GELOOF SAMENLEVING
Hectische evangelisten vechten om elk zieltje
Naastenliefde in het stemhokje
De mislukking van een ander
Er is van alles, van punk tot speed metal
Monsieur Bar bijgedraaid over euthanasiewt
KUNST CULTUUR
'Koffie of witte wijn, altijd weer die keuze'
Wetenschap:
zonnebloem^
Van Gogh et
maandag 11 MAART 2002
Lokhorstkerk in Leiden toneel voor interactief geloofsexperiment
door Ilse Keuenhof
leiden - „Wilt u met mij meeko
men. En u ook, en u." Een kleine
man plukt willekeurig mensen
achter hun kopje koffie vandaan.
Gewapend met een zaklantaarn
kidnapt de rondleider het groepje
en leidt hen naar een zijkamer.
De voorstelling 'De Evangelist' to
verde zaterdagavond de Lok
horstkerk om in een strijdtoneel.
Evangelisten buitelden over el
kaar heen om hun 'ware geloof
aan de man te brengen.
Op een tafel in de duistere zijka
mer van de zeventiende-eeuwse
kerk zit een vrouw in het wit.
Een lik aan de grote teen, en
daar slaat ze met haar voet, in
het licht van de zaklantaarn een
bladzijde om van de bijbel die
voor haar ligt. Een bestuderende
blik en verder gaat het groepje
naar het oudste gedeelte van de
kerk, de kelder. Daar in de vijf-
tiende-eeuwse gebinten zit de
voorzitter van de kerkenraad
van de Remonstrantse gemeen
schap. „Vanavond ziet u negen
evangelisten, aan het eind van
de avond mag u stemmen op
uw favoriete evangelist, laat uw
hart spreken."
Dan verder weer, naar de kerk
zaak Verlicht door kaarsen ver
schijnt een ladder tegen de
muur. De trap naar de hemel?
Een zwangere evangeliste klimt
erop om de houten randen aan
de muur af te stoffen. Verder
gaat ze naar de kansel om ook
daar het stof te verwijderen. In
een deuropening staat een man.
Hij houdt zijn jas open als een
potloodventer. Op zijn ontblote
bovenlijf prijkt een diaprojectie.
Als bij toverslag verschijnen
overal op de muur diaprojecties.
Een man met de handen voor
de mond geslagen. Een man
met een wijsvinger opgestoken
in zijn andere hand een bijbel.
Een man met een kruis tussen
zijn tanden.
Dan klinkt een scherpe fluit. Ie
dere evangelist pakt een sinaas
appelkistje. Het zijn dezelfde
kistjes waarop vroeger de evan
gelisten boven de menigte uitre
zen om hun geloof te verbrei
den. Maar nu lopen ze op de be
zoekers af en spreken hen recht
streeks aan. „Heeft u een doel in
uw leven? En heeft u dat al be
reikt?" Een van hen gaat voor de
zaal staan en eist alle aandacht
op wanneer ze verder gaat. „Je
bent een individu met een doel
in het leven. Dat is jouw doel.
Zie het voor je. Dit doel ga jij be
reiken. Laat je door niets of nie
mand tegenhouden, want het
gaat om jou. De wereld draait
om jou. Elke seconde kan een
nieuw begin zijn. Breng je lin
kerhand naar je rechterschou
der en geef jezelf een schouder
klopje. En zeg daarbij tegen je
zelf, Ik ben goed!"
„Sorry", raast een ander er
doorheen „maar ik zou ook
graag wat willen zeggen." Ze
staat hoog in de zaal. Maar hoe
ze ook schreeuwt, ze overstemt
de ander niet. Dan volgt een
schelle fluit. „Gaan jullie nou
maar lekker naar huis", gaat de
zwangere evangelist van start in
de stilte die volgt. „Vroeg of laat
moet iedereen naar huis. Ik wil
graag nog wat bidden. Heer,
schenk mij kracht om mijn kin
deren de rijkdommen van de
aarde te laten zien. Amen."
