Seksbom als symbool
van Franse republiek
M
VEER
Illegale casino's gokken op de kleine man
Het Gesprek van de Dag
Tabaksreclame verbieden
II
'Liefdescel' voor
Italiaanse gevangenen
98
rn
ZATERDAG 25 SEPTEMBER 1999
COMMENTAAR
In navolging van Amerikaanse lotgenoten overweegt nu ook een
zieke Nederlandse roker een juridische procedure te beginnen te
gen de sigarettenindustrie. Inzet is een eis tot het uitbetalen van
smartengeld, omdat de klager zich onvoldoende voelt voorgelicht
over de gevaren van het roken. Het zal nog wel even duren voordat
duidelijk wordt of er een juridische basis is voor deze aanklacht.
De zaak geeft in elk geval een nieuwe impuls aan het debat waarin
industrie, rokers en overheid al geruime tijd zijn gewikkeld.
Dat roken schadelijk is voor de volksgezondheid staat al lang vast
en sinds 1982 ook in kleine letters op elke pakje sigaretten. Inzet
van het debat zijn de maatschappelijke verantwoordelijkheid van
de tabaksindustrie, de individuele verantwoordelijkheid van de ro
ker en de op zijn minst curieuze dubbelrol van de overheid als in
ner van accijns en hoeder van de volksgezondheid.
Wie vandaag de dag nog rookt, doet dat letterlijk en figuurlijk voor
eigen rekening en willens en wetens de gevaren. Dat rokers daar
toe in de gelegenheid worden gesteld door een industrie die een
product op de markt brengt dat geldt als een belangrijke veroorza
ker van hart - en vaatziekten met een vaak dodelijk afloop is even
eens een niet te ontkennen realiteit. Een verbod op productie en
verkoop wordt niettemin vrij algemeen als een te vergaande stap
ervaren.
Van een realistischer orde is de vaststelling dat de tabaksindustrie
en de overheid niet doen wat ze kunnen om het gebruik van tabak
te ontmoedigen. In de reclame bijvoorbeeld is roken meer omge
ven met een sfeer van plezier, dan van dood en verderf. Voor een
algeheel verbod op reclame en sponsoring valt veel meer te zeggen
dan de betrokken partijen nu doen. Zo'n maatregel is op zijn
plaats gezien de enorme maatschappelijke en financiële schade
van roken. Het is triest te moeten vaststellen dat de tabaksindu
strie vermoedelijk pas aan die vorm van zelfregulering toekomt als
de rechter schadeclaims van enige omvang gaat toewijzen. En dat,
ondanks de gemotiveerde inzet van minister Borst van volksge
zondheid, de politiek zich blijft verschuilen achter het uitgangs
punt dat alleen een Europese aanpak helpt.
Meer blauw op de buis
'Meer blauw op straat' is al jaren het credo van opeenvolgende mi
nisters. Veel burgers vragen erom: meer politie die buiten over onze
veiligheid waakt. Maar het wil maar steeds niet lukken.
'Meer blauw op de buis' lijkt het motto van de commerciële omroe
pen. En dat lukt best. Da's niet zo vreemd, want de reality-series
over de ongemeen spannende avonturen van brandweer en politie
zijn niet duur. En ze zijn dus niet van de buis te tremmen.
RTL5 doet mee met elke avond een halfuurtje 5 in het land, waarin
je bewogen beelden te zien krijgt van politiemensen die ouwe koeien
uit de sloot halen en brandweerlui die met gevaar voor eigen leven
een brand in een fietsenschuurtje blussen. Op donderdagavond is er
Cops.
Fox8 heeft elke avond een soortgelijk programma dat simpelweg
Politie! heet, en op donderdagavond Police rescue. Op maandag
avond doet Veronica mee met 112-weekend en zendt SBS6 Politie,
blauw in het nauw uit. Al die programma's worden rond de klok
van elf uitgezonden, zodat je ze als liefhebber nooit allemaal kan
zien. Er zal wel een gedach te achter zitten.
Hoe dan ook: vrolijk wordt een mens niet van al dat politiegeweld.
