Buitenland
Islamieten Algerije
behalen forse zege
Duitsland sluit vrijlating Hamadi-broers uit
'Koorddanser die leeuwen wilde temmen'
Servië roept VN op
tot actiever beleid
Zaterdag 28 december 1991 Redactie: 023-150225 RONALD FRISART {dief) ONNO HAVERMANS HANS JACOBS JOLANDA OUKES Vertalingen: MARGREET HESLINGA LUUTJE NIEMANTSVERDRIET Vormgeving: RALPH KLEINHOUT
4
Algemeen Nederlands Persbureau (ANP). Gemeenschappelijke Persdienst (GPD). Reuter (Rtr),
Inter Press Service (IPS)Associated Press (AP). Deutsche Presse Agentur (DPA). Agence France Presse (AFP).
United Press International (UPI).
NIEUWSLIJN
Ondergrondse stad in Moskou
Het Kremlin is via een speciale metrolijn verbonden met een ge
heime ondergrondse stad die in de jaren zeventig is gebouwd
om ongeveer 120.000 hoogwaardigheidsbekleders een schuil
plaats te bieden voor een mogelijke kemaanval. De stad bevindt
zich in het zuidwesten van Moskou op een diepte van 70 tot 120
meter, aldus het blad Argoementy i Fakty.
Slowaakse klokken tegen abortus
De klokken van alle rooms-katholieke kerken in Slowakije zullen
morgen van 17.00 tot 17.30 uur luiden ter herdenking van alle
abortussen. Op die dag herdenkt de rooms-katholieke kerk de
moord op de kinderen in Bethlehem. In een verklaring schrijven
de Slowaakse bisschoppen dat niet alleen de vermoorde kinde
ren van Bethlehem, maar ook alle Slowaakse kinderen moeten
worden herdacht die „op wrede wijze in de moederschoot zijn
Sovjet-militairen vrijgesproken
Vijf Sovjet-militairen, die tijdens de demonstraties in Moskou te
gen de augustus-coup betrokken waren bij de dood van drie
Moskovieten. zijn vrijgesproken. De krant Izvestia schreef don
derdag dat uit gerechtelijk onderzoek is gebleken dat de vijf in
zittenden van een pantservoertuig niet schuldig zijn omdat zij
bevelen opvolgden.
Wall Street behaalt nieuw record
De aandelenkoersen op de effectenbeurs van New York hebben
gisteren een recordhoogte bereikt. De Dow Jones-index van der
tig fondsen klom met 18,56 punten tot 3101,52. De Dow Jones is
al op zeven handelsdagen achtereen gestegen. Donderdag werd
een record van 3082,57 punten bereikt.
IRA weer volop actief
Minuten na het aflopen van het kerstbestand van het Ierse Re
publikeinse Leger (IRA) zijn er gisteren aanslagen in Noord-Ier-
land gepleegd. Drie minuten na het aflopen van het bestand
donderdag om middernacht werd er bij het treinstation van Ne;
wry aan de Ierse grens een bomaanslag gepleegd. In de Noor-
dierse hoofdstad Belfast werd 25 minuten na middernacht een
observatiepost bij de rechtbank beschoten. Bij beide aanslagen
vielen geen slachtoffers.
Zangdebuut van twee honderdjarigen
De tweelingzusters Kin Narita en Gin Kanie uit het Japanse Na-
goya maken binnenkort hun debuut als zangeres. Een dezer da
gen komt een grammofoonplaat op de markt van de 100-jarige
zussen. Volgens de pers hopen de zusjes als oudste zingende
tweeling in het Guinness Book of Records te komen.
Hoewel in 180 districten op 16 januari een tweede kies-
ronde moet worden gehouden, is nu al duidelijk dat het
fundamentalistische Islamitische Reddingsfront (FIS) in
Algerije een monsterzege heeft behaald bij de parle
mentsverkiezingen van donderdag. In de eerste kiesron-
de won de FIS meer dan tachtig procent van de zetels.