Ondertussen nemen evangelis
ten uitverkorenen apart om hen
in alle rust in een van de zijka
mertjes te bekeren. Maar nooit
wordt het verhaal afgemaakt, al
tijd is daar de onrust nog meer
mensen te bereiken. Dan plotse
ling is het stil, verlaat iedere
evangelist de zaal en zijn de
lichtbeelden weer terugkropen
in de projector. Het blijft stil, er
gebeurt niets en net als het pu
bliek zich een beetje murme
lend afvraagt of er nu een ap
plaus hoort te volgen, staat een
jonge enthousiaste toeschouwer
op. „Is het nu al voorbij? Ik wil
nog helemaal niet dat het over
is. Ik wil dit gevoel vasthouden."
Links vraagt een oudete vrouw
zich af of dit erbij hoort. „Ik
snap er helemaal niets van."
„Laten we eikaars handen vast
houden", gaat de verkondiger
verder. Het publiek begint onge
makkelijk te schuiven. Zijn op
roep vind enkel gehoor bij zijn
linker en rechter buurman. Dan
keren onverwacht hectisch de
evangelisten terug, die onder
een opzwepende beat nog een
laatste zieltje proberen te win
nen. Ze rennen rond, dolge
draaid lijkt het, schreeuwend,
tot het geluid van een kookwek-
ker klinkt. De voorstelling is
gaar. Tijd om te stemmen.
preek recensie
Ilse Keuenhof
Pater C.W.M. van Schie, Hartebrugkerk te Leiden, hoogmis 11.00 uur
Bij binnenkomst in de Hartebrugkerk begeleiden
zachte orgelklanken de kerkbezoekers die eerst
even een kaarsje opsteken voor een geliefde. Een
symbolisch gebaar dat goed aansluit bij de preek
van pater van Schie. Op deze vierde zondag in
de veertigdagentijd
spreekt hij over het be
lang van naastenliefde.
„In 1999 kwam de Belgi
sche film Rosetta uit. In
schokkende beelden en
snelle fragmenten ver
telt deze film het verhaal
van dit achttienjarige
meisje." Het is raar zo'n
rustige man te horen
vertellen over de armoe
dige Rosetta die met
haar moeder in een
gammele, tochtige sta
caravan aan de rand van
een oud industrieterrein
woont. Het verhaal van
de armoedige omgeving
staat mijlenver van het
interieur van de Harte
brugkerk, die in de stei
gers staat om op te le
ven tot haar oude glorie.
„Haar moeder is ver
slaafd aan de drank, ze
zijn arm, hun leven is
verre van rooskleurig.
Elke dag gaat Rosetta op
zoek naar werk, maar ze
wordt vaak ontslagen,
een ramp. Een keer ver
raadt ze zelfs een vriend om aan een baan te ko
men. Maar de vriend blijft haar trouw en wil
haar ervan overtuigen dat het leven de moeite
waard is. Rosetta wil niets weten van haar trou
we vriend en denkt dat de wereld vijandig is. De
vriend zet door. Hij blijft haar aardig vinden."
Met een tevreden glimlach om zoveel doorzet
tingsvermogen glijdt Van Schie's blik langs de
kerkbanken.Aan het eind van de film zet Roset
ta de gaskraan in de caravan open, maar hun ar
moede is hun redding!", schalt het door de kerk.
PREEKTIJGERS
„De gasfles is leeg. Rosetta gaat naar de cj
pingbaas en koopt een nieuwe. Terwijl ze te
loopt komt ze haar vriend tegen. Daar stopt od
film: een open einde dus. De suggestie wordt
wekt dat hij juist op het goede moment komt
dat het goed afloopt,
ze dankzij de vriend }m
red is en er niet aam 'e 1
derdoor is gegaan. D jek
conclusie zou ik gr dei
willen vasthouden." ar
Schie houdt duidt
van een positieve
zijn optimisme \vt Ige
aanstekelijk. In de st
die volgt blijft een u
lach op de gezichten w
enkele toehoorders h
gen.
Dan maakt Van Schie iüe
sprong van de mode at
film naar het eeuwen|le
de bijbelverhaal uit
hannes over de blijer
die genezen werd d
Jezus. „Jezus nam
blinde in bescherm|eei
In de vastentijd won nS
wij opgeroepen te
gen voor de verre kinim'
ren in Ethiopië en da
uitstekend en ik roejPc
op om gul te g
maar we moeten
mensen van dichtbij i °P
pen. Vele mensen I 1
ben we niet gastvrij t n
vangen. Ze zullen daarom soms moeite heb!
om onze hulp te aanvaarden. Ze voelen zich
veilig waar ze veiligheid zochten. Hebben
daaraan gedacht toen we in het stemhokje sl
den?" Een kritisch blik op zichzelf werp»2'
buigt een enkeling het hoofd. „Niet? Denk r-
dan bij de volgende verkiezingen aan."
