Skütsjesiler weigert
Fries te leren
WEER
Gümüs mag terugkeren
f»
Pokemon slaat verkooprecords
Produc
Maxim
slaat aaS
MAANDAG 24 JANUARI 2000
COMMENTAAR
In opdracht van staatssecretaris Cohen werkt de Amsterdamse
burgemeester Patijn aan een voorstel om illegalen die jarenlang in
Nederland hebben gewerkt en belasting hebben betaald te 'wit
ten'. Die operatie moet het einde brengen van een lange periode
waarin Nederland op zijn zachtst gezegd hypocriet is omgespron
gen met deze groep mensen. Ze werden gedoogd, draaiden mee in
de economie, maar bleven rechteloos.
De Amsterdamse kleermaker Gümüs zocht de openbaarheid en
gaf deze groep illegalen een gezicht. Daarmee tekende hij drie jaar
geleden in feite ook voor zijn eigen uitzetting. Was hij ondergedo
ken, zoals vele andere illegalen, dan was hij nu vrijwel zeker in
aanmerking gekomen om definitief in ons land te blijven. Patijn
vindt daarom dat hij als sluitstuk van het illegalendebat moet kun
nen terugkeren met zijn vrouw en zijn hier geboren en opgegroei
de kinderen.
Officieel is daar natuurlijk geen basis voor. Toch is er veel voor te
zeggen om Gümüs in Nederland een status te geven. Dat kan al
leen als aan een aantal voorwaarden is voldaan. Eerst moet de po
litiek de beladen erfenis uit het verleden opruimen. Daar is Patijn
nu druk mee doende. Vervolgens moet herhaling worden voorko
men door een helder geformuleerd en consequent beleid, zowel
voor illegalen als asielzoekers. Daar werkt staatssecretaris Cohen
hard aan. En het parlement moet de les trekken dat het zich nooit
meer met een individueel dossier moet bezighouden. Dat is de
taak van de bewindsman en niet van de volksvertegenwoordiging.
De Tweede Kamer heeft zich unaniem geschaard achter Cohens
pleidooi voor een streng, maar rechtvaardig beleid. Het afscheid
van een generaal gedoogbeleid voor illegalen geeft de staatssecre
taris de ruimte om in een uitzonderlijk geval een menselijk gebaar
te maken.
Kortstondig wintertje
En toen was het winter! De kou
die zich tijdens het afgelopen
weekeinde al op het Europese
vasteland en in het noorden
van Europa deed gelden (gister
ochtend -26,9 graden in Vare-
na, Litouwen) is ook tot onze
streken doorgedrongen. In het
binnenland heeft de afgelopen
nacht op veel plaatsen matig
gevroren. Op de vliegbasis
Twenthe was de vorst zelfs
streng met -11,3 graden. Het
criterium voor matige vorst is
een temperatuur van tenminste
-5,1 en bij strenge vorst moet
het kouder zijn dan -10.
Ook in onze regio vroor het
plaatselijk matig. Op het duin
station van het KNMI te Bloe-
mendaal bedroeg de laagste
waarde -7,0, in Nieuw-Vennep -
5,3 graden. De lage temperatu
ren werden gemeten onder een
zone van hoge barometerstan
den. Het hogedruksysteem wint
nog wat aan kracht maar de as
trekt langzaam naar het zuiden.
Van de verschuiving merken we
de komende nacht nog maar
heel weinig. Er komt iets meer
wind uit het zuiden en een
zwakke storing op de Noordzee
veroorzaakt hoofdzakelijk in
het kustgebied meer bewolking.
Voor de rest draait het om op
klaringen en lage temperaturen.
In onze regio wordt het tussen
de -3 en -7 graden.
Morgen overdag is het meest
zonnig weer en in de middag
komt het kwik iets boven nul
uit. Ook de nacht van dinsdag
op woensdag verloopt in vorsti
ge sferen met waarden rond -5.