James W. Callagher III (rechts) staat gekleed als George Washington
op de voorplecht van zijn boot tijdens het naspelen van de histori
sche overtocht van Pennsylvania naar New Jersey. De nachtelijke
tocht over de rivier Delaware leidde tot de Slag bij Trenton tegen
Britse huurlingen. foto Charles rex arbogast
Lijk CIA-chef Buckley in Bayrut gevonden
ZAGREB AP
Servië heeft gisteren in een brief
de Verenigde Naties opgeroe
pen actiever mee te werken aan
beëindiging van de vijandelijk
heden »in Kroatië. In hetzelfde
schrijven wordt de EG ervan be
schuldigd het uiteenvallen van
Joegoslavië te steunen. Dit naar
aanleiding van het voornemen
van de EG om op bepaalde
voorwaarden de onafhankelijk
heid van de Joegoslavische re
publieken te erkennen. Duits
land erkende enkele dagen gele
den al Kroatië en Slovenië.
In de brief voeren de vier
overgebleven pro-Servische le
den van het Joegoslavische pre
sidium aan dat „de conferentie
over Joegoslavië in Den Haag de
noodzakelijke geloofwaardig-
Cambodja legt
demonstraties
aan banden
PHNOM PENH AP-DPA-UPI
Het Cambodjaanse parlement
heeft gisteren een wet aangeno
men die het recht op demon
stratie beperkt. Betogingen
moeten voortaan drie dagen
van tevoren worden gemeld bij
de autoriteiten, die dan beslis
sen of de manifestaties door
kunnen gaan.
De regering neemt de maat
regelen na de massale studen
tendemonstraties tegen over-
heidscorruptie, die vorige week
voor grote onrust hebben ge
zorgd in de hoofdstad Phnom
Penh.
De ongeregeldheden hebben
tot dusver de bijeenkomst van
de «pperste Nationale Raad
(een soort interim-regering)
verhinderd. De eerste vergade
ring van de raad staat nu voor
maandag gepland. De Rode Kh
mer-leiders Khieu Samphan en
Son Sen, die eerder hals over
kop Phnom Penh moesten ver
laten omdat zij werden belaagd
door demonstranten, zullen
daarbij aanwezig zijn-.
Het Cambodjaanse parle
ment heeft gisteren ook inge
stemd met een grondwetswijzi
ging die de invoering van een
meer-partijenstelsel mogelijk
maakt.
heid en vertrouwen in haar ob
jectiviteit heeft verloren". „Bre
dere inspanningen, speciaal van
de kant van de Verenigde Na
ties, zijn essentieel om het ver
trouwen te herstellen", aldus de
brief. Het presidium roept
voorts op tot „zo vroeg mogelij
ke stationering" van \N-vrede-
stroepen in Joegoslavië.
De gevechten tussen Kroaten,
Serviërs en het federale leger
gaan intussen onverminderd
door. Gisteren werden de ste
den Karlovac, Osijek, Gospic en
Zadar bestookt. In de Kroati
sche hoofdstad Zagreb klonk
het luchtalarm toen vier federa
le vliegtuigen het luchtruim bo
ven de stad binnenvlogen. Kin
deren en bejaarden uit Valpovo,
Belisce en Bistrinci zijn geëva
cueerd.
ALGIERS Rtr-DPA-AFP
Minister van binnenlandse za
ken Belkheir maakte gisteren
bekend dat de FIS van de 206
zetels waarvoor de strijd is be
slist er 167 heeft gewonnen. De
regerende Eenheidspartij (FLN)
moet genoegen nemen met 16
zetels, nog minder dan het
Front van Socialistische ICrach-
ten (FFS) dat 20 zetels behaalde.
In 44 districten is nog geen uit
slag beschikbaar.
Voor een absolute meerder
heid komen de fundamentalis
ten nog slechts 49 zetels tekort.
Het parlement van Algerije telt
430 zetels.
- De uitslag van de verkiezin
gen, die zes maanden werden
uitgesteld nadat gevechten wa
ren uitgebroken tussen funda
mentalisten en oproerpolitie,
worden met argusogen gevolgd
in de Arabische wereld. Vooral
Extremistische
sikhs doden 51
treinreizigers
AMRITSAR AP
In de Indiase deelstaat Pun
jab zijn donderdag zeker 51
treinpassagiers doodge
schoten door radicale sikhs.
De slachtoffers waren over
wegend hindoes.
Het bloedbad werd aange
richt in de buurt van het
dorp Sohian in het district
Ludhiana. Vier sikhs, die zich
onder de passagiers hadden
gemengd, dwongen de trein
tot stilstand. Volgens de poli
tie sprongen daarna nog zes
gewapende handlangers aan
boord. Nadat zij de sikh-pas
sagiers hadden laten uitstap
pen werd in drie wagons met
automatische geweren het
vuur geopend op de achter
gebleven passagiers.