Schie is geen man van grootse gebaren maar
ders was de wijsvinger in de lucht gestoken.ni
kunnen geen vriend van Jezus zijn zonder vri
van de armsten van de samenleving te zijn!"
De evangelisten proberen onder een opzwepende beat, bijgeschenen door kaarslicht en diaprojecties
zieltjes te winnen. Foto: Eric Taal
Hilversum/ANP - Oud-bisschop
Bar van Rotterdam noemt het
goed dat Nederland een eutha
nasiewetgeving heeft. „Je kunt
niet doen alsof euthanasie niet
bestaat, je moet er iets voor re
gelen", zei hij zaterdagavond in
actualiteitenrubriek NOVA. Hij
is niet bang dat de wetgeving,
waarvan hij de inhoud ook goed
noemt, de vraag naar euthana
sie heeft doen toenemen. „Inte
gendeel, het denken erover zal
aanscherpen."
De uitspraken van Bar zijn op
merkelijk, omdat de katholieke
kerk euthanasie afwijst. Bijna
een jaar geleden was Bar nog te
genstander van invoering
wetgeving die euthanasie
paalde gevallen toestaat,
vankelijk hebben we gei
dat artsen zouden zegge *j
vraagt en wij doen het',
niet zo. Stel je voor dat he
geregeld was, dat zou dn ie
kunnen geven."
theater recensie
Susanne Lammers
Voorstelling: Kaas van Willem Elsschot
door Herman Verbeeck. Regie: Wim
Meuwissen. Gezien: 9/3, Schouwburg,
Leiden. Nog te zien: 27 en 28/3, Theater
a/h Spui, Den Haag; 24/4 't Onderdak,
Sassenheim.
Willem Elsschots Kaas is de ro
man van de mislukking. Waar in
Lijmen/Het Been een onhandi
ge zakenman in onfrisse handel
tjes verwikkeld raakt, gaat de
hoofdpersoon van Kaas in bona
fide zaken. Hij die eigenlijk van
kaas walgt, wordt officieel verte
genwoordiger van een Holland
se kaashandelaar 'in België en
het Groothertogdom Luxem
burg'. Niet omdat het zijn groot
ste wens is om voor zichzelf te
beginnen, maar om het gevoel
van sociale stil- en achterstand
te bestrijden, om iemand te
worden cfie meetelt.
Hij faalt, natuurlijk, en bij Her
man Verbeeck, die een solo
voorstelling van het boek maak
te, nog erger dan bij Elsschot
zelf. Elsschot gunt zijn hoofd
persoon nog enig zakelijk in
zicht; waarschijnlijk was de suc
cesvolle reclameman Elsschot
eenvoudig niet in staat een vol
komen onpraktische nitwit neer
te zetten.
Verbeeck kan dat wel. Hij ver
beeldt een onhandige bangerik,
wiens voornaamste bezigheid is
zijn kantoor in te richten, waar
hij zich achter zijn bureau mini-
stre kan verschansen voor de
boze buitenwereld, om dan ver
pletterd te worden door de tien
duizend volvette Edammers die
het begin van zijn carrière had
den moeten zijn.
Verbeecks toneelbeeld is sober.
Een paar stoelen, een wit kleed
en licht dat de kleur aanneemt
van alle soorten kaas. In die ta
melijk eenzame ambiance ver
telt hij Elsschots verhaal na. Hij
doet dat mooi, maar zijn Kaas is
minder wrang en veel simpeler
dan het boek. Zijn keurige hoed
je en vestje onderstrepen vanaf
de eerste zin de mislukking, ver
bergen geen moment dat het
hier om een 'loser' gaat. In het
boek gaat dat subtieler. De
dreunende mokerslagen van
zinnen komen door zijn stem
buigingen en mimiek niet hard
genoeg aan, hij maakt de tekst te
feestelijk. Dkt werkt prachtig bij
de beschrijving van een etalage,
waarin Elsschot een landschap
van kaas toont dat aanstekelijk
en enthousiast begint, maar ein
digt als een stinkend kerkhof.
