De liefde, de dood en een ledikant hersenkronkels
KUNST 8f CULTUUR
Geestige Najib Amhali relativeert allochtonendiscussie
Betoverend spel Marietta Petkova
Benny Neyman: 'Soms bitter, maar altijd met een zoete afloop'
mponerende
rBiistermuziek
fj Daryll-Ann
,g!11
Bij de mensen thuis
Mati Klarwein overleden
muziek recensie
Nico van der Plas
jnll
zafito: ANP
tiet -
troi al der
a eweigerden
nsTEROAM - Aan de zijgevel
n Paradiso in Amsterdam
ngt een enorm portret van
:rard Reve. Het portret is ge
lakt van naaktfoto's en be
eld om reclame te maken
or het 'Bal der Geweigerden',
«egenhanger van het Boe-
bal.
ijntje Oosterhuis
efinitief solo
>rd; i haag - Trijntje Oosterhuis
rist eft een contract voor meer-
Lei re albums getekend bij EMI.
t. l zangeres die met haar broer
joi terd Total Touch vormde,
et st daarmee definitief voor
Rn solocarrière. „Maar uiter-
t fffd blijft Tjeerd nauw betrok-
:d{ a bij mijn carrière", meldt zij.
ia Minelii zegt
iropese tour af
^us - Zangeres Liza Minelii
eft haar voor april op de
enda staande Europese tour-
i afgezegd, omdat zij in de
i renigde Staten een nieuw al-
pi wü opnemen. De 55-jarige
ïelli zou in Groot-Brittannië,
nkrijk en Duitsland optre-
I. De optredens verschuiven
,es( irschijnlijk naar de herfst,
ha
theater recensie
Wijnand Zijlstra
Voorstelling. Free Fight, soloprogramma
van en door Najib Amhali Tekstbijdragen.
Hans Sibbel. Gezien. 10/3 (landelijke
première), schouwburg Leiden. Aldaar
nog te zien: 28 mei.
Angst voor vreemdelingen staat
bovenaan op de politieke agen
da. Problemen met allochtonen
beheersen de verkiezingscam
pagnes. Alle politici raken niet
uitgepraat over verplichte in-
burgeringscursussen of verge
lijkbare noodmaatregelen. La
ten ze in elk geval ook maar
even Najib Amhali om advies
vragen. Diens relativerende hu
mor is een verademing voor de
inmiddels sterk gepolariseerde
discussie.
In dat opzicht is Amhali een ge-
engageerd cabaretier met oog
voor maatschappelijke gevoe
ligheden. Hij preekt niet, hij
schopt niet tegen heilige huisjes
maar hij laat zijn publiek wel
door een bepaalde multiculti-
bril kijken. Daarbij blijft het bij
goedmoedige spot. Het ene
moment is hij de Marokkaan
met zelfspot. Voor het eerst op
bezoek bij zijn aanstaande
schoonouders durft hij bijvoor
beeld nauwelijks naar de video
te kijken. Deze mensen hebben
namelijk zo hun vooroordelen;
ze zouden eens kunnen denken
dat... Of hij werpt een spotten
de blik op jonge Marokkanen,
wiens machogedrag in een sho-
armatent hij aanstekelijk ty
peert. Het andere moment uit
hij als een optimaal geïnte
greerde Nederlander zijn angst
voor de komst van asielzoekers.
Of hij beklaagt en verbaast zich
over de stroom asielzoekende
Eskimo's die niet wil integreren
en met grote groepen in de su
permarkt rond de vrieskast ga^t
staan kijken. De knipoog naar
onze autochtone opstelling is
meer dan duidelijk.
Najib Amhali is geestig. Tegen
over het vaak fudoze gewauwel
van vele jonge cabaretiers zet
hij een krachtig verhaal vol ei
gentijdse observaties. Dat wil
overigens nog niet zeggen dat
alle elementen in dat verhaal
nu al even sterk zijn. In zijn an
derhalf uur durend programma
zitten onmiskenbaar een paar
zwakke plekken. De verhalen
over de relatie meLzijn vriendin
bijvoorbeeld, passen minder
goed bij het echte specialisme
van deze cabaretier annex
stand-up comedian: de lotge
vallen van een geïntegreerde al
lochtoon. Maar voordat het
programma echt dreigt in te
zakken, zorgt Amhali nog voor
een onverwachte wending.