De sikh-fundamentalisten
ijveren voor een onafhanke
lijk Punjab, de enige Indiase
deelstaat waar moslims tal
rijker zijn dan hindoes. De
80.000 Indiase militairen die
in Punjab zijn gestationeerd
kunnen de aanslagen van de
sikh-extremisten niet verhin
deren. In de deelstaat zjjn dit
jaar meer dan 3.600 mensen
door sikhs gedood.
Algerije's buurlanden, Marokko
en Tunesië, vrezen een over
winning van de fundamentalis
ten, die van Algerije een islami
tische staat willen maken.
Na de onafhankelijkheid van
Frankrijk was de FLN bijna der
tig jaar lang de enige partij van
Algerije. De partij was de verkie
zingen van donderdag ingegaan
met een programma voor eco
nomische en politieke hervor
mingen, en streefde naar een
coalitieregering die een oplos
sing zou moeten vinden voor de
zware schuldenlast van het
land.
Veel diplomaten beschouw
den de stembusgang van don
derdag als een keuze voor of te
gen het islamitische fundamen
talisme. Na de overweldigende
overwinning van de FIS in de
eerste ronde, verklaarde een
Westerse diplomaat: „Het lijkt
erop dat de FLN weinig meer te
BONN-BAVRUT AP
Het is „uitgesloten" dat de in
Duitsland gevangen zittende Li
banese broers Hamadi worden
uitgewisseld tegen twee Duit
sers die in Libanon worden
vastgehouden. Dat heeft de
Duitse regeringswoordvoerder
Schaefer gisteren laten weten.
Schaefer herhaalde dat de
Hamadi-broers rechtmatig zijn
veroordeeld wegens ontvoering
vertellen zal hebben."
De voormalige premier Mou-
loud Hamrouche zei op een
persconferentie echter nog kan
sen te zien voor de FLN. „De
FIS heeft de eerste ronde ge
wonnen. In de tweede zal dat
aanmerkelijk anders zijn." Eén
diplomaat sloot zich bij die
voorspelling aan. Volgens hem
bestaat de kans dat de kiezers in
de tweede ronde zich massaal
van de FIS afleeren en zich ach
ter de de FLN scharen.
De gekozen kandidaten en
andere leiders van het FIS bena
drukten gisteren hun democra
tische gezindheid. Het FIS „zal
alle politieke stromingen de
ruimte geven om zich te uiten",
zei imam Abdelkader Moghni,
die met 67 procent van de
stemmen in zijn district werd
gekozen. Een woordvoerder van
het FIS, Rabah Kebir, wilde „alle
lagen van de Algerijnse maat
schappij verzekeren dat het isla
mitisch streven gericht is op
goedheid en edelmoedigheid."
Voorman Mohammed Said
waarschuwde de FIS-aanhan-
gers tegen „de verleiding wraak
te nemen" op de tegenstanders
van het FIS.
van twee andere Duitsers en de
kaping van een Amerikaans
vliegtuig waarbij een dode viel.
Hij benadrukte dat daarom
„geen sprake kan zijn" van uit
wisseling van de Libanezen te
gen de twee onschuldige Duitse
ontwikkelingswerkers Heinrich
Struebig en Thomas Kemptner,
die in 1989 in de Libanese ha
venstad Sidon werden ont
voerd. Hun ontvoerders lieten
eerder deze week weten dat de
Duitsers niet zullen vrijkomen,
voor de Hamadi's op vrije voe
ten zijn.
De Libanese politie heeft gis
teren in Bayrut het stoffelijk
overschot gevonden van de ver
moorde Amerikaanse gijzelaar
William Buckley. De resten van
de voormalige CIA-chef in Bay
rut zijn inmiddels overgedragen
aan de Amerikaanse ambassa
de.
Buckley werd op 16 maart
1984 in West-Bayrut ontvoerd.
Zijn ontvoerders beweerden
hem op 4 oktober 1985 te heb
ben gedood als vergelding voor
de Israëlische luchtaanval op
het PLO-hoofdkwartier in de
Tunesische hoofdstad Tunis.
Voormalige Amerikaanse gijze
laars hebben echter verklaard
dat Buckley was overleden als
gevolg van de martelingen die
hij moest ondergaan.
