IJVOEGSEL
De zegeningen
van tien jaar RTL 4
TT
930
Leidsch Dagblad ZATERDAGS
ZATERDAG 25 SEPTEMBER 1999
'Bij de publieke omroep is in elk geval de bezinning op gang gekomen
en Viola HOK van de V*Uur Show
fOTO- ARCHIEF GPD
Sinds tv-producent Joop van
den Ende de platvloersheid van
zijn eigen shows en soaps aan
de kaak stelde, lijkt niets meer
zeker in het leven. De
nieuwbakken zedenprediker
veegde onlangs de vloer aan
met het platte amusement en
de grofheden van met name
RTL 4, televisie waarvoor
hijzelf voor een groot deel
verantwoordelijk is.
Een onverwacht wrang
verjaardagscadeautje voor de
zender die op 2 oktober tien
jaar bestaat. De gitzwarte
voorspellingen van de
tegenstanders van weleer zijn
uitgekomen, als we de tirade
van Van den Ende serieus
moeten nemen. ,,Het is niks en
zal nooit wat worden",
somberde de toenmalige
Mediaraad- voorzitter André
van der Louw. Maar heeft een
decennium televisie met
winstoogmerk ook zegeningen
gebracht?
door MONIQUE BRANDT en PETER KUIJT
et leek wel een sprookje. Een
I uitbundig gepermanente Ca-
■JIL X therine Keyl, schuilgaand ach
ter een Oost-Europese brilmontuur en ge
huld in een pompeuze baljurk. Met een lang-
gelokte, maar in keurige smoking gestoken
Wessel van Diepen aan haar zijde luidde ze
op 2 oktober 1989 op koninklijke wijze het
begin van de commerciële televisie in. RTL
Véronique, de voorloper van RTL 4, bleek
niet - zoals door velen voorspeld - een tot
een vroegtijdige dood gedoemd lelijk eendje,
maar groeide uit tot een blijvertje.
Dit in tegenstelling tot TV10, het toenmali
ge paradepaardje van Joop van den Ende.
„Schraalhans is keukenmeester in Hilver
sum", zo verklaarde deze, ietwat stotterend,
een tikkeltje nerveus, maar uitermate strijd
lustig bij de presentatie voor adverteerders
van zijn 'Sterrennet', tien jaar geleden. „Het
seizoen begint er pas in november en houdt
op als het voorjaar moet worden aangekon
digd. Alles concentreert zich in drie, vier
maanden en daarna is het geld op." Daarbij
komt nog dat de publieke omroepen nooit
brengen wat de kijker echt wil zien, betoogde
Van den Ende. Zijn Henny, Ron, André, Jos,
Koos en Sandra zouden daar verandering in
brengen. Met al die kanjers kon een com
merciële overwinning hem niet meer ont
gaan.
De verandering kwam er, maar niet zoals
Van den Ende zo graag had gewild. TV10
mocht van het Commissariaat voor de Media
niet gaan uitzenden: te Nederlands. Het
'Luxemburgse' station RTL Véronique daar
entegen wrong zich in allerlei bochten en
kreeg op de valreep een uitzendlicentie. Van
den Ende switchte mee en werd groot als
producent. De teloorgang van zijn eigen
TVlO-droom deed daar niets aan af. En Hen
ny, Ron, André, Jos, Koos en Sandra stortten
zich van de weeromstuit op een taalcursus.
Luxemburgs en 'verhuisden' een voor een
van Aalsmeer naar het groothertogdom.
De Nederlandse kijkers kregen eindelijk de
programma's waar ze volgens de commerci
ële wonderboys zo lang op hadden zitten
wachten. Het folkloristische Hei Elei Kuck
Elei, dat in de jaren vijftig veel opzien zou
hebben gebaard, ging aan de eerste op ons
land gerichte beelden uit Luxemburg vooraf.
Die eerste flitsen van Luxemburg-stad waren
van een immens ontdek-je-plekje-gehalte.
Een paar keer op de avond verscheen een
meisje op het scherm die in plaatselijk dia
lect verzekerde dat het toch heus een station
uit de regio betrof. Directeur Gaston Thorn
van CLT, de moedermaatschappij van RTL
Véronique, verkondigde dat uit het hart van
de commerciële televisie voortaan ook Ne
derlandstalige programma's zouden komen.
