Kunst
Doe op maandag 30 december
rn rondje Meubelplein.
(SF)
„Ik houd van
verscheidenheid'
y
Jef Diederen blijft zijn bronnen trouw
Zaterdag 28 december 1991 Redactie: 071-161400 CEES VAN MOORE ANNEMIEK RUYGROK JAN RUSDAM SASKIA STOELINGA Eindredactie: CONNY SMITS Vormgeving: RUTGER J HOOGERDUK
9
NIEUWSLIJN
Klap op de Vuurpijl festival
AMSTERDAM In het Amsterdamse Theater Bellevue heeft
t/m 31 december het 16de „Klap op Vuurpijl Festival" plaats.
Doel van het evenement is het bijeenbrengen van jazzmuziek en
moderne klassieke of nieuwe muziek. Aan het spektakel werken
zowel solisten als groepen mee. Elke avond wordt traditiege
trouw afgesloten met een optreden door het Willem Breuker
Kollektief. De intermezzi worden verzorgd door Musica Brass,
een Frans theatergezelschap dat straatmuziek ten gehore
brengt. Aanvang 21.00 uur.
Nieuwjaarsconcert Fred Leeflang
LEIDEN - De saxofonist Fred Leeflang geeft op Nieuwjaarsdag in
de zogenaamde 'Birdlandtour' een Nieuwjaarsconcert in café De
Tregter aan de Herenstraat. Leeflang, die onder meer op het
Loosdrechtconcours zijn sporen verdiende, is op het ogenblik
actief in de Soesja Citroen Band.
Aanvang 'Birdland': 20.001
121.30 uur treedt Leeflang op.
Hans Buining in Katwijks Museum
KATWIJK Voor de tweede keer exposeert Hans Buining etsen
in het Katwijks Museum. Tot en met 25 januari zijn daar dertig
figuratieve en abstracte werken van deze voormalige katwijker te
Buining begon op latere leeftijd aan een beeldende kunst-oplei
ding. Sinds 1983 treedt hij naar buiten met zijn subtiele kleuret
sen. Voor zijn Figuratieve werken heeft hij de Jugendstil-expo-
nent Gustav Klimt als inspiratiebron. Vrouwen met lange gewa
den spelen daarin een hoofdrol.
De werken van Anton Heyboer vprmen het voorbeeld voor zijn
abstracte werk, waarin verbeelding, illusie en herinnering de
aandacht opeisen.
Het katwijks Museum, Voorstraat 46, is open: donderdags t/m
zaterdags van 10-12 en van 14-17 uur.
Verbaal Signaal in de burcht
De vierde aflevering van de dichtersmiddag Verbaal Signaal
brengt morgen in sociëteit De Burcht een programma met Toe
gevoegde Waarde', de Lissenaar Mark Pekelharing, Ineke Jasper
van Lakerveld en het duo Fred Holtmans en Bert van der Steen.
Natuurlijk is er ook weer het open podium waarop het publiek
in de gelegenheid wordt gesteld één gedicht voor te dragen. Een
samensmelting van muziek en literatuur, dat is de rode draad
door deze Verbaal Singaal: Toegevoegde Waarde (exclusief B)
brengt een programma waarin spreekstem, zang, toetsen en
trompet die samensmelting veroorzaken, Mark Pekelharing pro
beert wanhopig te bewijzen dat hij geen dichter is en Ineke van
Lakerveld leest wèl gedichten van eigen hand voor.
De gitaristen Fred Holtmans en Bert van der Steen fleuren de
middag op met muziek die doet denken aan het werk van Djan-
go Reinhard. Aanvang: 14.30 uur.
Amerikaans vakantiegevoel
knallend aan de muur
BEELDENDE KUNST
RECENSIE IRENE VAN BEVEREN
Beschilderde panelen en collages van Jan
Te zien: galerie Staa, Prinses Irenelaan 88
Alphen a/d Rijn. Tot 3 januari.
Open wo. t/m za. van 12.00 -17 00 uur
Alphen
Een reclame voor bier. Meis
je, slank in spijkerbroek, komt
aanrijden op Harley Davidson
in typisch Amerikaans land
schap. Weids en kaal. Meisje
stopt paar meter van wegres
taurant, waar alleen stoere
mannen zitten. Meisje pakt
biertje uit bagageruimte motor.