Afgelopen zaterdag werd op
Marinebasis VS
op Filipijnen
in 1992 dicht
MANILA AP
De Amerikaanse marinebasis
Subic Bay op de Filipijnen
wordt voor het eind van 1992
gesloten. Dat heeft de Filipijn-
se regering gisteren bekendge
maakt Een gefaseerde sluiting
over een periode van drie jaar
is daarmee van de baan.
De belangrijkste adviseur
van president Aquino, Drilon,
zei gisteren dat overleg met de
Amerikaanse ambassadeur
Wisner geen doorbraak had
gebracht in de knelpunten,
waaronder de Filipijnse eis dat
Subic Bay kernwapenvrij moet
zijn. Ook had Manila een gede
tailleerd schema voor de te
rugtrekking van de Ameri
kaanse strijdkrachten uitge
werkt, maar daar ging Was
hington niet mee akkoord.
Drilon zei dat de VS en de Fili
pijnse regering nu hebben be
sloten het overleg over de basis
als geëindigd te beschouwen.
Hoewel Drilon niet uitsluit
dat de VS de onderhandelin
gen heropenen als er in juni
een nieuwe Filipijnse regering
is gekozen, heeft Washington
al laten weten daar weinig heil
in te zien.
aanwijzing van de ontvoerders
het lijk van de in gevangen
schap overleden kolonel Willi
am Higgins gevonden. VN-se-
cretaris-generaal Perez de Cuel-
lar zei dat nog wordt gewerkt
aan de zaak van de Britse gijze
laar Alec Gollett, die waarschijn
lijk in gevangenschap aan een
ziekte is bezweken.
Oosttimorezen
ontevreden over
rapport 'Dili'
JAKARTA AP
De bevolking van Oost-Timor
vindt het Indonesische rapport
over het bloedbad vorige
maand in de Obsttimorese
hoofdstad Dili onvoldoende. In
het rapport van de onderzoeks
commissie, die president
Suharto onder buitenlandse
druk instelde, wordt erkend dat
er geen 19, maar zeker 50 do
den zijn gevallen.
De voorzitter van het provin
ciale parlement op Oost-Timor,
Dos Santos, zei wel tevreden te
zijn met de bevindingen van de
commissie, maar hij kondigde
aan dat „het volk van Oost-Ti-
mor nog steeds niet tevreden is
gesteld". Dos Santos onder
streepte verder dat het om een
voorlopig rapport gaat en dat de
tegenstrijdige schattingen van
enkele mensenrechtorganisa-
ties, die spreken van 100 doden,
zullen moeten worden opgehel
derd.
De witte tijger Laxmi, die in een Indiase dierentuin verblijft, kijkt ver
tederd naar haar jong, dat een week voor kerst werd geboren. Voor
zover bekend is het tijgertje het eerste witte exemplaar dat in gevan
genschap is geboren. foto epa
Een man draagt een
kind weg nadat ze
ongedeerd de DC 9
van de Scandinavi
sche luchtvaartmaat
schappij SAS hebben
verlaten. Het toestel
moest wegens het
uitvallen van de mo
toren een noodlan
ding maken in de
buurt van het vlieg
veld Arlanda bij
Stockholm. Het vlieg
tuig brak vervolgens
in drie stukken. Van
de 123 passagiers en
zes bemanningsleden
liepen 42 inzittenden
verwondingen op.
NEW YORK Rtr
Was Michail Gorbatsjov een politicus die
op grote schaal blunders heeft begaan of
een tragische figuur die is overspoeld
door onbedwingbare krachten die hij
niet onder controle kreeg? Sinds het mo
ment dat Gorbatsjovs vertrek onont
koombaar werd, houden historici zich
bezig met het bepalen van zijn plaats in
de geschiedenis. Sommigen loven hem
als een man die de wereld ten goede ver
anderde en anderen noemen hem een
buitengewone mislukking.
Daarbij worstelen de geschiedkundi
gen met diverse vitale vragen:
Tekende Gorbatsjov het doodvonnis
van de Sovjetunie door na te laten lei
ding te geven nadat hij het hervormings
proces in gang had gezet?
Was de ineenstorting van de super
mogendheid en de ideologie die haar sa
menbond een ontwikkeling die niemand
zelfs Gorbatsjov niet kon verhinde
ren toen eenmaal de teugels van het to
talitarisme werden gevierd?