Je ziet een honderdtal Griekse agenten die op motoren op alleen het
achterwiel door smalle straatjes scheuren, en dan een plein omsin
gelen dat volgens het begeleidend commentaar een broeinest is van
drugsdealers en verslaafden. Italiaanse carabinieri die achter de
bosjes, opvallend voor de camera maar kennelijk niet voor hun
doelwit, een tiveetal mannen in een telefooncel in de gaten houden
die, als wij de commentator mogen geloven, een afspraak voor een
drugsdeal aan het maken zijn. Turkse agenten in kogelvrije vesten
en met de karabijnen in de aanslag die een huis binnenstormen,
dat het hoofdkwartier zou zijn van een bende wapenhandelaren.
Er wordt altijd flink bij geschreeuwd, met wapenstokken in ruggen
gepord en in elk filmpje worden bij een paar mannen de benen uit
elkaar geschopt. Op het Griekse plein levert het ruw fouilleren van
honderden mensen een paar zakjes drugs op. In het Turkse woon
huis, waar een gemiddeld gezinnetje lijkt te wonen, tovert een poli
tieman één armzalig pistooltje onder de salontafel vandaan. Tijd
voor het volgende filmpje.
Het zijn geen programma's waarvan je gaat denken: fijn dat er po
litie is. In tegendeel. Het enige waarover je je bij zo'n programma
gelukkig prijst, is dat je niet toevallig als toerist op dat plein een
wandelingetje maakte toen dat geweld eraan kwam. Achter de buis
is het gelukkig altijd veilig.
De Italiaanse gevangenissen
krijgen in de toekomst een 'lief
deseer. De Italiaanse gevange
nen mogen dan 24 uur met hun
familie, partner, en kinderen in
een speciaal ingerichte kamer
vertoeven, zonder toezicht. Dat
hebben Italiaanse kranten gis-
terenbericht. De regering moet
nog met de regeling instem
men. Zij geldt alleen voor ge
vangenen die aan het einde van
hun strafperiode zijn.
Het hoofd van het gevangenis
wezen, Gian Carlo Caselli, zei
dat de liefdescel „het leven ach
ter tralies iets minder zwaar
maakt". Caselli wil ook dat ge
vangenen in de toekomst over
kabeltelevisie en computers
kunnen beschikken. Het is vol
gens Caselli de bedoeling „een
huiselijke sfeer te creëren."
Wisselvallig einde september
Het KNMI presenteert komende woensdag het derde rapport over
de toestand van het klimaat. In deze klimaatrapportage gaat men
uitvoerig in op de waargenomen schommelingen van ons klimaat
gedurende deze eeuw. De warmte van de laatste 12 jaar zal cen
traal staan en wat dat betreft had men geen beter moment kunnen
kiezen. Er bestaat namelijk een reële kans dat september uitgroeit
tot de warmste maand sedert het begin der metingen in 1706. De
gemiddelde temperatuur van de maand die de laatste jaren niet
met de warmtehausse heeft meegedaan bedraagt momenteel 17,9
tegen normaal 14,0 graden. Daarmee staat september 0,7 graad
boven het record uit 1949: 17,2.
Of het ook daadwerkelijk nummer één in bijna 300 jaar waarne
mingen gaat worden hangt af van de laatste fase. Die lijkt door de
aanvoer van iets meer polair getinte luchtmassa's minder warm te
zullen verlopen.
Vandaag worden hoogste temperaturen van omstreeks 19-20 gra
den verwacht. Afhankelijk van de hoeveelheid zon kan daar plaat
selijk nog wel een graadje bijkomen maar het opmerkelijk hoge ni
veau van gistermiddag wordt waarschijnlijk niet bereikt. De at
mosfeer is namelijk vochtiger. Dat vertaalt zich in meer bewolking
en een grotere buienkans. De buien vallen eerst voornamelijk in
het kustgebied, in de middag en avond ook elders in het land.
Door een afname van de drukverschillen staat er echter minder
wind dan gisteren.
Ook morgen is er een buienkans. Daarna neemt de invloed van
oceaandepressies verder toe. Gedurende de laatste dagen van sep
tember krijgt het weerbeeld dan ook een wisselvallig karakter met
veel wind.
Burgemeesters moeten nieuw model voor Marianne kiezen
Er is een vrouw die gemeentehuizen in heel Frankrijk siert. Ze heeft een mooi gezicht en een
boezem die weelderig genoeg is om de burgemeesterssjerp op zijn plaats te houden. Maar op
de drempel van de nieuwe eeuw worstelt Marianne met een identiteitscrisis. Moet het sym
bool van de Republiek werkelijk worden vervangen door dat van een seksbom?