Daarna komt er meer bewol
king en is het over en uit. Met
westenwinden wordt minder
koude lucht aangevoerd en on
der invloed van een zeer
diepe depressie bij IJsland
gaat het aan het einde van
de week regenen en waai
en. Misschien staat de
jeugd de komende da
gen even op de
schaats, maar mas
saal ijsplezier komt
er niet aan. Boven
dien komt er aan
alle onzekerheid
van de laatste tijd
een einde. Zelf heb
ik, op grond van
de kansberekenin
gen van Wolfgang
Roder, het kli
maatfenomeen La
Nina en het vele
decemberonweer,
Henk Taekema: 'Straks selecteren ze nog op mensen met en zonder kunstgebit'
Zijn vrouw is een echte Friezin, zijn moeder spreekt Fries, hij verstaat het Fries
moeiteloos, heeft zelfs een Friese achternaam, maar omdat hij de taal niet spreekt,
mag Zwollenaar Flenk Taekema (35) niet meer meedoen aan de traditionele wed
strijden van het skütsjesilen. „Belachelijk", vindt hij de nieuwe regel van de Sintra-
le Kommisje Skütsjesilen. Een regel die is ingevoerd, juist vanwege Henk Taekema.
De aard van de Nederlander
Het lijkt verdorie wel een hype: programmamakers die op zoek
gaan het karakter van de Nederlander. Vorige week woensdag
avond deed Herman Belien het in 'Bestaat Nederland wel?' en za
terdag was de beurt aan Harmke Pijpers in de eerste aflevering van
haar nieuwe serie Nederland volgens Pijpers.
De eerste conclusie moet luiden, dat je volgens de makers van die
programma's in 25 minuten een heel eind kunt komen in je speur
tocht naar de Nederlandse volksaard. Je doet wat interviewtjes,
strooit er wat archiefbeelden doorheen, geeft hier en daar je eigen
mening en klaar is Kees.
Pijpers had vooral haar best gedaan om a-typische Nederlanders op
te zoeken. Een meiske dat zicli bekeerd had tot satan en daarmee
haar klasgenoten van 4 havo afstootte, een stel travestieten, een
ethica die een boek had geschreven over - hoe kan het anders? - hoe
je je dient te gedragen in dit leven, en een schildercursus van Bob
Ross-adepten.
Het zijn vooral de platitudes die opvallen als je naar Pijpers zit te
kijken.Iedereen heeft gelijk en in Nederland heeft iedereen recht
op zijn eigen smaak en wansmaak.En als kijker denk je: waar is
dat niet zo? Aan het eind van het programma stapt ze achter op de
motor bij een zojuist weer tot man getransformeerde travestiet, die
even tevoren heeft bekend dat hij er graag uitziet als Hanja Maij-
Weggen of Winnie Sorgdrager, en dan zegt ze: „Je moet in Neder
land wel heel raar doen wil jouw smaak nog ter discussie staan.En
ook dat is een waarheid die vermoedelijk in New York en Kuala
Lumpur niet minder waar is.
Waar je van zulke programma's vooral veel over leert is het karak
ter van de programmamakers. Die lijken er vooral op uit te zijn
zichzelf te etaleren. B//Nederland volgens Pijpers begint dat al bij
het introductiefilmpje. We zien de presentatrice met bontjas, zonne
bril en veel sieraden, zichzelf vertonen als een soort grande dame.
Gaandeweg komen we steeds meer te weten over Pijpers. Waar ze
niet tegen kan, bij voorbeeld. „Ringetjes door je wenkbrauwen, daar
ligt voor mij de grens", zegt ze. En: ,Al dat neuken op televisie, dat
vind ik niks.En als haar tafelgenote zegt dat voor haar de grens al
wat eerder bereikt is zegt ze: „Ben jij niet gewoon een saaie tut?"
Over de aard van de Nederlander leer je van zulke programma's
niet veel. Over de aard van de maker des te meer. Die wil vooral
zichzelf laten zien. Als iemand iets tegen haar zegt wat haar niet be
valt kijkt ze over haar bril veelbetekend in de camera. Alsof ze
denkt: kijk mij eens leuk zijn!