Opent bierje met de sporen van
haar cowboy-laarzen. Drinkt
biertje en rijdt vervolgens heen
naar eenzame verten.
De reclamemakers hebben
met dit filmpje han
dig ingespeeld op
datgene wat de
meeste mensen wel
in Amerika zouden
willen doen. Veel
reizen. Veel zien. Je
nergens druk om
maken. En aan 't
eind van alle ver
moeienissen een
koel biertje. Kortom
de ideale vakantie,
liefst zonder diep-
Expositie
Jan Cerniak
in Staa
Zo heeft Jan Cer-
mak de VS waarschijnlijk be
leefd. Drie jaar lang heeft hij er
gewoond, daarna heeft hij er
rondgereisd, en in Nederland,
geïnspireerd, zoals hij zelf zegt,
door de VS, heeft hij houten pa
nelen beschilderd. Pretentie
loos, vrolijk en felgekleurd. Ze
zijn te zien bij de Alphense gale
rie Staa, in een decor van auto-
kaarten, nummerborden, en
veel bierflesjes.
Het koele, geelschuimende
vocht in handzame verpakking
komt vaak terug in het werk van
Cermak. Eén van de panelen
toont rechts een keurig geschil
derd bierblikje, van onbekend
merk. In het midden doorkrui
sen twee felgekleurde banen het
vlak. Beide zijn met grote nauw
keurigheid geschilderd. De één
in een hardblauw blokpatroon,
de ander in rozerode bolletjes.
De banen verheffen zich uit de
omringende felle kleurenzee,
waarvan de verf in dikke lagen,
haast sculpturaal, is aange
bracht. Daar waar de twee kleu-
Jazzdrummer Jack Dejohnette ook componist en producer
Jack Dejohnette is een toonaangevende jazzdrummer.
Hij speelde met Thelonious Monk, John Coltrane, Sonny
Rollins, Chick Corea en Miles Davis. Vorig jaar verscheen
hij op de grote jazzfestivals met Herbie Hancock en Pat
Metheny in zijn formatie Parallel Realities. Al vele jaren
maakt hij samen met bassist Gary Peacock deel uit van
het trio van pianist Keith Jarrett. Met zijn groep 'Special
Edition' staat hij aan de top van de eigentijdse jazz.
LEVERKUSSEN TON OUWEHAND
Een afspraak met de 49-jarige
Amerikaan voor een interview is
snel gemaakt. Hij ziet ook wel in
dat de pas op blue note ver
schenen cd Earth Walk' van z'n
Special Edition promotie nodig
heeft. Op de vraag met welke
bassisten hij graag speelt,
noemt hij de namen van Lonnie
Plaxico, Dave Holland, Ron Car
ter, Cecil McBee en Marcus Mil
ler. Na een paar seconden ook
die van Jaco Pastorius en Mi-
roslav Vitous. Hij hoeft niet lang
na te denken over de eerste
drummer die hem echt iets
deed: „Vernell Foumier. Op de
plaat van het Ahmad Jamal
Trio, Live at Kershing."
„Ik ben zeer tevreden over
mijn nieuwe cd van Special Edi
tion. De leden van de groep zijn
allemaal jonge talentvolle musi
ci. Ze spelen origineel, van hen
hoor je geen clichés. Ze zijn al
lemaal bezig met een eigen car
rière, dus de behoefte om in
mijn band te egotrippen is er
niet. Ze zijn ook gemotiveerd
om in m'n band te spelen. Er
heerst een sfeer van respect
voor elkaar en we kijken er altijd
naar uit om met elkaar te spe
len. Wat wil je nog meer? Met
deze band ga ik verder."