Die drang tot kaas, en de niet te
overwinnen afkeer daarvan
krijgt bij Verbeeck fraai handen
en voeten, maar zo veel schil
derachtigheid verdraagt de tekst
meestal niet.
Hoe ingetogen ook, Verbeeck
zet toch teveel theatraliteit om
Kaas heen. Dit is geen pijnlijke,
halfverwerkte bekentenis, be
schroomd gedaan onder vier
ogen, maar een belevenis die de
vorm heeft aangenomen van
een prachtig verhaal om te ver
tellen in de kroeg. Een mooi ver
haal, maar ontdaan van zijn an
gel, want het verhaal van de
mislukking van een ander dan
jezelf.
utrecht - Nacht van de Poëzie is
niet moeilijk. Koffie of witte
wijn, altijd weer die keuze.
9.45 uur. Ramsey Nasr barst van
de zenuwen. Hij moet de Nacht
openen en dat is veel lastiger
dan hem afsluiten, zoals vorig
jaar. Een rokertje dus maar.
Tot 20.00 uur is de drank gratis,
dus valt iedereen nog even aan
op wijn en dubbele whiskeys.
Daarna gaat Ramsey Nasr op in
een naar Nacht-begrippen
woeste lichtshow. Het helpt niet
tegen de zenuwen. „Maar er ko
men zo meteen nog andere
dichters, dus ik kan u aanraden
te blijven zitten."
21.55 uur. Dichter Hans Tentije
heeft zich teruggetrokken in een
nis. „In de zaal is een vreselijke
entr'acte bezig, twee clowns.
Gelukkig schijnt het publiek er
ook niet veel aan te vinden."
22.40 uur. De Nacht raakt op
streek en het besef dat er nog
een lange weg te gaan is, noopt
de optredenden tot soberheid.
Heel anders dan toen de drank
nog gratis was, is er nu niemand
meer aan de alcohol.
23.15 uur. Elly de Waard trekt
een degen uit haar wandelstok!
Als Rutger Hauer zelf demon
streert ze de werking aan een
verraste Marijke Boon. Om half
twaalf is Menno Wigman aan
het bier. „De glazen zijn bela
chelijk klein hier."
00.30 uur Theodor Holman
vraagt twee jonge meisjes of ze
beïnvloed zijn door hun vader.
De communicatie komt niet
echt op gang en Holman druipt
af. Dadelijk gaat hij gedichten
van Reve zingen. „Maar ik be
twijfel of daarmee de stemming
van de avond definitief veran
dert in een uitbundige." Collega
Ed van Eeden: „Wel als het
nieuws binnenkomt dat Reve
dood is." Holman: „Ja, dat zou
wel een soort van hoogtepunt
zijn."
01.45 uur. In de zaal wordt vol
uit gedanst op de tonen van de
Mostar Sevdah Reunion. Ram
sey Nasr komt nog nahijgend
binnen: „Zo, daar was ik even
aan toe."
02.45 uur. Ramsey Nasr en
Menno Wigman raken in ge
sprek over het Bal der Geweiger-
den, het alternatieve boekenbal
in Paradiso waar ze allebei acte
de présence geven. Nasr: „Ei
genlijk ben ik helemaal niet ge
weigerd voor het Boekenbal, ik
heb gewoon kaartjes. Jij toch
ook?" Wigman: „Ach, we lopen
gewoon een beetje heen en
weer naar de overkant."
04.00 uur. Het is overdreven om
te zeggen dat deze editie als een
Nachtkaars uitgaat. Maar de
foyer is opvallend leeg. De
meeste dichters hebben hun
bed al opgezocht.
Had u nog een bespijkerd polsbandje willen hebben? Of een band voor om de hals, met punten? Foto: Taco van der Eb
Ron Favier
leiden - Ongeveer 250 liefhebbers van metal
en andere heavy muziekgenres weten al
vroeg de weg te vinden naar het LVC aan de
Breestraat voor de alweer zesde editie van
de Metal Market. Uitslapers zouden wel
eens achter het net kunnen vissen als ze
zich pas later in de middag bij de beurs zou
den melden, dus is iedereen er deze zondag
als de kippen bij. De belangstelling voor een
dergelijke markt blijkt in Leiden groter dan
in andere Nederlandse steden.
