het begin zaten de generaals allemaal op de lijn van Jackson, maar. Kissinger wist hen warm te maken voor SALT-2 met het vooruitzicht dat daarbinnen al le soorten van nieuwe strategische systemen konden worden ontwik keld terwijl oudere wapens afge voerd zouden kunnen worden om onder het plafond te blijven. Prawda-artikel De Russische pers geeft wel enig inzicht in de wijze waarop Brez njew zijn maarschalken heeft weten in te palmen. Zo leest men in een artikel in de Prawda van de Sow- jet-stafchef Victor Koelikow een krachtige bevestiging dat de nucle aire oorlog een instrument van po litiek kan zijn. (Enkele Brez- njew-mensen hebben dit namelijk Minister Fachmy zei dit in een reactie op uitlatingen van de Israë lische premier Jitzak Rabin, die afgelopen week duidelijk maakte dat Israël streeft naar een nieuwe tussentijdse vredesregeling met Egypte. 'Het is duidelijk, dat Rabin zich nog steeds niet bewust is van de werkelijke situatie in het Midden- Oosten', zo zei Fachmy over deze opmerkingen van Rabin. 'Er is voor Israël niet aan te ontkomen, vroe ger of later, de Palestijnse Bevrij dingsorganisatie (de PLO) te erkennen als de vertegenwoordig ster van het Palestijnse volk', zo verduidelijkte hij. Fachmy wees er op, dat Egypte streeft naar een vredesregeling, die het hele Midden- Oosten omvat. Hij stelde vast, dat Rabin 'nog ver verwijderd is' van de voorwaarden voor zo'n rge- ling. De Israëlische minister van buiten landse zaken. Jigal Allon, keerde gisteren tamelijk optimistisch terug uit de Verenigde Staten. Hij zei. dat de weg vrij was voor nieuwe onderhandelingen tussen Israël en de Arabische landen. Maar hij waarschuwde, dat Israël niet zal gaan flraten over vrede 'onder be dreigingen en druk'. Allon heeft in Washington uitvoerig onderhandeld met Henry Kissinger. Vuurgevecht Minister Allon kwam in Israël aan enkele uren nadat Israëlische en Arabische eenheden een vuurge vecht hadden geleverd bij de Li banese grens. Het begon midden in de nacht met een salvo raketten van Arabische kant. Palestijnse eenheden lanceerden vanaf Liba non ongeveer vijftien raketten, die in een open veld dichtbij de stad Safad terecht kwamen. Kort daarop begin de Israëlische artillerie met een bombardement van ongeveer twee uur op Pales tijnse nederzettingen in het zuiden van Libanon. Volgens een verkla ring van de Libanese overheid zijn daarbij tien mensen gewond ge- raakt. De Israëlische veiligheidsdienst heeft in de bezette Strook van Gaza De bewindsman zei 'gisteren op een persconferentie in Brussel dat de besprekingen tussen Grieken en Turken over humanitaire kwesties zoudén kunnen worden hervat later zou het overleg dan kunnen worden omgebogen naar de meer politieke, zaken. Kissinger heeft de afgelopen twee dagen langdurige besprekingen gevoerd met de Griekse en Turkse minister van buitenlandse zaken die evenals de Amerikaanse1 bewindsman in Brus sel waren voor de' NAVO-minister- raad. 'Ik ben optimistischer dan toen ik hier kwam, dat vooruitgang mogelijk is', aldus Kissinger. Ook de Engelse minister van bui tenlandse zaken James Vallaghan was hoopvol gestemd. Volgens hem was er een goede kans dat de onderhandelingen over de toekomst van Cyprus worden gehouden tus sen Glagkos Klerides, waarnemend president van Cyprus tot de terug keer van aartsbisschop Makarios eerder deze maand en de Turks- eerder, dit jaar in krantenartikelen aangevochten). Tegelijkertijd ech ter heeft Koelikow een belangrijk deel van zijn artikel gebruikt om uit te leggen