MILLENNIUM
nog
dagen
Vi<
Burgemeesters van 36.778 gemeentes in
Frankrijk kregen onlangs een enveloppe
in de bus. In die omslagen zaten afbeel
dingen van een vijftal dames. De een
was zangeres, de ander topmodel, een
derde actrice. Maar allen hadden één
ding gemeen: ze konden zo boven het
bed van een puber.
De post was afkomstig van de respecta
bele Vereniging van Burgemeesters van
Frankrijk, een club die wordt aange
voerd door een kompaan van president
Chirac. Er zat ook een stembiljet bij. Of
de burgemeesters een nieuw model wil
den kiezen voor het nieuwe borstbeeld
dat vanaf het jaar 2000 hun gemeente
huizen gaat sieren.
Maar terwijl 33.915 mannelijke burge
meesters verlekkerd gebogen zaten bo
ven Laetitia Casta en vier andere aan
trekkelijke vrouwen, begon onder hun
2.863 vrouwelijke collega's het oproer te
kraaien. „Het lijkt wel of we worden ge
vraagd Miss France te kiezen", fulmi
neerde Frangoise Cartron, de burger
moeder van een dorp bij Bordeaux.
Marianne is van 1789, het revolutiejaar.
Ze heeft nooit bestaan, maar de revolu
tionairen hadden behoefte aan een an
der symbool dan dat van de guillotine.
En zo begonnen enkele jaren na de re
volutie borstbeelden te verschijnen van
een wulps ogende vrouw met een rode
jacobijnenmuts, van wie doorgaans één
of meerdere borsten waren ontbloot. Ze
heette Marianne, waarschijnlijk omdat
dit de meest voorkomende naam was
onder het gepeupel.
Marianne was een ster avant la lettre,
die grote allure kreeg nadat Delacroix
haar geschilderd had op zijn befaamde
doek "Vrijheid leidt het volk'. Maar ze
bleef bovenal het symbool van een revo
lutie die de koning de kop had gekost.
Toen de adel in 1800 opnieuw aan de
macht kwam, was Marianne dan ook het
eerste slachtoffer dat op het altaar van
de Restauratie werd geofferd. De borst
beelden verdwenen uit alle openbare
gebouwen, om daar pas in terug te ke
ren toen de revolutie zich herhaalde.
Daarna zou Marianne nog twee keer
worden weggezuiverd, de laatste maal
door de collaborateur Pétain.
Nadat de nazi's in 1945 op de mestvaalt
der geschiedenis waren geschoven, rees
Laetitie Casta is een van de kandidaten om model te staan voor het borstbeeld
van Marianne, het symbool van de Franse revolutie. foto gpd
Marianne als eerste op uit de puinhopen
van de oorlog. Haar triomfantelijke te
rugkeer in de gemeentehuizen markeer
de voor miljoenen Fransen de bevrij
ding.
Niemand weet eigenlijk waarom, maar
in 1969 kwam aan de anonimiteit van
Marianne een einde. Dit was de tijd
waarin de Beaües de toon zetten voor
een nieuwe leefwijze en het verzet tegen
de oorlog in Vietnam overkookte. Maar
in Frankrijk vond Alain Asian het nodig
een borstbeeld te maken van de toen al
zeer burgerlijke Brigitte Bardot.
Dit borstbeeld vond gezwind zijn weg
naar gemeentehuizen tot in de verste
uithoeken van het land. Een nieuwe Ma
rianne was opgestaan, een trend gezet.
Na de filmster Bardot kwam zangeres
Mireille Mathieu (in 1978), die op haar
beurt werd opgevolgd door actrice Ca-
thérine Deneuve (1985).
Gedurende deze episode bleef chaos
echter heersen in de stadhuizen. Burge
meesters kozen naai" eigen inzicht de
Marianne van hun dromen, en met na
me Brigitte Bardot was uit menig stad
huis niet weg te branden. „Het borst
beeld van Bardot is hetgeen wij nog
steeds het vaakst verkopen", sprak vori
ge maand Laurence Lefranc van het
Louvre, wiens beeldhouwers de ge
meentehuizen van de Republiek bevoor
raden.