„Parallel Realities was een
eenmalig project. Ik wilde vorig
jaar die plaat maken met Herbie
Hancock, Pat Metheny en me
zelf. Ik koos er bewust voor om
de opnamen zonder bassist te
doen. De functie die een bassist
normaal heeft, wilde ik niet. Zelf
speelde ik wat baslijnen op een
synthesizer. Een concert is nu
eenmaal wat anders dan een
plaat, daarom had ik voor dc
bassist Dave Holland
gevraagd." „Met Keith Jarrett
speel ik vanaf de jaren zestig. Ik
heb hem ontmoet in het kwar
tet van Charles Lloyd. Als we
spelen is dat altijd heel impul
sief. Opnamesessies of concer
ten bereiden we nauwelijks
voor. We pikken er een paar
liedjes uit en die gaan we spe
len. We maken geen arrange
menten, we spelen gewoon.
Soms weten Gary Peacock en ik
van te voren welk stuk Keith Jar
rett inzet, maar meestal begint
hij zomaar aan een introductie
en dan begrijpen wij welk stuk
het wordt. We repeteren ook
nooit als trio. Dat maakt het
leuk. Wat je hoort, ontstaat
spontaan."
Miles Davis
Samen met Keith Jarrett werd
Jack Dejohnette aan het begin
van de jaren zeventig door
Miles Davis gevraagd in diens
band. „Ik ben blij dat ik met
Miles heb gewerkt. Het was fan
tastisch, heel leerzaam. Ik heb
ook met Coltrane gewerkt, met
Monk, met Sonny Rollins en
met Bill Evans. Van allemaal
heb ik veel geleerd. Maar met.
Miles was het heel bijzonder.
Speciaal van Miles was dat hij
zijn muziek steeds veranderde.
Jack Dejohnette: „Het is een mooi compliment als iemand je sound herkent, dat je niet als iemand anders
klinkt. De identiteit van de musicus hoort zich te manifesteren in z'n spel." foto cpd
Zijn muziek was gebaseerd op
spontaan zijn en spelen wat je
nog niet kent. Dat is wat hij ons
nagelaten heeft. Improvisaties
die constant aan veranderingen
onderhevig zijn."
Dejohnette is er niet verbaasd
over dat Miles Davis - ondanks
zijn altijd negatieve reacties op
verzoeken in die richting - aan
het eind van zijn leven opnieuw
die arrangementen van Gil
Evans uit de jaren vijftig speel
de.
„Nee, voor mij was het geen
verrassing. Quincy Jones had
het me al verteld. Bovendien,
het is toch mooie muziek, dus
waarom niet?"
Persoonlijkheid
De plichtmatige toon waarop
Jack Dejohnette praat, veran
dert als hij het verhaal hoort van
de Finse drummer Edvard Vesa-
la. Deze hoefde in een Ensche-
dese jazzclub van de muziek die
in de pauze werd gedraaid
slechts één maat te horen om te
constateren: 'That's Jack Dejoh
nette, definitly'.
„Dat is mijn persoonlijkheid.
Ik kan mijn eigen sound moei
lijk beschrijven. Ik speel zoals ik
vind dat het mooi is. Dat is mijn
stijl. Daarin probeer ik ook te
veranderen. Dat is de kern van
de schoonheid van geïmprovi
seerde muziek. De grote muzi
kanten hebben een herkenbare
sound: Miles Davis, Tony Willi
ams, Elvin Jones, ikzelf, Max
RoachDat maakt het spe
ciaal. En het is een mooi com
pliment als iemand je sound
herkent, dat je niet als iemand
anders klinkt. De identiteit van
de musicus hoort zich te mani
festeren in z'n spel."
Door de jaren heen was Jack
Dejohnette vaak in het gezel
schap te vinden van toonaange
vende gitaristen: John McLaug
hlin, John Abercrombie, John
Scofield, Terje Rypdal, Pat Mar-
tino. Pat Metheny. Mare With-
field. „Nee, ik heb geen speciale
band met gitaristen. Deze men
sen vind ik goede muzikanten.
Ze volgen allemaal een eigen
weg op hun instrument. Ik
houd van de verscheidenheid.