Rond half drie is er zonder meer sprake van
een geanimeerde verkoop bij de ongeveer
tien aanwezige standhouders. De metal-lief-
hebbers blijken voornamelijk op zoek naar
nieuwe releases die in de reguliere cd-han-
del maar moeilijk verkrijgbaar zijn. Maar
ook is er vraag naar oude lp's uit de beginja
ren van de metal-hype. Een middagje lekker
struinen in de vele bakken met cd's onder
het genot van een biertje is voor velen een
welbestede dag.
Wat is er zoal te koop voor de verzamelaar?
Cd's, lp's, singles, video's, tapes, t-shirts,
caps, foto's, tourboeken, badges, magazi
nes, zogenoemde fanzines op het gebied
van symforock, hardrock, heavy metal,
speed metal, trash metal, punk, death me
tal, black metal, grindcore, hardcore en
grunge. De echte metal-liefhebber komt in
Leiden zonder meer aan zijn trekken.
Organisator Dido Smit van Orange Artist
Promotion uit Den Haag toont zich na af
loop zeer tevreden over de opkomst en om
zet van deze Leidse Metal Market. Ook
standhouders uit Groningen, Assen en
Utrecht zijn uiterst tevreden over de omzet
en zeggen zeker niet voor niets naar Leiden
gekomen te zijn.
Veel belangstelling gaat uit naar nieuwe
muziekuitgaven, maar ook lopen er verza
melaars rond die hun slag juist in Leiden
hopen te slaan bij het vinden van de mis
sing link in hun verzameling. Veel vraag is er
naar uitgaven van de groep Diabolic, die
zich schijnbaar in een hernieuwde belang
stelling mag verheugen.
Smit organiseert maandelijks zo'n drie Me
tal Markets en is in de zomermaanden vaak
te vinden bij popconcerten in Nederland en
bij onze zuiderburen. Hij komt graag naar
Leiden, omdat de Leidse versie van de Metal
Market er zeker wezen mag. „In Leiden sco
ren we altijd goed. Volgend jaar maart zijn
we zeker weer in het LVC van de partij."
Chicago - Veruit de meest
tenschappers zijn van ot
dat de Japanse Zonnebloe
versie een échte Van Goj i v'
Dat concludeerde de
hoogleraar John House a
slot van een forum over
thenticiteit van het schilde
in 1987 voor zo'n tachtig n(
joen gulden werd gekocht
de verzekeringsmaatsd
Yasuda. Het forum ondf
ding van House was ondf
van het Van Gogh/Gauguii
posium waarop wetenscha
zich tot en met zaterdag 01
relatie tussen beide sch
buigen.
Freelance-publicist
Landais kruiste het voo
eerst in het openbaar de d
met Van Gogh Museum-ccfcw
vator Louis van Tilborg! ee
voornaamste woordvoerdf it
de onderzoekers die vraagt 1
zetten bij de authenticity e.
nog meer Van Goghs, ble r,
bij zijn mening. Tijdens h tre
rum wees hij aan de hani stt
lichtbeelden op wat hi! e
schouwt als stilistische om Üjl
menheden in het werk. id
Van Tilborgh verwees op 0
naar het onderzoek naar hf Pa
waarop Van Gogh de Ja j
versie heeft geschilderd. en
schappers van het Art In d
of Chicago, waar de tentoo re
ling vanaf september een ik
aantal maanden was te tac
concludeerden dat dit juti n
gelijkbaar is met de ondet c
waarop beide schilders in
nog meer werken ma asi
Landais kreeg tijdens het
geen bijval. Maar hij ze lol
strijd voort. Eerder op di 0
hij weten: „Ik heb vand er
tenminste drie vervalsing! nti
zien." In zijn tekst noem a
de aanwezigheid van 'Me ats
Roulin met haar Baby' e d
Arlesienne met Boeken' 1 iel
tentoonstelling in het Van
Museum een blamage, 1
beide werken ook vervals 11
zouden zijn. De expositie tr
nog tot en met 2 juni e ijfl
sinds de opening begin ff ig
al 125.000 bezoekers.
