Feiten
'In Rusland mag ik geen jood
in Israël mag ik geen Rus zijn
fs-. L-1..M Jm
zijn,
Ir
Een lijntje cocaïne van Colombia naar Schiphol? Geen punt
m m
Lief zijn voor Misja, nu hij weg is
Zaterdag >8ie<embe' 1991
M DEN HURK HANS JACOBS JOLANDA OUKES JAN PREENEN SJAAK SMAKMAN
EN MENINGEN
Russische 'joden' zoeken nu hun heil bij de kerk
AMSTERDAMALTAN ERDOGAN ff ^|jj| ^1
ALTAN ERDOGAN
„Ik roep iedereen op om, voor
de persconferentie begint, een
kort gebed te richten tot de hei
lige geest". Mensen staan op.
Enkele minuten lang vult stem
mig gezang het kleine parochie
huis aan de Amsterdamse Klo
veniersburgwal. Th. van der
Voort, priester van de Russisch
Orthodoxe kerk in Deventer,
doet een oproep: „We roepen
de minister van justitie en onze
landgenoten op. voor hen 'een
plaats te vinden in onze her
berg'. Ze moeten de mogelijk
heid hebben om hier te blijven,
al is het maar tijdelijk."
Met 'hen' en 'ze' bedoelt de
priester Russische vluchtelingen
die onlangs in Nederland asiel
hebben aangevraagd. Dat het
zeker niet gaat om Russische jo
den, is allang duidelijk. Het zijn
voor het grootste deel Russisch -
Orthodoxe christenen. Een van
de weinig joden verklaart later
zelfs ronduit dat hij eigenlijk
atheïst is.
Optie
Nu de gang naar de rechter hen
geen verblijf in Nederland kan
garanderen, zoeken ze hun heil
bij de kerk. Letterlijk. Volgens
voorzitter J. De Boer van stich
ting Noodopvang Vluchtelingen
Randstad (NORA) hebben al
verschillende kerken aangebo
den om de Russen op te nemen
en te beschermen tegen drei
gende uitzetting, net als met de
Vietnamese asielzoekers is ge
beurd. Als er geen andere mo
gelijkheden zijn, is dat inder
daad een reële optie."
De Boer, maar ook drie pries
ters, één predikant en de secre
taris van de Raad van Kerken
Van der Zee, konden gisteren
op hun persconferentie niet
goed duidelijk maken waarom
de Russen wèl in Nederland
moeten kunnen blijven. Want
juridisch valt er weinig eer te
behalen. Dat bleek al bij de uit
zetting van 43 asielzoekers op
16 december. Het nogal bonte
gezelschap kan slechts een be
roep doen op het mededogen.
„Ik vertrouw erop dat Neder
Een deel van het nogal bonte gezelschap dat gisteren op een persconferentie een beroep deed op het 'mede
dogen' van de Nederlanders. Van links naar rechts: Van der Zee, advocate Spierings, De Boer en twee van de
drie aanwezige Russisch-Orthodoxe priesters. foto anp
land aan deze mensen een les
in democratie kan geven. Dat ze
in dit land gehoord zullen wor
den", zegt Sergei Ovsjannikov,
priester van de Russisch Ortho
doxe Kerk in Amsterdam.
De aanwezige Russische asiel
zoekers blijven met hun rug
naar de journalisten zitten. Wil
len niet op de foto. Vertellen
fragmentarisch en via een tolk
over de verschrikkingen die zij
na hun vlucht uit de voormalige
Sovjetunie in Israël zouden
hebben meegemaakt.
Verblijfplaats
Boris (43) en Svetlana (39) wil
len hun verhaal wel apart ver
tellen. Als de verslaggever maar
belooft dat er geen achterna
men in de krant komen. En ook
hun huidige verblijfplaats moet
geheim blijven.
Op ook voor hen onbegrijpelijke
wijze is het gezin van Boris
hij heeft twee zoons van elf en
negentien jaar oud aan de
uitzetting van 16 december ont
snapt. Ook zij zijn die bewuste
nacht door de ME in het op
vangcentrum Beatrix-oord in
Eindhoven van hun bed gelicht.
„Voor we goed en wel wakker
waren, zaten we in het vliegtuig,
bestemming Tel Aviv. Op het
laatste moment kwam een
agent ons vertellen dat we toch
konden blijven. Het bleek dat
we nog niet waren uitgeproce
deerd. Onze bagage en reisdo
cumenten hebben we echter
nooit meer gezien. Die liggen
nu ergen in Tel Aviv", vertelt
Sveüana.
