ZijlbrugEens schakel in spoorlijn Leiden-Amstelveen 7erkloosheid in januari gedaald ^teeds meer mensen langer ,„an een jaar werkloos lÜ^DEN OMGEVING EcicLe Souoont verBruggQ|) 25 jaar melkhandelaar WOENSDAG 20 FEBRUARI I98S PAGINA 17 Bruggen, we maken er allemaal gebruik van. Zeker in een water rijke stad als Leiden zijn het on misbare schakels in het wegen net. Veel aandacht is er nooit aan de Leidse bruggen besteed. De stilte rond de Leidse bruggen is met de presentatie van het Brug- genboek al gedeeltelijk „ver stoord". Het Gemeentearchief aan de Boisotkade hoopt van 9 tot en met 29 augustus 1985 in De Waag de tentoonstelling „De Leidse bruggen" te houden. Als inleiding op deze expositie ver schijnt in deze krant een serie ar tikelen over Leidse bruggen. Het zijn geen technische verhandelin gen, maar historische verhalen waarin een brug als leidraad dient. De gegevens zijn verza meld door een werkgroep van historisch geïnteresseerden, die veel van de geschiedenis van de Leidse bruggen heeft uitgezocht. Samensteller is de begeleider van deze werkgroep, de heer P.J.M. de Baar van het Gemeentearchief. Kees van Herpen tekent voor de eindredactie. De reprodukties zijn van fotograaf Wim van Noort. Vandaag verschijnt het tweeënzeventigste artikel in deze serie. pverbruggen van de i 2ijl is een karweit- ettej eniSe hoofdbrekens bbeij Als er dan eenmaal ?er ibrug ligt, is er alle [elijïj die goed in ere en io zorhoud te houden, is de huidige Zijl- 'tussen de Willem de [erlaan en de provin- weg naar Alkemade T jdels al de derde op of bij die plaats. ?ren? keer is er dus op eeld afschrikwekkende ?tkoijgr aan kapitaalsver- nt uj;ing gedaan. De oor- mecjvan dat toch weinig beffende schouwspel In ier uit de doeken ge- 'gd worden, aar brste Zijlbrug werd in jebouwd over de Zijl ter e van het Zijleiland, *THnu de jachthaven Zijl- -'■■■Jen de Leidse wallen in Irenwijk liggen. Het was K>orbrug voor een spoor- ie Leiden met Woerden moeten verbinden via racé door de Broek- en itjespolder (de Meren- e ge en ongeveer over het estetndaal in Leiderdorp nu Koudekerk, waar de >ncli Rijn overgestoken zou ►n en verder ongeveer ns het tracé van de hui- ipoorlijn. Rond 1856 was 'de roor iedereen duidelijk i va, een spoorlijn moest ko- d'eiran Scheveningen. waar ers ladhotel en de geplande erwVen voor veel activiteit dSn gaan zorgen, naar het lwe lijk knooppunt Utrecht, n h één 1 nr\d .opjjptbrandde echter een iver de te volgen route: Haag naar Gouda insluiting op de lijn Rot- -Utrecht of via Leiden oerden met aansluiting '.elfde lijn. Ofschoon de via Leiden slechts enke- iuten reistijd extra zou jn. waartegen vele voor- stonden, was er in Den een zeer grote en in- an rijke beweging vóór de route naar Gouda. Deze deed er alles aan om haar plannen verwezenlijkt te krijgen en schuwde het toen nog vrij on gehoorde middel van een de monstratie niet. Zoals wel va ker gebeurt wilde de minister van Binnenlandse Zaken, die uiteindelijk de beslissing moest nemen, geen echte keu ze doen en voelde wel voor het aanleggen van beide lij nen. ofschoon dat door vrij wel alle betrokkenen afgewe zen werd. Maar zoals bijvoorbeeld ook bij de Oosterschelde én de dij ken verhoogd worden (maar minder dan noodzakelijk is) én de afsluitdam gelegd wordt (maar alleen afgesloten wordt bij storm), zo heeft de geschie denis geleerd dat uiteindelijk beide spoorlijnen tot stand kwamen Zover .was het toen echter nog niet; wellicht mede door een fel vóór de lijn Lei- den-Woerden zijnd pamflet uit 1860 van de Hollandsche Yzeren Spoorweg-Maatschap pij (de maatschappij die de lijn z#u moeten aanleggen en ex ploiteren) koos de minister voor Leiden-Woerden. Dé concessie werd op 26 april 1860 verleend en dc HYSM zette meteen geweldige vaart achter de aanleg van de lijn. Het aankopen van de beno digde grond, voor de lijn en de