Henk Taekema (rechts) komt uit een echt
schippersnest met al generaties lang Zwolle
als thuisbasis. Hij voldoet daarmee aan een
van de belangrijkste voorwaarden voor het
traditionele skütsjesilen: de schippers moeten
afstammen van een geslacht dat vroeger met
een zeilschip z'n brood verdiende. Alleen het
niet machtig zijn van de Friese taal breekt
hem nu op. „Maar ik ga geen Fries leren om
dat een eliteclubje dat van mij vraagt. Dan
zoek ik wel een andere club." foto gpd
De Zwolse beroepsschipper
deed vorig jaar voor het eerst
mee aan de traditionele wed
strijden. Hij was schipper van
de SC Heerenveen. Zijn bevelen
aan de bemanning schalden in
het Nederlands over het Friese
water. Deze vernederlandsing
van de pure Friese sport 'schok
te' het bestuur van het skütsje
silen. Vorige week werd daarom
de beslissing genomen dat
schippers (in feite de aanvoer
ders op een skütsje) Fries moe
ten spreken. „Het skütsjesilen is
een pure Friese sport en wij
vinden de taal daarbij erg be
langrijk", verdedigde SKS-se-
cretaris Leo Visser het besluit.
Henk Taekema vindt het maar
onzin. „Straks selecteren ze nog
op mensen met en zonder een
kunstgebit", schampert hij op
zijn woonschip aan de Friese-
wal in Zwolle. De ernaast gele
gen vrachtboot waarmee hij ce
ment van en naar Heerenveen
vervoert, ligt deze dagen stil.
Het is een rustige tijd in de be
roepsvaart. „Ik vind het veel be
langrijker dat er nog steeds be
roepsschippers meedoen aan
het skütsjesilen. Ik ben een van
de weinigen. De andere schip
pers bij het skütsjesilen zijn al
lemaal kantoormensen. Nou,
als het zo moet dan hoeft het
niet voor mij.". Overigens was
hij toch al niet meer van plan
om schipper te zijn komende
zomer. „Het kost te veel tijd. Je
moet iedere zaterdag trainen
met je bemanning. Dat red ik
niet naast mijn werk."
Tijdens de commotie die vorige
week ontstond na de beslissing
van het Friese SKS, zat Henk
Taekema met zijn vrouw en
twee dochters hoog in de ber
gen van Zwitserland. „Gelukkig
hebben we er niets van ge
merkt. Maar toen we afgelopen
weekend terugkwamen was het
het eerste wat we hoorden. Het
is allemaal wel heel erg opge
blazen", vindt Taekema nu. „Ik
was blij dat ik niet thuis was.
Mijn broer is een paar weken
geleden overleden. Er zijn dus
wel andere dingen waar ik me
druk over kan maken."
De Zwollenaar is van jongsaf
opgegroeid met het skütsje
silen. „Mijn opa voer nog met
een hagenaar, ook een vracht
schip met zeilen. Later is hij wel
overgegaan op gemotoriseerd.
Mijn broer had zelf een skütsje,
waar ik veel mee heb gevaren".
Henk Taekema komt uit een
echt schippersnest met al gene
raties lang Zwolle als thuisbasis.
Hij voldoet daarmee aan een
van de belangrijkste voorwaar
den voor het traditionele
skütsjesilen: de schippers moe
ten afstammen van een ge
slacht dat vroeger met een zeil
schip het brood verdiende.
Alleen het niet machtig zijn van
de Friese taal breekt hem nu
op. „Belachelijk. Ik kan het heel
goed verstaan en sommige
commando's geef ik ook in het
Fries, zoals ree voor overstag en
heger en leger voor hoger en la
ger. Maar waar gaat het nou
om? Willen ze een schipper die
kan varen of die Fries kan? Ik
vind het erg min. Voor mij hoeft
het niet meer. Ik ga geen Fries
leren omdat een eliteclubje dat
van mij vraagt. Dan zoek ik wel
een andere club."
Op. Uitverkocht. Vraag in een
speelgoedwinkel naar Pokemon
en het antwoord staat tevoren
vast. Ook de reactie van de soft
wareleverancier is stereotiep.
„Sorry. Niet meer in huis."
Zelden bracht een spelletje zo
veel te weeg als Pokemon. De
vraag ernaar is zo groot dat er
wachtlijsten voor bestaan. Lan
ge wachtlijsten. De levertijd be
loopt weken. „Het is een ware
gekte onder de jeugd," zegt een
verkoper.
Pokemon werd uitgedacht door
drie slimme Japanse jongens.