Indien Gorbatsjov had getracht meer
te doen en het sneller te doen, zou dan
de mislukte staatsgreep in augustus 1991
eerder zijn gepleegd en succes hebben
gehad?
Veel Amerikaanse Sovjet-experts staan
welwillender tegenover Gorbatsjov dan
zijn landgenoten, die ondanks de econo
mische en politieke hervormingen hun
levensstandaard alleen maar hebben
zien dalen. Andere deskundigen zijn kri
tisch en zeggen dat wat Gorbatsjov be
reikte, het gevolg van toeval was en dat
hij net zo'n mislukking was als een leider
als Aleksandr Kerenski, de man die Rus
land vier maanden leidde tussen de
laatste tsaar en de communisten.
Er wordt ook gediscussieerd over de
vraag of het Sovjet-systeem gered had
kunnen worden indien een conservatie
vere figuur dan Gorbatsjov in 1985 secre
taris-generaal was geworden. Deskundi
gen vragen zich ook af wat er zou zijn
gebeurd indien Jegor Ligatsjov leider van
de communistische partij was geworden
en alleen had besloten tot economische
hervormingen, in plaats van het politieke
systeem open te stellen voor afwijkende
en uiteindelijk voor meer-partijenverkie-
zingen.
De experts zijn het er over eens dat het
communistische systeem de ineenstor
ting nog iets langer had kunnen uitstel
len dan is gebeurd, alleen al omdat de
bindende macht van het totalitarisme
zou zijn blijven bestaan.
Richard Pipes, historicus van Harvard
en vroeger adviseur van president
Reagan, behoort tot de 'haviken' in hun
oordeel over Gorbatsjov. „Hij was een
groot redenaar maar deed niets om ook
maar iets te veranderen, omdat hij er
hardnekkig op bleef aandringen de on
werkbare unie te handhaven", aldus Pi
pes. Pipes haalt graag de in ballingschap
levende Russische conservatieve denker
Pjotr Stroeve aan, die meent dat het
communisme „een systeem is dat zich
niet kan ontwikkelen. Of het blijft als het
is, of het stort in." Pipes meent een be
perkte overeenkomst te zien tussen Ke
renski en Gorbatsjov. „Beiden toonden
zij aan dat ze het land niet konden lei
den, zij aarzelden en draaiden tussen
links en rechts zonder een koers uit te
zetten."
Yitzhak Broedny, een Sovjet-expert
van de universiteit van Yale, staat sym
pathieker tegenover Gorbatsjov, en zegt
dat niemand had kunnen voorspellen
waar zijn hervormingen in zes jaar toe
zouden leiden. „De Gorbatsjov van 1985
en de Gorbatsjov van 1990 zijn twee ver
schillende mensen. De visie werd radica
ler. veel democratischer. Ze richtte zich
meer op een markteconomie", aldus
Broedny.
„Zo was het niet in 1985. Toen be
stond er de algemene wens dat het sys
teem minder repressief moest worden
en een democratischer ontwikkeling
moest tonen. Ik denk dat hij een einde
wilde maken aan het stalinisme. En dat
deed hij, natuurlijk. Dat is zijn grootste
historische verdienste. Hij speelde een
belangrijke rol in zijn eigen neergang.
Hij bagataliseerde het belang „van etni
sche onrust. Hij dacht dat de economi
sche en politieke hervormingen volgens
programma zouden verlopen."
Robert Conquest, de historicus van de
Stanford-universiteit die veel over het
stalinisme heeft gepubliceerd, denkt dat
Gorbatsjov later zal gelden als een be
langrijke overgangsfiguur. Hij waar
schuwt zijn collega's er voor „hem een te
zware last op de schouders te leggen".
Wij in het westen denken dat hij inzag
wat er verkeerd was en het wilde gaan
repareren. Er is nooit zo iemand ge
weest, die met een been in het verleden
kon staan en het andere in de toekomst.
Hij zag wat het probleem was in de eco
nomie, maar durfde de noodzakelijke
hervormingen niet door te voeren omdat
ze politiek niet mogelijk waren", zegt
Conquest.
„Mijn beeld van hem is dat hij de
koorddanser was die tegelijk probeerde
de leeuwen te temmen. Hij was blij
staande te blijven tot de volgende crisis
er aan kwam."