Daarom speel ik met zoveel ver
schillende musici. Ik produceèr
ook veel. Ik heb pas een album
gemaakt met een jonge trom
pettist Rian Kaiser, een groep
met Ravi Coltrane. Ik heb ook
een plaat geproduceerd van
Gordon Beck, waarop Dave
Holland meespeelt en ik heb
net opnamen gemaakt met Joey
Calderazzo. Dat was een sessie
met Branford Marsalis en Dave
Holland voor blue note. Tsja als
je nou vraagt wat ik het liefst
doe, zelf spelen, componeren of
produceren, ik doe het allemaal
even graag. Ik houd van ver
scheidenheid."
rige stroken elkaar bijna raken,
lijkt een verf-eruptie te hebben
plaatsgehad. Dikke groene bub
bels zijn aangebracht, alsof ze
uit een kratermond tevoorschijn
zijn gekomen.
Onnodig nog te zeggen dat
Cermak er een vrije schilderstijl
op na houdt. Kenmerkend voor
zijn werk zijn de deegachtige
verfmassa's. Misschien ontstaan
onder invloed van de Ameri
kaanse schilder Pollock, die min
of meer de peetvader is van
deze schUderstijl, die Abstract
Expressionisme wordt ge
noemd. Cermak heeft daar felle
kleuren en realistisch weergege
ven bierblikjes of -flesjes aan
toegevoegd. Eén per paneel.
Dat Cermak heeft rondge
trokken in de VS verraden titels
als: 'Rollin' rollin' rollin' Wyo
ming' en 'Sitting on the top of
the world Colorado'.
Wie daarbij Cer-
maks visitekaartje
bekijkt dat in Staa
ligt, ziet meteen een
stoere statenbe-
dwinger voor zich.
Want op het kaartje
staat het portret van
een man - Cermak?
- met grote base
ball pet, zonnebril
en baard.
In Staa hangt ook
werk dat niet bij dat
beeld past. Het zijn
collages van stukjes abstract be
schilderd papier, die door ge
schilderde punaises, knijpers en
gereedschappen bedriegelijk
echt aan de muur lijken te zijn
bevestigd. Deze werken zijn so
ber van kleur en naamloos. Zij
vormen een contrast met de
knallende panelen.
Collage nummer 7 bestaat uit
twee stroken papier, in groen en
rood. Ze zijn duidelijk verschil
lend, maar worden bijeen ge
houden door een hamer en sik
kel, de symbolen van het com
munisme. Geeft Cermak, die
zich verder zo luchtig presen
teert, hiermee de scheuring bin
nen het Oostblok weer? Het zou
kunnen, want het werk dateert
van vorig jaar. Voor meerdere
kunstenaars zal de val van het
communisme een heuglijk feit
zijn geweest om uit te beelden.
En ik denk zeker voor de tot Ne
derlander genaturaliseerde Cer
mak, die in 1968, het jaar van de
Praagse lente, zijn geboorteland
Tsjechoslowakije verliet.
RECENSIE HENK MEUTGEERT
Jef Diederen, schilderijen en werken op
papier 1960-1991
Tot 29 december in museum Van Bommel
van Dam, Deken van Oppensingel Venlo.
Daarna van 11 januari tot 1 maart in Ste
delijk Museum Schiedam. Werk van Die
deren is tot eind december ook te zien bij
Nouvelles Images in Den Haag en Steen-
drukkenj Amsterdam
Venlo
De titelkaartjes bij de werken
die zijn tentoongesteld in het
Ve'nlose museum Van Bommel
Van Dam geven -bij twijfel- uit
sluitsel: het gaat de kunstenaar
Jef Diederen voor de wind.
Hangt zijn werk niet in het kan
toor van een bank of ander be
drijf dan hangt het wel aan de
muur in plaatsen als Aerden-
hout. Bovendien wordt zijn
werk op dit moment op drie
plaatsen in Nederland tentoon
gesteld.
Diederen ligt dus goed in de
markt en voor sommigen is dat
een reden om zijn werk met
argwaan te bekijken. Zeker om
dat er nogal wat kunstenaars
zijn die eenzelfde soort wat ge
makkelijk te consumeren en
aansprekende kunst maken.
Maar wat de tentoonstelling in
Venlo bewijst, is dat die arg
waan dan wel gezond kan zijn,
maar in dit geval wat onterecht
is. Jef Diederen is eenvoudigweg
een goed kunstenaar die trouw
aan zijn bronnen blijft.