De zaal reageert vrijwel con
stant enthousiast. Hij bespeelt
zijn publiek met speels gemak,
omdat hij een begenadigd ver
teller is. Zijn humor is welis
waar eenvoudig, maar gelukkig
niet zo eendimensionaal als dat
tegenwoordig vaak voorkomt.
Zo tussen twee culturen in
staand weet hij toch vaak een
dubbele bodem in zijn humor
te leggen.
Maarten 't Hart en Rosita Steenbeek openen de Boekenweek
door Maarten Baanders
icert: Daryll-Ann. Gezien: 9/3, LVC,
Leiden.
ck's best kept secret' schijnt
Imerika al over Daryll-Ann
'hreven te zijn. En dat is
onterecht, want dit tame-
onbekende Nederlandse gi-
bandje heeft met 'Trailer
wederom een heel in-
cwekkend album afgele-
fti l. De vijfde alweer, wat ook
;enioren is aan het uitgebreide
ral ertoire, afgelopen zaterdag
litbiet LVC. Hier gaf Daryll-Ann,
het kader van zijn Trailer
taJk-tour, een optreden weg
dankzij de sterke songs im-
^heerde van begin tot eind.
ingen doet het publiek niet.
is de muziek niet voor be
id. Openingsact The Alamo
:e Track (opvolger van het
ziele gegane Redivider) zet
experimentele gitaarsongs
Bpfceteen de toon. Maar zodra
a tyll-Ann het podium be-
;edt krijgt de avond nog meer
ns want het maken van
joie luistermuziek staat cen
tal. Dat het vijftal (aangevuld
t extra toetsenist) kan teren
V ruim tien jaar ervaring is
te horen: de band heeft
I albums als 'Daryll-Ann
:ps', 'Happy Traum' en nu
filer Tales', goud in handen,
intieme 'gouwe ouwe' als
irybody's Cool' wordt moei-
os afgewisseld met nieuwer
k als 'Serenade For The Lo-
'Pines and Grenadine' en
'iece Of Work'. Alle num-
s hebben een eigen karak-
zijn soms, dankzij de mooie
Dorden, van een Beatles-
r - tige schoonheid en lijken
andere keer, dankzij een
ntryritme, erg op Crosby,
Is, Nash and Young. De
- :htige teksten van zangers-
"aristen Jelle Paulusma en
e Soldaat houden gelukkig
B bijeen en zorgen, in com-
atie met de gevoelige melo-
in, voor het nodige senti-
"a( daar lijkt het publiek in het
lel vatbaar voor. Stilletjes
cie dt er anderhalf uur, geluis-
I naar de vele Daryll-Ann-ju-
va' Itjes (v el korte nummers,
in het aanbod is groot) die de
3 e passeren. Alleen het ap-
irjeüs verraadt hun aanwezig-
j 11- Verder lijken de bezoekers
al ral erg onder de indruk van
jer verrichtingen op het podi-
eR Trailer Trek' bewijst Da-,
v* Ann wederom garant te
aejin voor kwalitatieve gitaar-
'e/ziek. De vraag is waarom
rïJe band, afgezien van het
n;e Day Is Done', nog steeds
grote publiek niet heeft be-
I- Dat heeft waarschijnlijk te
- en met de muziek, die niet
aat uit hapklare popsongs,
uit ingenieuze luistermu-
;i d'e vraagt om een geduldig
En, tja, dan wordt je al
w 'Rock's best kept secret'.
jeugdtheater recensie
Paulien Koopmans
Voorstelling: 'Ola Pola Potioodgat' door
Bronks. Regie: Pascale Platei Spel Pascale
Platei, Randi de Vlieghe. Gezien: 10/3,
LAKtheater. Leiden
Olifanten die een pluchen oli
fantenparadijs bewonen, pira
ten die dansen en zingen als
Marco Borsato, en piranha's die
nog ingewijd moeten worden in
de wereld van gevechtstechnie-
ken. Er is geen kinderpsycho
loog voor nodig om te constate
ren dat de uiterst bizarre voor
stelling 'Ola Pola Potloodgat'
(genomineerd voor de 1000
Wattprijs 2002 voor jeugdthea
ter) van de Belgische podium
kunstenares Pascale Platei de
gekke gedachtensprongen van
een kind volgt. Platei liet zich
hierbij inspireren door haar
vieijarige zoon. In het decor
van een kinderkamer met een
stapelbed, veel pluche, olifan
tenknuffelbeesten, een soms
roze belichting en een schom
mel draait het om fantasie te
genover werkelijkheid.