onderhandelingen over de vereiste bruggen en tunneltjes- verliepen echter stroef, zodat een onteigeningswet nodig was. Nu roken de tegenstan ders van de lijn Leiden-Woer den hun kans en na chaoti sche taferelen werd op 12 mei 1862 de wet door de Tweede Kamer afgestemd. Voor de HYSM was dit uiteraard een verschrikkelijk bittere pil: de brug over de Zijl was in 1861 al vrijwel gereed gekomen, alle in het karwei geïnves teerde tijd en geld was wegge gooid. De voorstanders van de lijn Den Haag-Gouda moesten echter ook nog de nodige tijd geduld oefenen: eerst in 1870 kon de door de Staatsspoor wegen aangelegde lijn in ge bruik genomen worden en in exploitatie bij de Nederland- sche Rhijn-Spoorwegmaat- schappij (die ook de lijn Rot terdam-Utrecht exploiteerde) komen. Het was toen nog wachten tot 14 oktober 1878 voor alsnog de lijn Leiden- Woerden in gebruik genomen kon worden. Op de geweldige problemen bij de aanleg van die lijn, vooral weer waar het betreft de onteigeningen, kan hier niet ingegaan worden. Waardeloos De lage draaibrug over de Zijl lag er grotendeels nog en was natuuflijk volledig waarde loos geworden. Aan een eeu wig gedenkteken voor een niet doorgegaan plan had men wellicht geen behoefte en een andere bestemming, zoals het Mussert-viaduct bij de Haagse Schouwweg nog bruikbaar bleek als onderkomen voor voetbalclub DOCOS, zal niet gemakkelijk te vinden ge weest zijn. De vijf stenen hoofden leverden bovendien hinder op voor de scheep vaart. zodat de Provincie uit eindelijk in 1887 aannemer Jac. Los uit Leiden opdroeg ze te verwijderen. Nadat de spoorbrug in 1887 verdwenen was. duurde het tot 1906 voor er weer over een brug over de Zijl gespro ken werd. Er waren al lang plannen om een net van lo- caal-spoorlijnen door de Haar lemmermeer te leggen. Pas in 1896 kreeg ir. Th Sanders een concessie, die hij in 1898 over deed aan de Hollandsche Electrische Spoorweg Maat schappij (HESM). De HESM diende verzoeken om een rentegarantie bij de gemeente Leiden in, welke aanleiding gaven tot urenlange debatten in de gemeenteraad op 12 ok tober 1899 en 4 oktober 1900. vooral omdat ook de HYSM een soortgelijk plan ingediend had. Omdat de HESM een poten tiële concurrent voor de HYSM was. pleegde deze een soort staatsgreep en wist in 1901 de macht in handen te krijgen. In 1903 diende de tot een soort dochtermaatschappij geworden HESM plannen in voor onder meer een lijn Am- stelveen-Aalsmeer- Hoofddorp-Venneperdorp- Leiden. Dit plan werd in 1906 goedgekeurd, waarna met de aanleg begonnen werd. Door vele tegenslagen kon het net pas in de jaren 1912-1915 in gedeelten opengesteld wor den, met het allerlaatste stuk je (Nieuwveen-Ter Aar) in 1918. Maar de ingenieurs J.G. Bijl en J.W.Th, van Oyen moesten dan ook liefst 108 vaste bruggen en 22 draai bruggen ontwerpen en bou wen. Hierbij was ook de hoge draaibrug over de Zijl. Deze is vermoedelijk in 1910 gebouwd, want toen werd aan C de Vilder, wellicht een di recteur of administrateur van de HESM. vergunning ver leend ..voor het hebben van twee houten bruggen ter ver- Het westelijk bruggehoofd als enig overgebleven onderdeel van de tweede spoorbrug over de Zijl. Foto juli 1959. binding van een directie woonkeet en een directie-dag keet aan de Zijldijk in de na bijheid van de in uitvoering zijnde spoorbrug over de Zijl". De lijn liep vanaf de Zijl met een boog naar de Herensingel, waar naar ontwerp van archi tect K.P.C. de Bazel een sta tion gebouwd werd. De fees telijke opening van het station en de lijn vond plaats op 2 au gustus 1912. De reizigersaan tallen waren in de eerste ja ren beslist de moeite waard (in Leiden zo'n 40.000 ver trekkende en ca. 70.000 aan komende reizigers), maar kel derden erg snel. De crisisjaren deden daar ook geen goed aan. zodat in 1935 het aantal vertrekkende pas sagiers uit Leiden 4850 be droeg en 12.500 