'In m'n huishouden ren ik, als kunstenaar leef ik me uit'
Ï1
Improvisatorische hoogstandjes van Chris Potter
Leiden Regio
)e Mount Everest
eeft iets magisch'
Gitarist Tomatito niet
vlammend, wel boeiend
Verbeelding nog altijd aan de macht bij Zoeterwoudse kunstenaar Hetty Arens
h( endig klimt Hetty Arens in de Zoeter-
idse Weipoort over enkele hekken. In
wollen trui met jas is ze op zoek naar
apen. Op verzoek van de fotograaf. Om-
de schapen nu nog niet op stal staan,
Jen lt de kunstenaar wel het nodige heeft
die goedlopende wolfabriekjes, is het
lig om haar in het land te fotograferen.
ji lus heeft ze oude bergschoenen en ou-
^jeren aangetrokken. En heeft ze brood
liks bij zich. Biks is 'een goed afwerk-
>luct van bier', licht ze toe en wordt in
finter als extra veevoer gebruikt.
automatisme waarmee ze dit eten heeft
igenomen, verraadt haar voorliefde
rde natuur. Ze mag dan in Amsterdam
geboren, haar ouders zijn volbloed
zen. Ze keert ook vaak terug naar Fries-
I. Ze houdt van de wijdsheid van het
kw ze vindt het heerlijk om daar een
rderij binnen te lopen. Het geeft haar
elfde gevoel dat ze heeft sinds ze 21
geleden is komen wonen in Zoeter-
ide. Haar man werkt bij Heineken, van-
r. Voor haar telt echter vooral Heerlijk,
erl Ier, Natuur,
d ichapen in de Weipoort zijn uitsluitend
teresseerd in biks. Ze verdringen zich
1 Arens. „Zonder dit eten lokje die
j iten niet zomaar. Ze zijn verschrikkelijk
jnii ïw. Straks lammeren ze weer en staan
de stal. Dan neem ik écht de tijd voor
ga ik bij ze zitten. Dan heb ik oude
veli en en schoenen aan die ik niet was. Ik
hi 'dan verschrikkelijk te stinken. Maar
em üe manier word ik wel één met ze. Ik
ze op een gegeven moment van alle
:n fotograferen."
foto's vormen een onderdeel van de
rafi denroute 'Stilstaan bij het land van
en Wouden', waarvoor Arens het initi-
heeft genomen. Een vervolg op het
eet 'Bomen overleven'. Twee jaar gele-
stonden bij kaasboerderij 't Geertje
billboards met foto's van twee bij drie
de natuur: longen, water, bomen,
De longen zijn van Arens zelf. Ze is er
;iaal voor naar het ziekenhuis geweest,
iggen ze ergens opgeslagen in het ge
lvin ntehuis van Zoeterwoude. De kunst
je :en dus.
t d silde weer iets nieuws opzetten in Zoe-
and foude. Om het gebied goed onder de
schj lacht te brengen. Om te wijzen op het
z0| n dat niet mag verdwijnen. Ik kwam er
W( uw achter dat ook anderen daarmee
waren. Niet alleen hier in het dorp."
it o iuw ontstond samenwerking tussen
en en kunstenaars. Tussen de Vereni-
b( Agrarisch natuur- en landschapsbe-
Wijk en Wouden in Hazerswoude en
ereniging Terra Kunstprojecten in Zoe-
ïeer, waarbij Arens is aangesloten. Het
Tt d 'taat daarvan, het kunstproject 'Beel-
oute 2000: stilstaan bij het land van
inz en Wouden', is vanaf mei te zien in de
ers rond Zoetermeer, Stompwijk, Zoe-
oude en Hazerswoude.
ezichtigen zijn onder andere vogel-
jes als protest tegen de oprukkende be
aat 01
i pi
gbeklimster Katja Staartjes in Leiden
Hetty Arens is natuurlijk
beeldend kunstenaar. In vele
opzichten. Toen ze een jaar of
vier was, maakte ze al matjes
van draadjes wol. Nu ze 46 is,
is de verbeelding nog altijd
aan de macht. De
Zoeterwoudse leeft zich uit
met textiel, keramiek, verf,
fototoestellen, beelden en
andere materialen die stof tot
nadenken geven. Ze wil echter
vooral ook stilstaan bij de
natuur, die ze uit de kunst
vindt. Om zich bijvoorbeeld in
schapen in te leven, zit ze in
het voorjaar uren tussen deze
dieren. „Dan neem ik de tijd
en doe ik oude kleren aan die
ik dagen niet was. Je moet
dezelfde lucht bij je hebben als
zij. Als ze vertrouwd met je
raken, halen ze de veters uit je
schoenen, snuffelen ze aan je
en willen ze met je spelen."