Zij combineerden de techniek
van het videospelletje met het
vernuft van het kaartspel en
verkochten het concept voor
veel geld aan Nintendo. Die
bracht het spel voor de Game
Boy ruim drie jaar geleden in
Japan op de markt. Met verplet
terend succes.
De rest van de wereld volgde al
snel en even enthousiast. De
verkoopcijfers zijn onthutsend.
Wereldwijd werden al 20 mil
joen exemplaren van het spel
verkocht, vertelt product-ma
nager Frank Rittinghaus van
Nintendo Nederland. Alleen al
afgelopen kerst gingen in Euro
pa twee miljoen stuks over de
toonbank. „Geen ander spel
kan daar aan tippen," aldus Rit
tinghaus.
Het ziet er naar uit dat de tri
omftocht van het Japanse won-
derproduct nog lang niet ten
einde is. Naast de bestaande
blauwe en rode versie, wordt in
Nederland dit jaar ook een gele
versie van Pokemon op de
markt gebracht. Pokemon Pin-
ball komt er ook aan. En dan is
er nog de bioscoopfilm, die in
april in roulatie gaat. In Ameri
ka brak deze film alle records.
Rittinghaus: „Hij trok in de eer
ste week meer bezoekers dan
Disney-krakers als Junglebook
en The Lion King."
Pokemon is een verzamelnaam
voor 150 virtueie figuurtjes. De
kunst van het spel is ze allemaal
bij elkaar te krijgen. Omdat
geen enkel spel meer dan 136
figuurtjes telt, moeten de ont
brekende veertien worden ge
ruild met andere Pokemon-
spelers. Dat kan door twee
Game Boys met een kabeltje op
elkaar aan te sluiten. „Je ziet
dat schoolpleinen worden ge
bruikt om Pokemon met elkaar
te ruilen, zoals vroegers knik
kers en voetbalplaatjes op het
schoolplein werden geruild,"
zegt Rittinghaus.
Om de verzamelaars die er niet
in slagen Pokemon compleet te
krijgen tegemoet te komen,
tracht Nintendo Nederland dit
jaar een aantal ruildagen te or
ganiseren, onder meer op Kids-
world in de Jaarbeurs in maart.
Het zal er druk worden. Het
aantal in Nederland verkochte
Pokemon Game Boys staat, me
de dankzij de razend populaire
tv-serie op Fox Kids, nu al op
120.000 stuks. Daarnaast zijn
grote aantallen speelkaarten
voor de verwoede verzamelaars
omgezet. En Pikachu, kleine
spelcomputers die aan de broek
gegespt kunnen worden mee
gevoerd. Ook de vraag naar an
dere Pokemon-artikelen blijft
groot. Maakt niet uit of het gaat
om dekbedovertrekken, horlo
ges of knuffelbeesten.
Een hype. Maar dat woord
hoort productmanager Frank
Rittinghaus liever niet. „Een hy
pe is snel voorbij. Dit is in Ja
pan na ruim drie jaar nog
steeds een groot succes. Wij
noemen het liever een feno
meen."
PETER DE LANGE
Werknemers van het Japanse speelgoedconcem 'Tomy' de
monstreren Pikachu en Raichu, twee op afstand bedienbare
figuurtjes die in het computerspel 'Pokemon' voorkomen.
foto ep a
Oude ambachten
Wij zijn thuis heel erg voor het milieu. Op korte af
standen nemen we altijd de kleinste auto van het ge
zin en om de oude kranten weg te gooien zijn we niet
te beroerd om die twintig meter naar de papiercontai
ner voor onze woning te overbruggen. Maar, eerlijk is
eerlijk, het mooist vinden we het toch dat het gemeen
tebestuur het legen van die container heeft uitbesteed
aan een bedrijf dat op een vrolijke manier met de mi
lieuwetgeving omspringt. Elke keer als er weer zo'n
vrachtwagen met een open laadbak voorrijdt om de
container te legen, zitten mijn zoon (3) en ik (39)
verlekkerd voor het raam om (vanaf wind
kracht drie) de ingezamelde papiervoorraad
het luchtruim te zien kiezen.