aankomen den. Per 1 januari 1936 volgde dan ook de sluiting van de passagiersdienst op het baan vak Leiden-Hoofddorp. Daar na vond er nog wel goederen vervoer plaats, maar dit was van weinig belang. De be langrijkste goederen die over het spoor aangevoerd werden waren groente, fruit en steen kolen. naast de gewone pakjes en pakken. De oorlog deed ui teraard ook geen goed aan de brug en daar de Nederlandse Spoorwegen, de opvolger van alle spoorwegmaatschappijen, geen prijs meer stelde op de brug. werd deze in 1949 ge sloopt op het westelijke land- hoofd na. Inzicht Doch al in 1954 begon een an der inzicht te rijpen. Het ge meentebestuur van Leiden had plannen ontwikkeld om ten nporden van de toenmali ge stad een verbinding te ma ken tussen de Rijnsburgerweg en Rijksweg 4A ten oosten ven Leiderdorp. Omdat daar voor een brug over het pro vinciale vaarwater de Zijl noodzakelijk was. wilde men de mening van Gedeputeerde Staten eens vernemen Uit het feit dat pas op 1 juli 1965 met de voorbereidende werk zaamheden gestart werd. blijkt wel dat alles niet zo eenvoudig lag. Behalve een aansluiting op de Willem de Zwijgerlaan moest er ook een brug over de Haarlemmert rekvaart (de Willem de Zwij- gerbrug) komen. Voor een verbinding met de Rijnsbur gerweg bij het Station diende over het Schuttersveld de Oegstgeesterweg (later de Schipholweg genaamd) aange legd te worden, met door de Kikkerpolder tussen de Leid se Hout en Poelgeest een ver binding naar de Warmonder- weg Het was niet mogelijk alles te gelijkertijd gereed te hebben De Zijlbrug was een van de eerste onderdelen die gereed kwamen Op 1 juli 1965 schat te het Alphense aannemings bedrijf Deerenberg en Van Wijk. dat eerder al provincia le bruggen te Leiderdorp Leiderdorpse brug) en tussen Rijnsburg en Katwijk ge bouwd had. begin 1967 de Zijlbrug gereed te hebben. Er zaten echter twee winters in de bouwperiode en er ont stond toch vertraging. Zo was het de bedoeling geweest de aanleg van de oprit van de brug aan de Willem de Zwij gerlaan in april 1967 aan te besteden, doch dit vond eerst plaats op 1 juni 1967. Laagste inschrijver met 322.488,- bij een raming van 425 000.- was H Compeer NV. te Voorschoten Het karwei, waaronder ook het bestraten en rioleren van de Willem de Zwijgerlaan viel. diende binnen zes maan den gereed te zijn Op 30 ok tober 1967 stelde de Commis sans der Koningin in Zuid Holland, mr J Klaasesz. de brug in gebruik Alleen deze brug al had drie miljoen ge kost. waarin het Rijk. de Pro vincie. Leiden en Leiderdorp bijdroegen. Maar daarvoor was dan ook een 23 meter brede brug ontstaan, uiteraard wel wat anders dan de 7 me ter brede brug waaraan Pro vinciale Waterstaat m 1954 dacht. Toen in de volgende maanden ook de andere werkzaamheden klaar waren, had Leiderdorp een prachtige verbinding met het station Oegstgeest. Dat de Willem de Zwijgerlaan en Schipholweg inmiddels al de nodige keren op de schop geweest zijn. kon men toen wellicht niet voor zien. t nif nog ton )or 'EN De werkloos- •aar in Leiden en omge- is de afgelopen ld iets gedaald. In in werden 84 inge- •en werklozen aan lan geholpen. In het Lisse kwamen er 4r 59 werklozen bij, in het gehele gebied rkloosheid uiteinde- iet slechts 25 mensen Vorig jaar januari de werkloosheid et 300. maand januari meldden tij de beide arbeidsbu- ■uim 1700 mensen, onge- i II1050 in Leiden en zo'n 'mm Lisse. Het waren 1155 '^n en 550 vrouwen, at meer mensen aan een [eholpen werden, daalde •kloosheid in haar totali- n januari meldden zich annen meer dan daar- )p de arbeidsmarkt en juist het aantal werk- ïde vrouwen met 159 ww^ugd werkloosheid nam ets verder af, vooral in lyon Leiden. In totaal werden 102 jongens en 135 meisjes aan een baan gehol pen. Het ging daarbij vooral om schoolverlaters, zonder enige werkervaring. Het aan tal ingeschreven jeugdigen be draagt nu