Hij is bouwvakker en noemt
zichzelf „atheïst, maar met de
joodse nationaliteit'. Zij is peda
goge en overtuigd Russisch Or
thodox. Tot 1987 hadden ze in
Mogilev (Wit-Rusland red.) een
goed bestaan. Boris: „Toen kre
gen we anonieme brieven. 'Ga
toch weg naar Israël. Jullie ho
ren hier niet', stond er. Mijn
vrouw werd ontslagen omdat ik
jood ben. Mijn zoon stond op
het punt om zijn dienstplicht te
vervullen. Hij was bang voor de
jodenhaat in het leger. Onze
kleinste zoon werd op school
getreiterd en in elkaar gesla
gen."
Pogrom
De geruchten van een pogrom
deed de familie in mei 1989 be
sluiten om een maand in Mos
kou bij familie onder te duiken.
Toen ze terugkwamen, stond er
een grote Davidsster op hun
voordeur geschilderd. Huizen
waren in brand gestoken, auto's
vernield. „De politie heeft niet
eens de moeite genomen om
een onderzoek in te stellen.
Vanaf dat moment besloten we
te emigreren. We hadden een
mooi huis, maar we stopten al
onze bezittingen in drie koffers
en vertrokken. We hadden geen
tijd om na te denken", vertelt
Svetlana.
Vanwege de joodse afkomst van
Boris, was Israël de enige
vluchtmogelijkheid. Svetlana
moest zevenhonderd roebel be
talen om afstand te doen van
haar staatburgerschap. Met de
drie koffers en een reispapiertje
vertrok het gezin naar Tel Aviv.
Daar kregen ze meteen spijt van
hun overhaaste beslissing. Ze
zeggen dat ze 'verkeerd zijn
voorgelicht'. Boris: een ge
mengd huwelijk zoals het onze
zou geen probleem zijn. We
zouden dezelfde rechten krijgen
als echte joden. Toen de mede
werkers van de immigratie-in
stantie op het vliegveld zagen
dat mijn vrouw christen was,
vroegen ze 'waarom heeft u
haar meegenomen? Ze kan hier
niets beginnen'."
Het gezin moest op zoek naar
een hotel. Want een huis was
niet voorhanden. Svetlana:
„Aan werk komen was voor mij
echt onmogelijk. Ze waren zeer
onder de indruk van mijn diplo
ma's. Maar een Russische kan
geen joodse kinderen opvoe
den, vinden ze. In Israël krijgen
de kinderen de nationaliteit van
de moeder. Ook al was ik geen
staatsburger van de Sovjetunie
meer, zij waren voor de autori
teiten Russen. Ze werden op
school gepest en in elkaar gesla
gen. De jongste is van school
:ggerend. 'We gaan hier weg
he?', vroeg hij. Die jongen is
door alle ervaringen nog steeds
heel zenuwachtig." Svetlana
huilt terwijl ze vertelt. Boris kijkt
naar de grond. De tolk slikt.
Onhoudbaar
Na twee keer te zijn ontslagen,
naar zijn zeggen ook weer om
dat zijn vrouw Russisch is, be
sloot Boris bij zijn derde werk
gever te zwijgen over de af
komst van zijn vrouw. Boris:
„'Scheid toch van je vrouw, dan
kun je goed werk krijgen', zei
mijn tweede baas." Maar de si
tuatie werd na ongeveer tien
maanden in het 'beloofde land'
onhoudbaar. Het gezin moest
vertrekken uit hun met veel
moeite verkregen huurhuis. De
huisbaas wilde 'geen Russen in
zijn appartement.' De oudste
zoon werd op de sportacademie
om dezelfde reden geweigerd.
„In Rusland mag ik geen jood
zijn, en in Israel mag ik geen
Rus zijn", zegt Boris.
Binnen vier dagen regelde hij
een visum voor Hongarije. In
augustus van dit jaar verlieten
ze Israel. Boedapest was slechts
een tussenstation. Met de trein
ging het viertal naar München,
waarvandaan'een soort taxi'
hen voor 200 dollar naar Venlo
bracht.
Na een verblijf verschillende
opvangcentra, onder meer in
Echt en een halve uitzetting de
ze maand, mogen Boris en Svet
lana nu nog officieel tot 15 ja
nuari in Nederland blijven. Te
rug naar Rusland willen ze on
der geen beding. „Ook al veran
dert de poltitieke situatie, de
mensen blijven hetzelfde. Ze
zullen ons als verraders zien.
We willen ons hier, of in welk
democratisch land dan ook,
nuttig maken. Werken. Rustig
leven. Onze jongste zoon is heel
blij dat hij hier normaal naar
school kan. Hij kan al een beetje
lezen en rekenenen."
Op de vraag hoe groot ze hun
kans inschatten dat ze alsnog
mogen blijven, halen ze hun
schouders op. „Volgens ons
hebben de Nederlanders ons al
lang geaccepteerd."