Hetzelfde bedrijf is ook belast met het inza
melen van oud ijzeren desloop van allerlei
incourante goederen. Dat gebeurt op een
terrein middenin de dorpskern dat eruit
ziet als Nagasaki op de voorlaatste dag van
de Tweede Wereldoorlog. Het maakt onder
deel uit van ons vaste fietstochtje door het
dorp. Hier kun je aan het begin van de eenen
twintigste eeuw nog zien hoe een afgedankte
lijnbus met behulp van een graafmachine
(waarvan de laadschep is vervangen door een
knipschaar) aan stukken wordt getrokken. Of
hoe een overcompleet geworden landingsvaar
tuig net zo lang tegen de grond wordt gebeukt tot
dat het in tiueeën breekt.
Net als allerlei andere gemeentebesturen pro-
DICK VAN DER PLAS
beert ook het onze om deze onderneming op een
vloeistofdichte vloeren achtereen hoge, geluidweren-
de schutting op een industriegebied te krijgen. Of
schoon wij heel erg voor het milieu zijn, zitten mijn
zoon (3) en ik (39) daar niet op te wachten. Het zijn
niet zomaar fietstochtjes die wij ondernemen. Het is
het verkennen van een wereld die op grond van de
milieuregelgeving straks alleen nog in het openlucht
museum te bewonderen is. Wat we tegenkomen,
maakt ons niet zoveel uit. Als het maar beweegt, her
rie maakt en als het even kan nog behoorlijk gemeen
stinkt ook.
Deze kennismaking met alle facetten van het leven is
een serieuze zaak. Het is het énige facet van de opvoe
ding dat ik niet lichtvaardig opvat, wil mijn echtge
note mij op bepaalde momenten nog wel eens voor de
voeten werpen. Als ik vanaf m ijn werk naar huis bel,
bijvoorbeeld, om haar er op te wijzen dat er in een
aatipalend dorp brand is uitgebroken (op een redactie
van een krant hoor je nog eens wat). En dat het ver
standig zou zijn als ze alles waar ze op dat moment
mee bezig is laat vallen om met mijn zoontje te gaan
kijken. Niet te lang wachten, anders zijn ze alleen
nog maar aan het nablussen.
Duurzame ontwrichting van een huwelijk, noemen ze
dat, als tijdens dit soort telefoontjes tussen echtelieden
van die oorverdovende stiltes vallen.
Als wij vroeger de kilometer van huis naar school lie
pen, kwamen we eerst langs een molen die nog in be
drijf was en vervolgens langs een boer die, middenin
de woonwijk, nog een stal met koeien, een hooiberg
en een mestvaalt had. Er is van alles mis metm'n ge
heugen, maar ik ruik nog de dampende koeienlijven
in die, zelfs in de winter, vochtig warme stal. En ik zie
nog de boer met een kruiwagen dampende uitwerpse
len het plankier naar de vaalt betreden. „Strontboer!,
strontboer!", riepen wij bij die gelegenheden. Na mijn
trouwdag en de geboorte van mijn twee kinderen
koester ik de keer dat hij na zo'n scheldpartij een van
mijn vriendjes in handen kreeg en een plak verse mest
in zijn blouse liet glijden, als mijn dierbaarste herin
nering.
De boer is reeds langgeleden weggesaneerd en op de
plek van de stal staat een doorzonwoning. Uit piëteit
is inmiddels ook mijn oude school gesloopt. Want wat
heeft het voor zin om onderwijs te geven als de weg
erheen voert langs rijtjeshuizen en over woonerven? Is
het te veel gevraagd van een gemeentebestuur om niet
alle bedrijvigheid naar een oude ambachtenmarkt te
verbannen?Mijn zoon (3) en ik (39) vinden dat in el
ke plaats van enige omvang tenminste één sloperij,
een bouwterrein met hijskranen, een constant in be
drijf zijnde asfalteermachine, een jachtiuerf, een va-
tenreiniger, een makreelrokerij en een kachelsmid (in
een schuur met openslaande deuren) hoort. Ook een
middelgrote slachterij met buitefi van die hokken
waar het vee wordt opgesteld, zou mooi zijn.