ongeveer 3400. waarvan 1200 schoolverlaters. Vorig jaar stonden omstreeks deze tijd nog zo'n 1350 school verlaters ingeschreven. Een nieuwe tendens in -de werkloosheid is de stijging van het aantal werkloze bouwvak kers. Vroeger bleven de bouw vakkers die een geruime tijd bij een baas werkten gewoon tijdens het vorstverlet in dienst bij hun baas. Tegen woordig zijn zij zo kort in dienst, dat de meesten nu tij dens de vorst op straat komen te staan. Dit heeft tot gevolg dat het aantal bouwvakkers zonder werk ook in januari weer verder toenam. Ver wacht wordt wel. dat zij snel aan het werk komen als het weer verbetert. Het afgelopen jaar daalde de werkloosheid voor mannen iets. Het aantal werkzoekende vrouwen bleef vrijwel gelijk. In 1984 werden er bij de ar beidsbureaus ruim 3800 vaca tures gemeld, hetgeen onge veer 60 procent meer is dan in 1983. Eén derde deel daarvan kwam uit de sector handel, ho reca en reparatiebedrijven, één derde deel van de sector zakelijke en overige dienstver lening en ongeveer 13 procent van de vacatures kwam uit de industrie. Voor één derde van de vacatures werden geen bij zondere eisen gesteld aan het opleidingsniveau. Bij eveneens één derde werd mavo of havo gevraagd eventueel in combi natie met verdere praktijkop leidingen. Ontwikkeling van de werk loosheid in de volgende ge meenten: mannen vrouwen dec.84 jan.85 dec.84 jan.85 Alkemade 213 224 111 91 Katwijk 774 791 314 306 Leiden 4691 4704 2179 2121 Leiderdorp 420 408 215 203 Oegstgeest 248 238 176 172 Rijnsburg 135 135 69 65 Valkenburg 33 35 20 19 Voorschoten 406 419 216 214 Warmond 95 90 40 38 Zoeterwoude 113 113 62 59 Hillegom 378 402 240 213 Lisse 320 350 234 211 Noordwijk 561 58Ö 293 259 Noordwijkerhout 279 295 148 158 Sassenheim 202 210 139 120 Voorhout 122 124 44 54 Overige 25 23 12 14 Totaal 9015 9149 4512 4353 vd tf LISSE Een gro- ?n pep mensen, die tot nu 7^moeilijk werk vond, )gra) waarschijnlijk nooit lijk aan de bak. Het gaat idpi] vooral om de groep ■t frozen, die geen of nau- i cks een opleiding en wei- erkervaring heeft. Uit iateriaal van de ar- jreaus van Leiden en blijkt, dat het aantal Je lozen dat langer dan £r ar zor>der baan is, 1 t meer toe neemt. Ver- t wordt, dat zelfs wan de werkloosheid in haar ^eit daalt, het aantal 'sferl ?{,"Jnat buri tein bh langdurige werklozen nog zal toenemen. Sinds 1981 is het aantal langdurig werklo zen verdrievoudigd, terwijl de totale werkloosheid „slechts" ander half keer toenam. Ook zouden de lang durige werklozen onder alle leeftijden voorkomen. al neemt het aantal langdurige werklozen wel toe naarmate de leeftijd stijgt. De meeste langdure werklozen zijn 50 jaar of ouder. Uit de gisteren gepresenteer de cijfers door de arbeidsbu reaus van Leiden en Lisse blijkt, dat de toename van het aantal langdurige werk lozen zowel voor mannen als voor vrouwen geldt. Al ligt het aantal vrouwelijke lang durige werklozen iets lager dan de mannen Mogelijke reden voor dit kleiner aantal is wellicht het feit. dat veel vrouwen zich niet op de ar beidsmarkt melden. Alleen onder de jeugdigen onder de langdurig werkloze mannen en vrouwen is sinds decem ber 1983 een kleine daling te constateren. Uit de cijfers blijkt verder, dat ongeveer de helft van het totaal aantal ingeschre ven mannen en vrouwen tot de groep langdurige werklo zen hoort. De twee arbeids bureaus stellen dat dit in de praktijk eigenlijk een nog grotere groep betreft, omdat bijvoorbeeld mensen die slechts kort een baantje heb ben, maar daarvoor en daar na weer werkloos zijn, niet meer meetellen als langduri ge werkloze. Ook het feit dat men zich vanaf 57 jaar niet meer hoeft in te laten schrij ven bij het arbeidsbureau om voor een uitkering in aan merking te komen, verte kent fcet beeld. Daarbij ko men nog de mensen die hun inschrijving bij het GAB la ten verlopen en zich daarna weer