waarom de militaire strategie ondergeschikt behoort te blijven aan politieke overwegingen. Uit de nieuwe bevestiging in de Prawda van de daarvóór omstreden geraakte regel inzake de kernwa pens als instrument van politiek, blijkt dat Breznjew deze opvatting heeft geaccepteerd en de hele roep om allerlei nieuwe soorten wapens die erachter zit. Maar de nadruk van maarschalk Koelikow op de ondergeschiktheid van de militai ren aan de politici was een onmis kenbare steunbetuiging aan Brez njew tegenover een aantal havikken in de militaire en politieke top. Andere wedstrijd Maar noch in Moskou, noch in Wash ington is het laatste woord ge sproken. Dit is een worsteling, die in beide hoofdsteden bij vlagen is voortgegaan en waar ^ALT-2 geen rem op aanbrengt evenmin als op de bewapeningswedloop, Alleen het aantal wapens ligt nu vast en dat is zeker een belangrijke presta tie. -r- Nu zullen beide landen gaan proberen elkaar te overtroeven op het gebied van de kwaliteit der nieuwe wapens tot een prijs die ze zich geen van beiden kunnen ver oorloven of er voor over zouden moeten hebben. Ismail Fachmy 25 mensen gearresteerd, die worden verdacht van samenwerking met de Palestijnse guerrilla-organisatie El Fatach. Dit is vrijdag bekend ge maakt. Volgens de Israëlische vei ligheidsdienst werd de groep van 25 geleid door een plaatselijk rechter. Bij de gearresteerden zijn docu menten gevonden van El Fatach met plannen voor nieuwe terreur acties in Israël, zo staat in de be kendmaking. Van der Stoel De Nederlandse minister van Bui- tendse zaken Max van der Stoel heeft in een vraaggesprek met een Egyptisch dagblad gezegd, dat zijn land de betrekkingen met de Arabi sche landen wil verbeteren, zonder dat het zijn vriendschap met Israël opgeeft. De minister wijst er in het gesprek op dat Nederland de resolutie 242 van de Veiligheidsraad steunt. Daar in staat dat Israël bezette Arabi sche gebieden moet ontruimen. Cyprische leider Rauf Denktasj. Kle rides zal waarschijnlijk onderhan delaar zijn omdat Makarisos en hij het zeer nauw eens zijn over Cyprus. Klerides heeft zichzelf geschorst als voorzitter van hethuis van afge-\ vaardigden tot het huis het debat houdt over de staatsgreep van 15 juli die Makarios voor vijf maan den in ballingschap zond. Klerides zei dat er geruchten waren, waarin erop werd gezinspeeld dat hij bij de coup betrokken was geweest en president was geworden om de te rugkeer van Makarios te verijdelen. 'Ik heb een rein geweten en ben "nooit voor de staatsgreep geweest', zei hij. Veiligheidsraad Gisteravond laat kwam' de veilig heidsraad van de Verenigde Naties bijeen om te béslissen of de VN- vredesmacht- op Cyprus nog een half jaar gehandhaafd wordt of niet. Secretaris-generaal Waldheim heeft verlenging van het mandaat aanbevolen. Het Europese parlement heeft zich gisteren eensgezind achter een re solutie geschaard dat de raad van ministers voor de vluchtelingen op Cyprus snel vijfduizend ton graan extra beschikbaar moet stellen. Het parlement vraagt ookom andere humanitaire steun. De toestand op Cyprus is voor vluchtelingen on houdbaar, terwijl de Europese Ge meenschap verplichtingen heeft, omdat Cyprus met de gemeenschap geassocieerd is, aldus het parle ment. (ADVERTENTIE) icicic Le Cognac de Napoléon LOS ANGELES (UPI) In Los Angeles (Californië) zijn dertien mensen in staat van beschuldiging gesteld wegens een zwendel met aandelen van oliemaatschappijen. Met de fraude is een bedrag gemoeid van 130 miljoen dollar. Tot de