Om aan de chaos een einde te maken,
greep de club van burgemeesters naar
het wapen bij uitstek van die Republiek,
de democratie. Een snelle telefonische
rondvraag leidde tot een twintigtal kan
didaten, van wie er vijf aan de 36.778
burgemeesters werden voorgelegd. Voor
het einde van de maand moeten de
stembiljetten zijn geretourneerd, en half
november zal het winnende borstbeeld
op het congres van de vereniging wor
den onüiuld.
Maar niets verplicht een burgemeester
om de halve dag tegen Laetitia Casta,
een seksbom van Corsicaanse afkomst,
aan te zitten kijken. „Dan zit ik liever te
genover de astronaute Claudie André-
Deshayes", zo verklaarde Frangoise Car
tron, de vrouwelijke burgemeester uit de
streek bij Bordeaux.
cees van zweeden
Nog 98 dagen en het nit
millennium breekt aan i
den voor deze krant om
een dagelijkse serie tenasiü
kijken op belangrijke g
beurtenissen die plaats[a
pen op corresponderen
data in de afgelopen 10 w
jaar. Deze week: 20 sepia
1839: eerste spoortrein ling
Nederland; 21 sep 1392 |-ooc
Aleid van Poelgeest ver'8,5C
moord; 22 sep 1914: Ki
marine vernietigt Engi
23 sep 1923: grootse detjLTEfs
monstratie tegen vlootun z
24 sep 1975: Mount Ev jjdir
over west-kant beklom
25 sep 1957: 'Little Roc
ne' crisis VS.
«lui
n be
25 SEPTEMBER 1957 f?er
Ze heten al snel 'The Little I
Nine', de negen zwarte sch
kinderen die op 25 septeml
1957 onder begeleiding vaii
zend man van de 101ste lu<
dingsdivisie van het federal
hun school binnenlopen. E
hoofdstad van de Ameriké
staat Arkansas is dan al we
het toneel van intimidatie
lusten, omdat plaatselijke I
king noch gouverneur wil
zwarte leerlingen op de tot
blanke Central High Schoo
men. Uiteindelijk moet pre
Eisenhouwer eraan te pas
om te verklaren 'dat ik alle
delen zal gebruiken om ob
tie van de wet op opheffing
de rassenscheiding op schi ÉH1<
voorkomen'. Gloria Ray Ka
mark, nu woonachtig in Ni
land, is één van de negen
door de hele wereld worde
volgd. Ze studeert later af
nu een gelukkig bestaan in
sterdam. „In Little Rock h<
mijn puberteit verloren'
nu. „Mijn ouders wisten n
dat ik naar die school was
gaan, ze lazen het in de kr
Mijn vader zei dat als ik
blijven, ik dat moest doen.
voorouders zijn slaaf gewe
heb het schooljaar afgema
ben daarna verhuisd. Als
met Amerikanen over sprei
kom ik steeds tot deze sch
de ontdekking: ze zijn de
tenissen praktisch vergete
henkruijl
fel
ster
gen
'iith
TERP
hou:
pre
ig is
nt h<
idel
rd.D
De Stichting Holland Casino luidt de
noodklok over het explosief groeiend
aantal illegale casino's in Nederland.
Uit eigen onderzoek zegt het staatsca-
sino al zo'n 54 van deze smoezelige
Golden Ten-clubs te hebben geteld.
De reacties in de illegale („Hoezo ille
gaal, wij betalen gewoon belasting")
casino's zelf zijn schouderophalend.
„Hier kunnen opa en oma tenminste
nog voor een honderdje terecht. We
maken echt geen woekerwinsten.
Waar maken ze zich bij Holland Casi
no druk om?"
Achterin het rokerige zaaltje staat een
geïmproviseerde rijsttafel. Het eten is
gratis. Evenals de koffie en de glaasjes
fris. „Kom Gerda, je soep wordt koud,"
roept iemand. „Ja, even wachten,"
zegt de 55-plusdame. Ze kijkt op welk
cijfer het balletje op de roulettetafel
rolt. Een halve minuut later: „Hé, weer
niets."