- Na de bolsjevistische
revolutie in november
1917 wordt Vladimir Lertin de eerste
leider van de Sovjetunie.
- Joseph Stalin
Na de dood van Lenin is Leon Trolski
binnen het Politburo de belangrijkste rivaal
van Stalin. Trotski wordt in 1925 uit het
Politburo gezet, in 1928 gedeporteerd naar
Alma Ata en in 1929 uit de Sovjetunie ver
bannen. 21 augustus 1940 wordt Trotski
door de geheime politie vermoord.
r Op 5 maarl sterft Stalin en wordt opgevolgd
doorGeorgiM. Malenkov
Malenkov wordt in februari vervangen door
Nikolaj A. Boelganin.
T- Niklta Chroesjtsjov wordt in maart
hoofd van de regering.
Chroesjfsjov wordt afgezet en vervangen
door Leonid I. Brezjnjev (partijleider),
Aleksei N. Kosygin (premier) en
Nikolaj V. Podgorny (president).
Podgomy wordt uit zijn functie ontslagen en
opgevolgd door Leonid I. Brezjnjev.
Hiermee wordt Brezjnjev de eerste
partijvoorzitter,die levens staatshoofd is.
Na het overlijden van Andropov wordt
Konstantin U. Tsjernenko tot
partijleider gekozen
Na de dood van Tsjernenko wordt
Michail Gorbatsjov in 1985 secretaris
generaal en in 1988 president.
Tijdens de parade op 1 mei wuift Gorbatsjov naar de me
nigte op het Rode Plein. foto afp
MOSKOU HELEN WOMACK
THE INDEPENDENT
Nu Michail Sergejevitsj Gorbatsjov het politieke
toneel heeft verlaten, spreekt de wispelturige Sov
jet-bevolking plotseling met genegenheid over de
man voor wie ze geen goed woord over had toen
hij nog aan de macht was.
„Arme Misja", zegt Nina, een fervent aanhanger
van Boris Jeltsin die Gorbatsjov altijd heeft ver
vloekt. „Ik heb met hem te doen. De leiders van
het nieuwe gemenebest hebben hem achter zijn
rug om weggewerkt, zo maar. Zag je hoe hij lachte
in het interview met de Amerikaanse televisie? Hij
hield zich groot, maar je kon zien dat het hem
pijn deed."
Nu het te laat is, wordt de man die in het Westen
wordt erkend als de motor achter de beëindiging
van de Koude Oorlog, ook door zijn eigen volk ge
waardeerd. Deze week liet de Sovjet-tv nog eens
zien hoe Gorbatsjov indertijd Ronald Reagan ont
wapende met zijn charme, hoe hij uit Afghanistan
terugkerende soldaten verwelkomde en hoe hij
een onderhoud had met Andrej Sacharov, de dis
sident die hij bevrijdde van binnenlandse verban
ning. Inderdaad, Gorbatsjov heeft fouten ge
maakt, zei de commentaarstem, „maar hij heeft
een unieke bijdrage geleverd aan de geschiede
nis".
Toch zeiden Sovjet-burgers enkele weken geleden
nog hardop grofheden en obsceniteiten over Gor
batsjov die absoluut niet geschikt waren voor pu
blicatie en vroegen ze openlijk om zijn aftreden.
„Waarom ben ik zo arm?", wilde bouwvakker Ser-
gej weten. „Gorbatsjov hangt me de keel uit. Hij
blijft daar maar zitten op zijn hoge stoel. Het is de
hoogste tijd dat hij opstapt."
Westerlingen hebben nooit begrepen dat de man
die hun 7 love Gorby' buttons en T-shirts sierde in
eigen land weinig populair was. Waarom? De pro
blemen rond Gorbatsjovs binnenlandse populari
teit dateren van 1985, toen hij de oude Konstantin
Tsjernenko opvolgde als secretaris-generaal van
de communistische partij.
De Sovjet-bevolking verheugde zich in een jonge,
energieke leider die een goed figuur zou slaan op
het politieke wereldtoneel. Vooral vrouwen vielen
voor hem tijdens zijn publieke wandelingen,
waarbij hij belangstelling toonde voor hun alle
daagse problemen. Maar hij legde de basis voor
zijn toekomstige problemen toen hij een campag
ne lanceerde tegen overmatig alcoholgebruik, een
onderdeel van de Russische cultuur dat eufemis
tisch wordt aangeduid als 'gastvrijheid'.
- Toen de wodka door de afvoer werd gespoeld en
's lands beste wijngaarden met de grond gelijk
werden gemaakt, losten de Russen het probleem
op door clandestien thuis te stoken met suiker,
waardoor zoetigheid schaars werd. Minachtend
hieven ze het glas op de 'secretaris-mineraal'.