'Ola Pola Potloodgat' heeft geen
echte verhaallijn. Er zijn voor
namelijk flarden spel, muziek,
dans en filmfragmenten in al
lerlei absurde combinaties: Ma
ria Callas, de Fabeltjeskrant en
The Shadows. De twee spelers
verzinnen een modern sprook
je. De één is piraat. De ander
piranha. De piranha wordt be
stolen door krokodillen, heeft
vervolgens natte sportschoenen
en - om een of ander merk
waardige reden - geen mama
en papa meer. Een olifant biedt
vervolgens aan om de nieuwe
moeder te worden.
De voorstelling springt voort
durend van de hak op de tak.
Het rechtlijnig denken van vol
wassen, in oorzaak en gevolg, is
hier op een zijspoor geran
geerd. Wel heeft Platei fantasie
en (kinder)werkelijkheid met
elkaar vermengd. Soms kunstig,
en soms kitscherig. In het oli
fantenparadijs is bijvoorbeeld
een wasgelegenheid en een
strafhoekje, net als bijvoorbeeld
in een crèche. En de olifant is
aanvankelijk bang en verlegen,
net als kinderen bij een eerste
kennismaking met vreemden.
Ook het prototype kinderspelle
tje 'winkeltje spelen" is in de
voorstelling verwerkt een van
de twee spelers in een filmfrag
ment een baby (Pola) gaat ko
pen bij de groentenboer.
Stukje bij beetje blijkt dat 'Ola
Pola Podoodgat' een spel is met
bepaalde spelregels. In de fan
tasie draait het net als in het
echt om geven en nemen, zelfs
voor een olifant, een piranha en
een piraat. Iedereen zal moeten
improviseren als het verhaal
plotseling een andere wending
neemt. Ondanks dit inzicht
ontroert deze ongewone voor
stelling nauwelijks. 'Ola Pola'
blijft niettemin steeds verbazen
met weerbarstige hersenkron
kels.
leiden - Vorige keer was het een groot succes en daarom ging 'Kunst
over de vloer' gisteren op herhaling. Onder het motto: 'Ik kom graag
bij de mensen thuis' traden op zestien verschillende adressen in de
Professoren- en Burgemeesterswijk kunstenaars op. Gewoon bij parti
culieren in de huiskamer en tegen een bepaalde vergoeding. Niet al
leen het aanbod, ook de variatie was groot. Klassieke muziek, wereld
muziek, verhalenvertellers en ook jeugdtheater, zoals bijvoorbeeld
van Rick van Boeckel op een adres aan het Plantsoen. En hij oogstte
veel succes. De kinderen lagen in een deuk.
Foto: Mark Lamers
muziek recensie
Lidy van der Spek
Concert: Marietta Petkova, piano.
Gehoord: 10/3, Stadsgehoorzaal, Leiden
Zij speelt met in haar hoofd een
visioen van harmonie en vrede.
Marietta Petkova betovert de
noten, de zinnen, de rode
draad, de plot van het verhaal
in de muziek. Of het nu een
pretentieloze sonate van Joseph
Stepón is of een overweldigen
de polonaise van Chopin, ze
geeft geen noot ondoordacht of
onberoerd prijs. Elk stuk onder
haar fabelachtig soepele, wend
bare handen wekt verwonde
ring en ontroering. Haar ex
pressie en interpretatievermo
gen is de laatste jaren met
sprongen vooruitgegaan en
lijkt, op 33-jarige leeftijd, te ba
lanceren op de toppen van
menselijk kunnen. Drieënder
tig: een magisch getal voor heel
veel bevlogen mensen.