slachtoffer behoren beroemdheden als Jack Benny,. Liza Mi- nelli, Andy Williams, Barbra Streisand, Tony Curtis en Bob Dylan. De zwendelaars verkochten aandelen van een niet bestaande oliemaat schappij. Om hun aspirant-kopers te overtuigen lieten zij foto's zien van een zogenaamd oliewingebied: een akker met bevloeiingsbuizen, die voor deze gelegenheid oranje geschilderd waren en waartussen borden waren geplaatst, die ook op olievelden voorkomen. Hun overredingskracht was zo sterk, dat zelfs enkele vooraanstaande bankdirecteuren aandelen kochten. De fraude speelde zich af tussen 1964 en 1973. Naar verluidt heeft de zanger Andy Williams voor 538.000 dollar aandelen genomen. LONDEN (Reuter, UPI) Twee Australische onderzoekers heb ben een anticonceptiepil voor mannen ontwikkeld, die niet de bijwerkingen heeft waarop eerdere probeersels stukliepen. Vijf vrijwilligers gebruikten het preparaat een half jaar zonder an dere bezwaren dan lichte misselijkheid in het begin. Het artsenechtpaar Michael en Maxine Briggs, verbonden aan het Alt'res Hospital in Melbourne, rap porteren over deze eerste proef in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Het werkzame bestanddeel van de nieuwe pil is een vrouwe lijk geslachtshormoon (oestro- geen). Dat dit de produktie van zaadcellen bij de man stopt, was al bekend. Maar het veroorzaakt bovendien vermindering van de lustgevoelens, soms impotentie en de ontwikkeling van vrouwelijke lichaamskenmerken. Beide effec ten worden in de Briggs-pil voor komen door een mannelijk ge slachtshormoon (androgeen) toe te voegen. De pil is een combinatie van twee stoffen die elk afzonderlijk al als geneesmiddel zijn toegelaten. Het oestrogeen wordt door miljoenen vrouwen als bestanddeel van 'hun' pil geslikt. Het androgeen wordt als geneesmiddel toegepast bij een botziekte osteoporose. Door deze samenstelling hopen de heer en mevrouw Briggs dat de jarenlange toelatingsprocedure voor nieuwe geneesmiddelen sterk kan worden bekort. Maar deskun digen hebben weinig hoop dat met name de Amerikaanse autori teiten van langdurige proeven zouden afzien. Het gaat tenslotte om een nieuwe combinatie die voor een nieuw doel wordt vopr- gesteld. De werking van de Briggs-pil is intussen wel een zaak van lange adem. Volgens het verslag in Na ture duurde het negen weken voordat vier van de vijf vrijwilli gers in hét geheel geen zaadcellen meer produceerden. De vijfde be reikte zijn tijdelijke steriliteit pas na vijftien weken. Na afloop van de behandeling bleven de mannen nog vijftien weken steriel. Het duurde negen tot tien maanden voordat ljun produktie van zaad cellen wëer op het normale peil Volgens de Britse deskundige dr. Malcolm Potts zou een anti-eon- ceptpil voor mannen aanzienlijke voordelen hebben, met name in bijvoorbeeld de islamitische lan den 'waar de man de beslissingen neemt in gezinszaken: hij is ge neigd het niet op prijs te stellen dat zijn vrouw 'aanrommelt' met pillen en toestanden'. Als het Kremlin de VS bij de SALT-2 (ter beper-king van strategische wapens) zover tegemoetge komen is als volgens Henry Kissinger het geval is, clan kan dat alléén doordat er grote Amerikaan se concessies tegenover staan ofdoordat het kans'heeft gezien zijn eigen houwdegens eronder te krijgen. BRUSSEL (Reuter) Volgens de Amerikaanse minister van bui tenlandse zaken zijn de kansen op een oplossing voor Cyprus de laatste dagen vergroot.

Historische Kranten, Erfgoed Leiden en Omstreken

Nieuwe Leidsche Courant | 1974 | | pagina 8