laten inschrijven, die ook buiten de cijfers over langdurige werklozen vallen. V Vandaag zijn enige dames uit de Voorschotense wijk Adegeest op de koffie gegaan bij de heer Kees van Bo- hemen. Hij is vandaag precies 25 jaar melkhandelaar. Zijn klanten waarderen hem omdat hij nooit leuterpraat jes verkoopt, steeds op tijd is en ook nog een goed hu meur bezit. De heer Van Bohemen wuift dat allemaal een beetje weg: „Ik heb het getroffen met mijn klanten. Eerlijk ik heb geen enkele rotklant en bij koude krijgt ik onderweg diverse malen een kopje koffie in van binnen warm te blijven". Voor Kees van Bohemen is zijn zil veren „melkboerschap" slechts een momentopname Hij gaat gewoon door zoals hij ook doorging met zin gen. Twee jaar geleden was hij 25 jaar koorzanger bij de St. Laurentiuskerk en hij kreeg de zilveren speld van de Gregoriusvereniging. Tevens speelt hij in het team van de volleybalvereniging „De Jokers", een recreatie team. dat enige maanden geleden versterking kreeg door het aantrekken van pastor Paardekoper van de Laurentiuskerk. Spelletjes Trams De publicist Frits van der Gragt houdt vanavond een lezing, toegelicht met dia's, over trams in Noord-Ameri- ka. De bezoekers wordt gratis een brochure met plattegron den en foto's van de Ameri kaanse tram uitgereikt. De bijeenkomst wordt georgani seerd door de rail vrienden club NVBS en heeft plaats in restaurant Wienerwald. Steenstraat 2. aanvang acht uur. Toegang kost twee gul den. Kijhhuis De film Cul-de-Sac (het slop zan Roman Polanski wordt zanaf morgen tot en met zondag 2-1 februari gedraaid in het Kijkhuis aan de Vrou wenkerk koorsteeg 17 Aan vang acht uur en kwart over tien. De film is een klassieke thriller over een vluchtende misdadiger die onderduikt bij een wereldvreemd echtpaar Zijn verblijf leidt tot grote spanningen Voedsel vraagstuk Studium Generale van de Leidse universiteit houdt deze en volgende maand een aantal lezingen over de voed selsituatie in de wereld De eerste lezing heeft morgen plaats als prof. dr W Tims een algemene inleiding over het vraagstuk houdt Daarna wordt elke donderdagavond tot en met 28 maart een le zing gehouden De bijeen komsten hebben plaats in het Centrale Voorzieningenge bouw van de universiteit aan de Clevenngaplaats 1 en be ginnen om acht uur. Alle le zingen ztjn gratis toeganke lijk. Het dienstencentrum Bin nenstad houdt morgen in het clubhuis Ons Eiland aan dt Kortenaerstraat een spellet- /esochtend voor ouderen Aanvang tien uur. Imkersvereniging De Imkersvereniging Leiden en Omstreken houdt vrijdag i bijeenkomst in het wijk derdorp De heer Brandt houdt dan een lezing over mieren vanaf acht uur. Poëtisch dansstuk Dansgroep Knsztina de Ché- tel treedt vrijdag en zaterdag op in het LAK-theater aan de Clevermg.ipl.i.its nu t Ri tornel" en solo's. Het eerste stuk is een poëtisch dansstuk met nadruk op tijd en ruim teconstructies Na de pauze worden enkele solo's uitge voerd. De choreografie is van Yoka van Brummelen De voorstelling begint om halt negen. Fototentoonstelling Werk van de Zuidafrikaanse fotograaf George Hallet is van 22 februari tot en met 6 maart te zien in de hal van het Leidse stadhuis De expo sitie is een onderdetl raa dt manifestatie van BOA tegen de apartheid m dit land De tentoonstelling is te bezoeken tijdens de openingsuren van het stadhuis. Ouder worden De Leidse Werkeroep Homo- scxuahtcit (LWH) houdt van avond een thema-avond over ouder worden en woensdag 27 februari een introductie avond Beide bijeenkomsten beginnen om atht uui worden gehouden in het ge bouw aan de Caecihastraat 18 Begin maart start het Leidse COC een gespreks groep voor mensen die willen praten over hun homosexua hteiL Meer inlichtingen zijn verkrijgbaar via telefoon nummers 131872 en 214285

Historische Kranten, Erfgoed Leiden en Omstreken

Leidse Courant | 1985 | | pagina 17