Zo betovert Petkova die door
snee Sonate in G van Stepan
om tot een spiritueel kleurrijk
vijfdelig miniatuur vol tintelen
de versieringen, en verstilde
echo's uit sferische verten. In
de Polonaise in fis en Fantasie
in f toont ze de diep emotionele
krochten van Chopins ziel,
maar laat de muziek daar niet
in verdrinken. Want ze is in
staat om in één kleine melodie
lijn, in één vage dissonant, een
subtiel getimede oplossende
harmonie ook de 'lichtheid van
zijn bestaan" uit te beelden.
Petkova als tranparant medi
um, die het werk van de com
ponist doorgeeft aan de luiste
raar op een onuitsprekelijk in
tense manier.
Ze speelt negen van de twaalf
aangekondigde Preludes (opus
23 en 32) van Rachmaninov,
haar eigen maat op dat mo
ment. Deze preludes die vaak
als onpersoonlijk, Winig boei
end bestempeld worden blaast
Petkova verrassend nieuw, spi
ritueel leven in. Diepe woeste
afgronden overbrugt ze met te
re, zwevende passages. Met ko
ninklijke trots slaat zij zich een
weg door de Alla Marcia.Het Al
legro Vivace is een en al
sprookjesachtige sprankeling.
Met een ongelofelijke span
kracht in schokkende complexe
akkoorden bouwt Petkova de
spanning op in het Grave. Tot
de zon achter de horizon ver
dwijnt en de avondklokken lui
den over een eindeloos sereen
landschap.
Haar toegift, twee gevleugelde
engelendansjes uit een van
Bachs partita's geven ons nog
maals zicht op Petkova's visi
oen van harmonie en vrede.
door Rody van der Pols
leiden - „Benny heeft er zin in,
hoor. Hij kwam al vrolijk flui
tend binnen", laat de man die
de kaartjes controleert weten.
Waarop een van de dames in de
rij enthousiast roept: .Anders
hebben wij er wel zin in." En
daarmee is de toon gezet: Benny
Neyman speelt een gewonnen
wedstrijd, zaterdagavond in de
goed gevulde Stadsgehoorzaal.
De zeven man tellende begelei
dingsband heeft de eerste paar
noten nog maar net laten klin
ken of het is al zover: de handen
gaan op elkaar en het publiek zit
lekker mee te deinen. Dan komt
Benny Neyman zelf het podium
op rennen. Zwarte broek en een
zwart jasje, dat schittert in de
spotlights. Met zijn ene hand
veegt hij de blonde lokken voor
zijn ogen vandaan. Met zijn an
dere hand brengt hij de micro
foon naar zijn mond. Kin de
lucht in, de dromerige blik op
oneindig en zingen maar. Met
een wordt de zanger beloond
met een bos bloemen. Er zullen
er die avond nog vele volgen.
Het publiek houdt niet alleen
van Benny. Benny ook van zijn
publiek. Ruim twee uur enter
taint hij zijn toehoorders vol
overgave. In dat tijdsbestek laat
hij een dwarsdoorsnede horen
van zijn repertoire uit meer dan
25 jaar. Hits als 'Waarom fluister
ik je naam', 'Ik weet niet hoe' en
■Vrijgezel' worden afgewisseld
met minder bekend werk. Tus
sen de liedjes door neemt Ney
man de tijd om met de toe
schouwers te keuvelen, teksten
uit te leggen en grapjes te ma
ken. Ook spreekt hij openhartig
over persoonlijke zaken, zoals
zijn worsteling met zijn homo
seksualiteit in zijn jeugdjaren.
Meer dan eens komt Grieken
land ter sprake, het land dat
Neyman tot zoveel liedjes inspi
reerde. Zo haalt de zanger een
herinnering op aan een zomerse
dag op een idyllisch Grieks
dorpspleintje waar hij in zijn
eentje oiizu zit te drinken. „Plot
seling voelde ik me daar zo al
leen met mijn eenzaamheid.
Maar tegelijk zo ontzettend ge
lukkig."
Het is precies deze tegenstelling
van troost en verdriet die Ney-
mans liedjes nooit te maar op
de hand maken. En gebeurt dat
toch even, bijvoorbeeld tijdens
een liedje over het bloedvergie
ten in Israël, dan komt daarna
gewoon een stevige camavals-
laaker voorbij walsen. Want ook
daar komt het publiek voor. Of,
zoals de zanger het zelf ver
woordt: „Het is soms bitter,
maar altijd met een zoete af
loop. Want het blijft Benny Ney
man."