FOTO HIELCO KUIPERS
bouwing, twee doorzichtige huizen op be
nen, vijftien stalen triomfbogen waaraan
foto's hangen van kinderen die uitkijken
over het landschap in de hoop dat zo'n uit
zicht over vijftien jaar nog mogelijk is.
Arens is aanwezig met billboards, een
zeildoek en stoeptegels met foto's van de
polder, schapen en de röntgenopnamen
van haar longen. Voor kinderen ontwerpt
zij 'voelschilderijen' van schapenwol.
„De polders zijn een zuurstofleverancier.
Mensen uit de steden kunnen hier adem
halen, boerderijen bezoeken, fietsen, zich
ontspannen. Wij willen benadrukken dat
het zo moet blijven."
Als ze zichzelf na het bezoek aan de scha
pen en het doorweekte land weer op het
droge heeft in haar woning in Zoeterwou-
de-Rijndijk wijst ze erop dat ze niet alleen
maar met schapen en de natuur bezig is.
Dat is moeilijk te geloven bij het zien van
een foto op een van de muren van een een-
dagslam, een spinnewiel centraal in de
huiskamer en een schuur vol schapenvach
ten, waarop ze wel een toelichting moét ge
ven. „Als boeren gaan scheren, bellen ze
me op om vachten uit te zoeken. Die sor
teer ik, maak ik schoon, verf ik en verwerk
ik in mijn stukken. Regelmatig gebruik ik
ook plukken wol."
Boven in het atelier staan een biscuit- en
glazuuroven en een etspers als evenzovele
bewijzen dat ze inderdaad met meer zaken
bezig is. Bijvoorbeeld met de oorlog, of lie
ver gezegd haar strijd daartegen. Om de
waanzin van een oorlog tot uitdrukking te
brengen, exposeerde ze vijf jaar geleden in
de Meerburgkerk: Tussen droom en on
macht. „De oorlog in Joegoslavië was toen
drie jaar bezig. Ik had een doos kranten
knipsels verzameld. Afgrijselijke foto's. Die
foto's inspireerden mij tot die tentoonstel
ling. Ik wilde een boodschap overbrengen
over de zinloosheid van die gevechten. Ik
nam contact op met de pastoor of ik in zijn
kerk mocht werken. Hij stemde meteen in.
Onder de kruisweg heb ik schilderijen op
gehangen, waarop tot uitdrukking werd ge
bracht dat er zomaar wordt beschikt over
leven. Aan de ene kant was het heel ab
stract. Mensen weergegeven in de vorm
van een ei. Onbekende hoofden, tot doods
hoofden aan toe. Aan de andere kant het
moederschap met een duidelijke bood
schap. Schilderijen van zwangere wouwen
met foetussen. Ik heb zelf twee kinderen
gebaard. Niet om ze te verliezen in een stu
pide oorlog. Fatalisme tegenover hoop
dus."
De schilderijen zweefden aan grote keien,
in dit geval symbolen van hoop en drei
ging. De vraag was immers of ze wel of niet
bleven hangen. De schilderijen waren door
Hetty Arens met touwen als ketens omhan
gen. Tijdens zijn preken ging de pastoor in
op de schrille tegenstellingen. „Dat maakte
best het nodige los. Mede daardoor heb ik
veel respons gekregen. Ik heb zelf veel vra
gen van kerkgangers beantwoord. Vaak is
toch het probleem van kunstenaars dat ze
op het eerste gezicht met onbegrijpelijke
boodschappen komen."