Jeroen Pauw - 'wij beloven u een onafhanke
lijke nieuwsrubriek' - presenteerde vervol
gens in tien minuten vijftien nieuwsberich
ten, waarna Benelux-weerman John Bernard
aan de beurt was.
De nog jeugdige Patty Brard verloor op die
eerste avond haar onschuld op prime-time
in het verborgen-cameraprogramma Gaan
met die banaan. In het twee dagen eerder
opgenomen galaprogramma playbackten
Rob de Nijs en Gerard Joling de sterren van
de hemel en Freek de Jonge beleefde zelf
veel lol aan zijn conference over een CDA-
onderbroek.
Aardappelsoep
Critici in die dagen waren niet mals in hun
commentaar op het nieuwe station. Ze wed
ijverden met elkaar in het lanceren van nog
beter bekkende sneren. Oud-Parool-recen
sent Wim Jungmann: 'Wateriger aardappel
soep is nauwelijks denkbaar'. En: 'Onze ge
voelens van bewogenheid gaan uit naar me
vrouw C. Keyl, die van kwaad naar nog erger
weet af te dalen'. Columnist Nico Scheepma
ker schreef: 'Alleen als er tijdens de U-bocht
een technische hapering plaatsvindt, springt
Luxemburg in met de mededeling: Mir hun e
klenge problem'. Volkskrant-criticus Sietse
van der Hoek verzuchtte: 'Snackbar-televisie.
Mensen trekken een kroket uit de muur of
wachten op een broodje kaas en ondertus
sen werpen ze een blik naar wat er beweegt
op het schuin boven de frituurbak opgehan
gen tv-toestel. Het grote begrip 'liefde voor
het vak' klinkt bij Véronique als een vloek'.
Maar het grote publiek bleek dol op het
door de RTL-sterren met veel schwung ge
serveerde junkfood. Soapseries kwamen en
bleven. As the world turns. The Bold and the
Beautiful. Santa Barbara. GTST werd een al
om geaccepteerde afkorting. Met de Vijf Uur
Show, gepresenteerd door Myrna Goossen
en Viola Holt, kregen de vrouwelijke kijkers
een moment voor zichzelf en het recept van
de dag. Het quasi-gekibbel van Henny Huis
man en Jacques J. d'Ancona en het vol over
gave vergutste zweet van Ron Brandsteder
lieten van de kijkcijfers van dè publieken
weinig over. De emo-tv van Caroline - 'Het
spijt me' - Tensen, recentelijk bekeerd tot de
TROS, maar ook het herenprogramma Club
Verotique deed miljoenen naar de tissues
grijpen. Avond aan avond keken we met het
bord op schoot naar de bordjes van Hans en
Leon tine -'wat ziet ze er weer faaantaaas-
tisch uit, dames en heren'- in het Rad van
Fortuin. Catherine liet geen trauma onbe
sproken in haar talkshow. RTL Nieuws
bracht het monopolie op de waan van de
dag van het pubüeke NOS Journaal in ge-
yaar.
Sinds de komst van RTL is de Nederlandse
kijker overspoeld door niet altijd even goed
doordachte commerciële initiatieven. Zus
terzenders RTL 5 en Veronica. SBS 6, Net 5.
TV 10 werd omgedoopt tot Fox8, Sport 7
kwam en verloor; maar ook doelgroepzen
ders als MTV, TMF, The Box, Discovery, Na
tional Geographic Channel en Cartoon Net
work. De Hilversumse keuken staat vol. De
vraag is of we beter af zijn met dit grote com
merciële aanbod. Heeft de Aalsmeerse mo
raalridder gelijk gekregen? Zijn het Schraal
hanzen die ons tv-menu hebben verarmd of
Koks met Sterren die meer kwaliteit op tafel
hebben gebracht?
Lees verder elders in deze bijlage
sterrenteam van Joop van den Ende bij de introductie van TV10.
Catherine Keyl.
T.nsen Irene Moors en Manon
roro ARCHIEF ANP