Maar niet bij ons voor de deur, natuurlijk. Want daar
staat al een papiercontainer.
vi
Nu de vriendschap tuss
kroonprins Willem-Alex
en de Argentijnse Maxii
reguieta zich lijkt te ver;
nemen ondernemers de.,
bare - stap om product! lil
der de merknaam Maxii
ontwikkelen. Het afslan
Maxima Slank is inmid<
koop, terwijl het bedrijf
ninklijke Sanders broed
romantisch geurtje.
Sinds het begin van de
mahype' in de zomer v«
is de merknaam Maxii
een afgeleide zoals Prin
Maxima in New York) n
tig keer gedeponeerd bi
nelux Merkenbureau in
Haag. Bedrijven willen
gebruiken voor bijvoort
bloemen, kleding, cosm
tijdschriften, wasmiddi
kantoorartikelen.
Directeur Kist van het A
damse merkenbureau S u
Mark verbaast zich oveif
ductontwikkeling. „Bij
pe zoals Maxima zijn er
sjacheraars die een mei Jï
deponeren in de hoop e
verdienen. Zeker omdat
naam zo vaak gedepont
had ik niet verwacht dat1,,,
echt producten zouden
De naam Maxima is inn
weinig onderscheidend
den," vindt Kist.
Biolina-directeur Zeilsti
'de enige afslanker met
vorstelijke ingrediënten Fj'L
erom. „Maxima Slank i<
een week of vijf te koop
vraag is overweldigend,
hebben dit nog niet eer H
meegemaakt bij een pn
troductie."
„Koninklijke Sanders oi
kelt nu een parfum of e
toilette onder de naam
ma", vertelt Hagenaar
Hij registreerde de naai
eerste, op 27 augustus
allerlei categorieën. Vol
hem verschijnt het geui
voor de zomer in de scl
„Sanders onderhandelt
menteel met een grote
keten in Nederland dat
merk exclusief wil verkt
Hij wil de naam niet pri
Zelf wil Muller trips na;
tinië organiseren onder
eveneens gedeponeerd
naam Maxima Reizen,
rondleiding langs plaat;
met Maxima te maken I
Als ze echt met Willem
der trouwt, wordt het
interessant, want dan w
gentijnen ook naar Net
komen", verwacht Mul
MENSELIJ
:e
Prins WILLIAM, deouds»
van wijlen Lady Di en de
kroonprins Charles, zou
hebben ingeschreven aa
universiteit van Edinbur üz
liam wil in de Schotse hic
kunstgeschiedenis studf
dus het Schotse weekbli5-1
day Mail. Buckingham f ir
wil het bericht bevestige ld-
ontkennen. Traditioneel r
ren leden van het Britse
huis aan een van de tweien
se eliteuniversiteiten, Oi I
Cambridge. De 17-jarig; aei
hoopt binnenkort einde* lar
doen aan het elite-intern
Eton.
Een man die in zijn keld q\
dieren als huisdieren hi;
opgegeten door een lee;
50-jarige jurist, die in e; LI
plaatsje bij LECCE woor
al een week niet gezien
buren, waarop deze de
belden. De politie trof d;
minkte resten van de ma h<
het hok van de leeuw. Di
teiten zijn nog aan het oi
ken of de man in leven
hij werd aangevallen doo
roofdier. Een andere moj 0\
heid is dat hij tijdens ee tha
aan de kooi van zijn leeu
natuurlijke dood gestorv
dat het dier hem heeft
omdat niemand hem ete
brengen. De man had be t
leeuw een aantal tijgers,
panter en een groot aantfct
en honden. Volgens de p
had de man geen vergun r(jj,
voor het houden van exof
dieren.
De woning van de acteui
ANTHONY HOPKINS in
dense wijk Knightsbridg
teren door brand getroffi (f
slaapkamer op de tweed
ping van het drie verdiej
tellende huis liep daarbi
schade op. Een buurmai
de brand en de brandwe
het vuur binnen een uur
controle. Er bevond zich
mand in de woning toen
brand uitbrak. Hopkins'
keerde naar huis terugt;
brandweerlieden bezig
brand te blussen. Hopkii
grote bekendheid doorz
van de seriemoordenaar
bal Lecter in de uit 199
rende film Silence of tl* [j
»ti
ide
alc