Arens maakte zich daar zelf ook schuldig
aan toen zij het ontwerp voor de nieuw
jaarskaart van de gemeente Zoeterwoude
maakte. Opvallend, veelkleurig, voorzien
van Romeinse cijfers, maar wèl een schim
mige boodschap met een al even crypti
sche tekst:
landelijk groen
zichtbare ruimte
de tijd beweegt uitdagend
los van haar omgeving
en ogenblikken prijsgeeft.
Verbaasd kijkt Hetty Arens op. „Waarom
niet duidelijk? De gemeente wilde dat het
op het nieuwe millennium sloeg. Er staat
een grote E op van Europa, de euro en de
nieuwe eeuw. Romeinse cijfers heb ik ge
bruikt, omdat hier veel Romeinse vondsten
zijn gedaan. En verder kon ik natuurlijk
niet om het landschap heen, dat verklaart
de groene vlakken. En tussen dat groen heb
ik een kiemetje als dorpskern weergegeven.
Dat is alles."
Ze vindt het niet erg als er desondanks wat
te raden overblijft. Voor haar is het immers
ook een 'zoektocht' die op haar vierde be
gon en nog altijd niet is afgelopen. Goed, ze
heeft op de Vrije Academie gezeten, ze
heeft privéles gehad, maar vooral toch
heeft ze zichzelf ontwikkeld. „Al vind ik het
wel leuk om ergens bij aangesloten te zijn.
Bij galerie Zone in Leiden en bij Terra in
Zoetermeer. Ook in groepen kan je heel in
dividueel bezig zijn. En je kunt ook lekker
discussiëren over de zin en onzin van
kunst."
Met het omschrijven van die 'zin' heeft ze
geen moeite: „Het is voor mij een soort
prikkel geven naar buiten toe. Laten zien
dat er nog andere dingen in het leven zijn
dan alleen maar rennen." Met de 'onzin'
van de kunst heeft ze veel meer moeite. Na
enig nadenken zegt ze: „Zo'n vraag wat on
zin is, vind ik gemeen. Kunst is helemaal
niet onzinnig. Het heeft iets bevrijdends.
Ook al walg je er soms van, het doet altijd
iets met je. Kunst zet m'n leven stil. Of ik
nu bezig ben met de natuur of met de oor
log. In m'n huishouden ren ik, als kunste
naar leef ik me uit. Overdag als de kinderen
naar school zijn, 's avonds en soms ook 's
nachts. Als ik invallen krijg, dan ga ik m'n
bed uit. Zo van, dit is het, nou moet het ge
beuren."
iline van overbeeke
>g ra
molungma, Moedergodin
ring de Wereld, Peak XV, Sagar-
ia, Godin van de Lucht. De
;ste berg ter wereld heeft
bijnamen, maar wij ken-
haar als Mount Everest. De
erlandse Katja Staartjes (36)
im de 8848 meter hoge
lergodin vorig jaar als eer-
Nederlandse vrouw. Zater-
signeerde zij in het Leidse
|uariaat Dufour haar boek
Dg spel' over de indrukwek-
le beklimming. Dufour is
passend decor voor Staart-
boekhandel aan de Lan-
ug is gespecialiseerd in
le en nieuwe) boeken over
sport en poolreizen. Staart-
leklom de Everest van de
kant, technisch de makke-
entie te route, bij Nepal in de Hi-
lya. Ze maakte deel uit van
internationale commerciële
ditie met in totaal 19 men-
Een van hen, de Brit Mi-
Matthews, overleefde de
imming niet.
ver aartjes was de enige vrouw
et gezelschap. Ze bereikte
Dp van de hoogste berg ter
ïld op 13 mei 1999. „In-
istlbiiijwekkend vond ik de be
klimming van de Khumbu Ijs
val, een gevaarlijk gebied met
schuivende ijsblokken en diepe
gletsjerspleten, maar eng vond
ik dat niet. Ook spannend vond
ik klimmen met zuurstoffles-
sen, daar had ik nog geen erva
ring mee."
„Die zuurstof gebruikte ik in
de Zone des Doods, het gebied
boven de 7500 meter waar geen
mens langer dan een paar da
gen in leven kan blijven wegens
de extreme omstandigheden:
kou en gebrek aan zuurstof. Je
krijgt er nog maar een derde
van de zuurstof binnen die je
nodig hebt. Je hebt geen eetlust
- eten braak je uit - en geen
energie en je moet meer dan
acht liter drinken per dag.