Twee jaar nadat Van Bommel
Van Dam een grote over
zichtstentoonstelling bood van
het werk van Ger Lataster is het
nu dus de beurt aan Jef Diede
ren. Dat is geen toeval, want
Diederens naam is nu eenmaal
onverbrekelijk verbonden met
die van kunstenaars als lataster
en Pieter Defesche. Alle drie
volgden ze in de beginjaren van
de oorlog de tekenlerarenoplei
ding in Maastricht en vertrok
ken daarna naar de Rijksacade
mie in Amsterdam, waar ze een
gedegen, ouderwetse opleiding
kregen van onder anderen
'Routes de France' uit 1969, olie op doek, Jef Diederen.
Campendonk, de expressionist
die later vooral veel monumen
tale kunst maakte.
Diederen behoort dus tot de
generatie van schilders die nu
zo rond de zeventig jaar is, met
andere namen als die van Appel
en Corneille, die tegelijkertijd
de opleiding in de hoofdstad
volgden. Met Defesche, Van
Soest en Lataster vormt Diede-
Overzichtsexpositie 'Atnsterdamse Limburger'
ren de groep van 'Amsterdamse niet zo gek veel. Met Lataster
Limburgers'. Hij heeft nog zou je Diederen een soort ly-
steeds een atelier in Amster- risch abstracte schilder kunnen
dam, dat eens van Breitner was. noemen. Met de aantekening
Wat vorm en inhoud betreft dat de realiteit altijd in hun
ontloopt het werk van die gene- werk aanwezig is en vaak aan-
ratie van kunstenaars elkaar ook leiding is tot de kleurexplosies
die de beiden op hun doeken,
veelal grote formaten, laten
plaatshebben. Dat het overzicht
in Venlo begint rond 1960 is
niet zo vreemd. Diederen heeft
dan al een ontwikkeling achter
de rug die hem steeds verder
bracht van de zichtbare werke
lijkheid met meer aandacht
voor kleur, licht en materiaal.
Maakte hij tot die tijd vooral
landschappen, de oorlog en zijn
gevolgen gaan een grotere rol
spelen bij zijn onderwerpkeus.
Indrukwekkende doeken als
"Yom Kipur', met kleurvlakken
die zich verdringen op het doek
met een enorme vitaliteit, zijn
het gevolg. Een ontwikkeling die
zich voortzet in een verdere or
dening van kleur tot grotere
vlakken die duidelijk van elkaar
zijn gescheiden. Met in het be
gin van de jaren tachtig doeken
die uit veel kleine vlakjes be
staan. En hoge smalle totempa
len, ook al verdeeld in vlakjes.
Ordening en stapeling bepalen
het werk van Diederen meer
dan voorheen.
Hoe ver kan zo'n ordening
gaan? Wie het latere werk van
Diederen bekijkt, en dat kan
uitgebreid in Venlo worden ge
daan want de helft van de ten
toonstelling bestaat uit werk dat
niet ouder dan tien jaar is, komt
tot de conclusie dat die orde
ning voor de schilder ook een
soort zuivering is geweest. De
tuinenserie, prachtige doeken
met een enorme kleurintensi-
teit, en de serie die werd ge
maakt naar aanleiding van het
Franse Chartres en zijn be
roemde kathedraal, brengen
Diederen terug naar zijn bron.
Die van kleur, vorm en licht,
van een langzaam oplossen van
de realiteit in die schilderkun
stige elementen. Het is dan ook
niet opzienbarend dat Diederen
zijn manier van werken door
middel van de titel van een van
zijn schilderijen in verband
brengt met de Fransman Cé-
zanne. Hij is daarmee in een
bijna klassieke periode binnen
zijn eigen werk aangekomen.
Jef Diederen is een van dc re
presentanten van een generatie
die zich losmaakte van conven
ties in de kunsten. Het boek dat
bij de expositie verscheen en
dat tekstbijdragen bevat van Lu-
cebert en Bert Schierbeek be
wijst dat opnieuw. Die teksten
getuigen van een even vrije
geest als het werk van de Lim
burger draagt.
Van 10.00 tot 17.00 uur geopend.
MEUBELPLEIN
LEIDERDORP