Madrid - De surrealistische
schilder Mati Klarwein is op 70-
jarige leeftijd overleden. De in
Duitsland geboren kunstenaar,
wiens psychedelische platen-
hoesontwerpen voor onder
meer Santana, Miles Davis, Jerry
Garcia en Earth Wind and Fire
over de hele wereld beroemd
werden, overleed woensdag in
zijn huis in Deia, op het Spaanse
Mallorca.
Het werk van Mati Klarwein
kenmerkt zich door magische
taferelen vol donkergekleurde,
erotische symbolen, waarin
vaak motieven uit de Afrikaanse
kunst zijn veiwerkt.
leiden - „Liefde en dood hebben
alles met elkaar te maken," zegt
Maarten 't Hart. ,Als de dood er
niet was, kon je ook niet liefheb
ben. Stel je voor dat we de dood
omzeilen door onszelf te klo
nen, dan zou er geen liefde be
staan. Nou ja, dat bespaart na
tuurlijk ook een boel narigheid."
Liefde is het thema van de Boe
kenweek. Ter gelegenheid van
het Leids Boekenweek Festijn is
gistermiddag in de Centrale Bi
bliotheek een ledikant met kleu
rig zijden beddengoed opge
steld, waarop Maarten 't Hart en
Rosita Steenbeek van gedachten
wisselen over 'De Liefde'. Op
vallend is dat het gesprek al snel
afdwaalt naar 'De Dood', een
thema dat beide auteurs diep
verbindt, 't Hart is de zoon van
een doodgraver en de hoofdper
soon in Steenbeeks nieuwe ro
man 'Ballets Russes' is grafdel
ver op San Michele, het doden
eiland van Venetië.
„Ik heb er studie van gemaakt.
San Michele is een prachtig ei
land en een uitvaart is daar nog
echt een uitvaart: het stoffelijk
overschot wordt er met een
boot naartoe gebracht. Die graf
delver heeft destijds de begrafe
nis van Stravinsky verzorgd en
zal ook een Russische prinses
naar haar rustplaats brengen,
naast de componist." Het boek
is gebaseerd op het leven van de
nu 80-jarige prinses Dolgoroeki,
die het gelezen heeft en het
mooi vond, maar toch ook
vroeg: „Kun je er niet voor zor
gen dat iemand een echte bio
grafie over mij schrijft?"
Een ander raakvlak tussen
Steenbeek en 't Hart is hun op
vatting dat ouders bepalend zijn
voor de partnerkeuze door hun
kinderen. De moeder van 't Hart
was een lieve, zichzelf opoffe
rende vrouw, die nooit iets zei
Rosita Steenbeek en Maarten 't Hart konden het goed vinden met elkaar op het ledikant in de Centrale Bibliotheek. Foto: Taco van der Eb
en Maarten valt dan ook op stil
le, bescheiden meisjes. In het le
ven van Steenbeek spelen op
haar vader gelijkende mannen
een grote rol. Vaak zijn ze veel
ouder dan zij, zoals Fellini, maar
ook een dichter die veel eigen
schappen van haar vader heeft,
maar nog jong is, mag zich haar
ex noemen.
Ze is nu alleen bevriend met
hem, iets wat 't Hart niet kan
begrijpen. „Nu is het pas gezel
lig," zegt Steenbeek. „Vriend
schap is ook een vorm van lief
de, maar zuiverder. Vooral als
het gaat om meeleven met de
ander. Als jij je verkleedt als
Maartje, verandert dat iets aan
je gevoelens voor vrouwen?" 't
Hart: „Dan heb ik niet dat on
rustige. Als je zelf een vrouw
bent, hoef je de vrouwen niet
meer te begeren.
„Dat is vriendschap," conclu
deert Steenbeek. „Vrouwen zijn
graag intiem met elkaar. Vrou
wen vinden het fijn als mannen
zich in hen verdiepen. Jij gaat
daar heel ver in als je Maartje
bent. Heb je wel eens lesbische
gevoelens voor ze?" „Dat komt
wel voor," beaamt 't Hart.
„Maar je moet het niet zien als
een ingewikkelde versiertruc."