„Op een berg van 4000 of
5000 meter kun je meer genie
ten", zegt ze. „Op de Everest
ben je volledig bedwelmd. Maar
het was een hele mooie expedi
tie. De berg heeft iets magisch,
iets dat je niet uit de boekjes
kunt halen, maar zelf moet
meemaken."
Staartjes wil in 2001 weer een
grote beklimming doen. „Maar
ik weet nog niet waór. Een ding
weet ik wél zeker: niet meer
met een commerciële expedi-
muziek recensie
Katja Staartjes signeert haar boek 'Hoog spel'.
FOTO DICK HOGEWONING
muziek recensie
lehoud Krt Joris TeePe Quartet met Chris Potter, Gezien op 23 ja-
Muziekhuis 123.
podia zijn deze Leidse Blues- en
nveek vrijplaatsen voor de 'serieuze' jazz,
ir luisteren belangrijker is dan bier drinken of
tellig even bijpraten. Gisteren was het eerste
i twee concerten die Jazzpodium Hot House
ift georganiseerd in samenwerking met ande
podia; aanstaande zaterdag is in de Burcht
Bent Braam te horen.
•et kwartet van Joris Teepe is eigenlijk New
ks. Teepe zelf woont het grootste deel van
jaar in de hoofdstad van de jazz, evenals de
«alaanse slagwerker Mare Miralta. Pianist
Johnny King en rietblazer Chris Potter wonen
daar al langere tijd. Deze editie van Teepes
kwartet had net dagenlang in de studio gezeten,
dus ingespeeld waren ze zeker. De grootste aan
dacht trekt de aanwezigheid van Potter, omdat
hij al bijna een decennium beschouwd wordt als
een van de interessantste instrumentalisten van
zijn generatie.
Gemak
Het publiek dat was gekomen om improvisatori
sche hoogstandjes van Potter te horen, werd niet
teleurgesteld. Met opvallend gemak produceert
de tenorsaxofonist de ene idee na de andere in
zijn solo's. Ook heeft Potter een goed gevoel
voor dynamiek en swing, hetgeen hij gemeen
heeft met de andere drie leden van het kwartet.
Hij heeft echter ook met hen gemeen dat de im
provisaties zelden rustpunten kennen, zodat een
solo een inspannende aaneenrijging van harmo
nische figuren wordt.
Bij King wordt dat gevoel nog sterker, omdat
het soms lijkt dat deze sterk door McCoy Tyner
beïnvloede pianist de moeilijkste oplossing voor
een improvisatie probeert te vinden. Met iets
meer gevoel voor humor of relativiteit zou King
als solist nog meer kunnen overtuigen.
Teepe is ook op het podium onbetwist de lei
der van de band, omdat hij, en niet Miralta,
steeds het voortouw neemt in de beat. Daarbij
blijft Teepe zeer strikt binnen het bop-idioom,
zodat men zich gaat afvragen hoeveel meer mo
gelijk zou zijn als de contrabassist zich wat meer
stilistische vrijheid zou gunnen.
Miralta is meer een percussionist die de beat
volgt en het ritme bijkleurt met een opvallend
luchtige afstemming van zijn drumset. Opval
lend was zijn tabla-feature waaruit eens te meer
bleek dat de jonge slagwerker een ontwikkeld
gevoel voor klank heeft. Qua repertoire maakte
de groep geen bijzondere indruk, in de uitvoe
ring des te meer. Een hoogtepunt was het duet
van Potter met Teepe in him interpretatie van de
Standard 'Alone Together', waarin naast Potters
creativiteit het intuïtieve samenspel overtuigde.