Het is, voor dit kleine sobere onderko
men, tamelijk druk. Zo'n veertig men
sen houden zich op rond de Golden
Ten-tafel. Sommigen gokken met tien
tjes. Doen het rustig aan. Anderen
smijten met honderdjes en kijken wat
fanatieker uit de ogen. Nog eens een
man of tien groepeert zich rond de
Black Jack-tafel, waar bedragen van
enkele honderden guldens omgaan.
Een nogal gemengd, multicultureel
publiek, voornamelijk oudere echtpa
ren en vrouwen, en nogal wat Suri
naamse, Hindoestaanse en Aziatische
liefhebbers.
Het merendeel kent elkaar hier wel, in
dit illegale casino dat van buiten
slechts te herkennen is aan het minus
cule beeldmerk van een roulette en
een 'rateau' waarmee de fiches door
de croupier bij elkaar worden geharkt.
Aan de enkele vreemde vraagt de stevi
ge, vriendelijke portier of ze „al inge
schreven" staan. Als er nee wordt ge
schud, zegt hij: „Ga maar vast naar
binnen. Ik haal je straks wel op." Het
geen na een uur overigens nog niet het
geval is.
De eenvoudig binnen te wandelen ille
gale casino's in Amsterdam, zoals het
24 uur per dag geopende Femina aan
het Rembrandtsplein en de Sociëteit
Oriëntal aan de Oudezijds Voorburg
wal, worden reeds met sluiting be
dreigd. Anders dan in de casino's in de
dorpen en provinciestadjes, zijn hier
iets meer fanatieke gokkers te vinden.
Van sfeer is nauwelijks sprake. Of het
moet die van vergane glorie zijn. De
verveeld ogende croupiers en gasten
loeren louter naar de speeltafels. Nie
mand lacht. Zelfs niet als er iets wordt
gewonnen, wat overigens weinig lijkt
te gebeuren deze zaterdagavond.
Maar of in dit soort casino's, zoals
Stichting Holland Casino beweert,
„een paar honderd miljoen gulden"
belastinggeld aan de staatskas voorbij
gaat, is maar de vraag. Zo druk is het
hier nu ook weer niet.
In Apeldoorn, waar inmiddels al zo'n
vier illegale casino's draaien, is van
drukte al helemaal geen sprake. Vier
man spelen Stud Poker. Maar ook hier
is het laagdrempeligheid troef. Geen
entree, fiches van slechts een gulden
en, wederom, gratis eten en drinken
(maar geen alcohol)Martin Wolbers,
bedrijfsleider in Palace Casino, rea
geert schouderophalend over het lui
den van de noodklok door de Stichting
Holland Casino. „Hoezo illegaal? We
krijgen inderdaad geen vergunning.
Maar we betalen wel gewoon loon- en
omzetbelasting. En we staan inge
schreven bij de Kamer van Koophan
del. We worden gedoogd, net als de
coffeeshops."
Om zijn verhaal te staven, loopt hij
naar zijn kantoortje om een papiertje
van, de belastingdienst tevoorschijn te
halen „We hebben begin dit jaar hier
een controle van de Fiod en de ar
beidsinspectie gehad," verklaart hij.
Op het briefje staat dat de gevonden
gegevens „geen aanleiding tot signale
ring geven." Wellicht mede te danken
aan gedegen werk van de accountant
van Palace Casino: Ernst Young.
Wolbers, al sinds 1965 in het vak („ik
begon in Duitsland als croupier"), kan
zich niet voorstellen dat de illegale ca
sino's weer tot sluiten gedwongen
worden. „Tussen 1983 en 1993 zijn ze
allemaal gedwongen te sluiten. Maar
sinds de uitspraak van de Hoge Raad
dat het verschil tussen een kansspel en
een behendigheidsspel zoals onze Gol
den Ten-tafel niet vast te stellen is,
worden ze overal in het land weer ge
opend. Zolang we gewoon aan alle ei
sen voldoen en belasting betalen, laat
justitie ons met rust."
De reden dat de illegale casino'
keren, ligt volgens Wolbers aan
hoge drempel bij Holland Casiji
„Hier kunnen opa en oma, die
eens uit willen, al met een hond
op zak een hele avond terecht,
hebben fiches van een gulden,
land Casino, waar je ook al enti
moet betalen en een kopje koffi
kost, zijn ze vijf gulden per stuk jjj
daarbij komt nog dat alle fiches
dezelfde kleur hebben. Je moet
goed onthouden op welk numn
hebt gezet. Dat is heel moeilijk
die oudjes. Hier heeft iedereen
gen kleur fiche."