Een tweede hoogtepunt was Potters solo
feature in het laatste stuk, een bluesnummer ge
schreven door Teepe. De verworvenheden van
Rollins en Coltrane combinerend in een voor
treffelijk opgebouwde solo, leek de ene climax
op de andere volgen. Voor de zeer verdiende
toegift was helaas geen tijd, omdat Potter met
een naar Schiphol moest.
sabine van den berg
Concert: Tomatito en Arif Sag Gehoord
23/1Stadsgehoorzaal, Leiden,
Het belooft een spannende ont
moeting te worden. Voor de
pauze speelt de Spaanse fla
mencogitarist Tomatito. De
Turkse baglama-speler Arif Sag
neemt de tweede helft voor zijn
rekening. Bovendien zullen ze
besluiten met een gezamenlijke
compositie. Opzienbarend is
dit optreden uiteindelijk niet te
noemen. Het begint veelbelo
vend maar gaat als een nacht
kaars uit. Twee uitzonderlijke
muzikanten samenbrengen, ga
randeert nog geen succes.
Tomatito's spel is fenome
naal. Zodra hij de flamencorit
mes begint, dwingt de gevoelig
heid hiervan tot luisteren. Hij
speelde met flamencogroothe
den als gitarist Paco de Lucia en
zanger Camarón de la Isla. Hij
beschikt over een heel sterke ei
gen stijl waarin hij laat zien dat
hij zowel de moderne als de
traditionele flamenco meester
lijk beheerst.
Tegenover deze Spaanse sna
ren staan de snaren van de bag-
lama, ook wel 'saz' genoemd,
van Arif Sag. Dit instrument
heeft een compacte, kleine
klankkast en een lange smalle
hals. Natuurlijk mag je de twee
artiesten eigenlijk niet vergelij
ken, maar als zij samen op het
podium worden gezet, dan ga
je dat stiekem toch doen. En
dan blijkt het geluid van de
baglama kleiner en minder ex
pressief dan het spel van Toma
tito. Minder toegankelijk ook.
Waar de Spanjaard een aantal
afgebakende stukken speelt, is
de muziek van Sag een langge
rekt geheel. Wel zingt de Turkse
troubadour terwijl zijn vingers
watervlug over het smalle hals
oppervlak bewegen. En die
stem klinkt lang niet slecht, al is
hij wat ingehouden.
Het optreden is georgani
seerd door Stichting Kulsan die
ernaar streeft Turkse kunst en
cultuur hier'in Nederland be
kend te maken. En ondanks dat
het concert niet vlammend
wordt afgesloten, is het wel
boeiend om twee verschillende
gitaristen naast elkaar te kun
nen zien. Twee stijlen die elkaar
soms even overlappen. In de
paar fragmenten die zij samen
uitvoeren klopt de muziek;
hoor je die swing die de aan
dacht vangt.
Maar tijdens de vraag-ant-
woordimprovisatie, althans het
lijkt erop dat ze hier de ruimte
nemen voor een experiment,
sukkelt het voort. Dan is het
steeds Tomatito die de span
ning erin brengt. De uitvoering
word aangekondigd als een sa
menspel en als een duel. Als je
de uitvoering op die laatste ma
nier bekijkt, dan is er dus maar
een winnaar: José Fernandez
Torres uit Andalusië, die luistert
naar de bijnaam: Tomatito.
Fusie musea Zwolle onderzocht
precies leek te zijn gehaald, be
duidend lager uit te vallen om
dat er 12.000 'spookbezoekers'
zijn genoteerd.
Deze nieuwe gegevens be
trekt de gemeente in een on
derzoek naar de mogelijkheden
om het museumbeleid te ver
beteren. Wethouder Berends:
„Een fusie van De Stadshof met
het Stedelijk Museum ligt het
meest voor de hand, maar bre
dere samenwerking behoort
ook tot de mogelijkheden."
Gesprekken met het bestuur
van De Stadshof over de toe
komst van het museum begin
nen zodra het justitieel onder
zoek naar de fraude is afgerond.
De gemeente Zwolle onder
zoekt welke mogelijkheden er
zijn museum De Stadshof te la
ten samengaan met andere
musea. Het museum is in op
spraak geraakt door fraude met
museumjaarkaarten
Vorige week bevestigde het
museumbestuur dat sinds sep
tember 1998 onterecht 14.000
bezoekers zijn geregistreerd.
Personeel haalde dagelijks 28
door het museum aangekochte
jaarkaarten door de scanner.
Hiermee is in ieder geval 42.000
gulden verdiend. Bovendien
blijkt het beoogde bezoekers
aantal van 35.000, dat in 1999