En dan is er nog een verschil,
hebben de zogeheten katjes, als
mand hier 500 gulden omwisse L
les verliest, krijgt-ie altijd tien p n'
terug. Maar ook als oma haar 21
den kwijt is, betalen we haar tai
naar huis. Bij Holland Casino st
gewoon op de stoep."
marcel van silfhout
.vtvt;
ho
haac
op
scf
et ve
rden
de at
oolb
lerei
>ze
Nijdig
Ik ben nijdig. De hele avond heb
ik zitten kijken naar de Acade
my-award uitreiking op de te
levisie. Nooit geweten dat wij
een Academy hadden maar
- vooruit. In 100.000 categorieën
werden prijzen toegekend. Voor
het beste amusementsprogram
ma: Jack Spijkerman! Voor de
beste presentator van amuse
mentsprogramma 's: Jack Spij
kerman! Waarom ook niet. Ik ben
daar niet nijdig om. Een aantal
categorieën werd zo snel afgeraf
feld datje nauwelijks wist waar
over het ging. Ik zag Wieteke van
Dort voorbijflitsen maar het ont
ging me of ze iets gewonnen had of
dat ze iets uitreikte. Ik zag Anne
Rats, zij speelde Otje in de gelijkna-
JOOST PRINSEN
mige jeugdserie; het podium opkomen en
hoop nu maar dat Otje iets gewonnen
heeft. Want ik had een rolletje in die serie
dus dan heb ik ook een beetje gewonnen.
Ik vind het allemaal best. Jeroen Pauw, hij
won ook ergens een prijs voor, zei in zijn
dankwoord dat het natuurlijk allemaal
onzin was totdat je iets wint, clan wordt
het leuke onzin. Daar zit iets in lijkt me.
Verder werd het journaal nog gekroond tot
het beste programma van de eeuw. Met
Villa Felderhof op een eervolle achtste
plaats. Het slaat nergens op maar vooruit
werd tot beste acteur gekozen. En Jacqueli
ne Blom - Kiets vrouw in dezelfde serie -
werd beste actrice. Prima toneelspelers dus
niets aan de hand. En toen gebeurde het.
Dan nu de prijs voor de beste soapacteurs
zei de presentator. En nauwelijks waren
die prijzen opgehaald door jonge collega 's
van me of er werden prijzen uitgereikt aan
de beste comedy-acteurs.
Wat een onzin. In een soap moet niet an
ders geacteerd worden dan. in een serie als
Oud Geld. En in Oud Geld niet anders dan
in een comedy. Er zaten trouivens een
hoop komische scènes in dat Oud Geld.
Vaak leuker dan in welke blijspelserie ook.
Er werd. alleen niet ingeblikt gelachen. Je
moet gewoon goed toneelspelen dan kun
je op het toneel en voor de televisie in iede
re voorstelling of serie terecht. Acteurs on-
derverdelen in soapspelers, komediespe
lers, jeugdtheaterspelers is flauwekul Je
kunt evengoed prijzen toekennen aan de
beste acteur met rood haar of de beste ac
tricemet maat 36.
IQ
XE
ns de:
afels
Ik ben er aan gewend dat het publiek wei-J
nig van het toneelspelersvak weet. Artsen, 1
lerarenloodgieters, winkeliers, ze hebbera
me allemaal wel eens gezegd: U bent ac-1
teur maar ik moet in mijn vak ook vaak f
toneelspelen, hoor.Ik knik dan maar al
heeft dat soort spelen niets te maken met\
wat een acteur op het toneel doet. Maar jet^
ik weet het fijne ook niet van het beroep
van arts, leraar, loodgieter of winkelier.
Maar als mensen uit ons eigen beroep,
juryleden voor acteursprijzen bij voor
beeld, volstrekte onzin beweren via vol
strekte onzincategorieën dan zijn we bezig a's gen
ons vak van binnen uit uit te hollen. Dan
zijn we valse voorlichting aan het geven.
Daar kan ik me behoorlijk nijdig over ma
ken.