Het Westen gaf Gorbatsjov de Nobelprijs voor het
'bevrijden' van Oost-Europa en het ereburger
schap van de Duitse staat als dank voor zijn rol
van peetvader voor het herenigd Duitsland (hoe
wel hij in werkelijkheid slechts het hoofd boog
voor ontwikkelingen die hij ongewild had veroor
zaakt). Maar de volkeren van zijn eigen imperium
stootte hij voor het hoofd door geen acht te slaan
op hun nationale aspiraties. Hij joeg de Arme
niërs tegen zich in het harnas door hun na de ver
nietigende aardbeving van 1988 de les te lezen in
plaats van hulp te bieden. De Esten, Letten en Li
touwers griefde hij door zijn brute intimidatieme
thoden.
VERTAUNG: MARGREET HESLINGA
Verdovende middelen komen al
jarenlang clandestien West-Eu
ropa en Nederland binnen. Ze
worden al even lang in ons land
verhandeld. Een bekend ver
haal. De Centrale Recherche In
formatiedienst (CRI) probeert
de drugsorganisaties in kaart te
brengen. Een kaart die zo nu en
dan moet worden bijgesteld.
Een poging tot cartografie, ge
zien vanuit Nederlands per
spectief. Met één slag om de
arm... vanwege dat natte-zeep-
effect.
Een groepje in Nederland ope
rerende Hongkong-Chinezen
verging eind jaren '70 het la
chen. Drie opeenvolgende mis
oogsten in de zogenoemde
Gouden Driehoek in Zuidoost -
Azië, een verhard politie-optre-
den en de uitzetting van maar
liefst 1.500 Hongkong-Chinezen
maakte een einde aan de top
positie die deze groep zich in
Nederland had verworven.
Van de import van heroïne tot
de daadwerkelijke straathandel
ervan, hadden de Chinezen met
restaurants als dekmantel een
monopoliepositie. De harde
kern van deze bendes kromp
vanaf dat moment van een 100
man grote groep in tot crimine
le groeperingen die varieerden
in omvang van zes tot tien man,
vooral geconcentreerd in Am
sterdam, Rotterdam en Den
Haag.
Deze veranderingen bij de voor
malige superorganisatie gingen
gepaard met een flinke machts
strijd. Richard Weijenburg,
hoofd van de afdeling Recher
che Expertise Narcotica van de
CRI, herinnert zich tal van liqui
daties in die tijd: „Er vielen
nogal wat Chinezen 'per onge
luk' van de trap".
Momenteel bestaat er nog
steeds een heroïne-lijn naar Ne
derland, georganiseerd door
Chinezen uit Hongkong. Soms
PDIMIMAIITCIT
uilliiamnkiltll
Een gefrustreerde
politieman heeft het
ooit heel plastisch
uitgedrukt. Het
oprollen van
drugssyndicaten deed
hem denken aan het
onvoorspelbare
gedrag van een
vochtig stuk zeep. Op
het moment dat j'e
het vast pakt of er in
knijpt, vliegt het alle
kanten op. Deel 2 van
de serie Criminaliteit
in Nederland.
gaat het spul rechtstreeks naar
Schiphol, vaak is Zwitserland
het tussenstation. De Chinezen
zijn echter niet meer actief op
de straten: de porties komen
aan in Nederland en gaan
rechtstreeks door naar andere
Europese landen.
De straathandel van heroïne die
zich in Nederland afspeelt, is
sinds eind jaren '70 in handen
van vooral Turkse groeperingen.
Zij hebben de 'oorlog' van de
Chinezen op Nederlands grond
gebied gewonnen. Opmerkelijk
is dat de nieuwe heroïne vijf
keer zuiverder was dan de hero
ine die de Chinezen uit de Gou
den Driehoek binnenbrachten.
De door Turkse groeperingen
naar Nederland gesmokkelde
heroïne komt via de zogeheten
Balkanroute naar met name
Nederland, Duitsland en Frank
rijk. Vanuit Nederland zou een
rechtstreekse transportlijn be
staan naar Spanje en Portugal.
De reis begint in Iran, Irak of Af
ghanistan. Eén van die lijnen
werd vorige week een beslissen
de klap toegebracht door de
aanhouding van 95 leden van
een Kurdische heroïne-bende
uit Arnhem, Nijmegen, Rotter
dam en Amsterdam. Volgens de
leider van het onderzoek had de
organisatie een hiërarchische
structuur, gebaseerd op nauwe
familiebanden met een top in
Turkije en in Nederland.
Over de weg gaan de verdoven
de middelen vanuit het produc
tieland naar Oost-Turkije. Via
Bulgarije, Hongarije, Tsjecho-
Slowakije en Oostenrijk is West-
Europa het eindstation.
Tot afgelopen zomer liep die
route door Joegoslavië. Sinds
het uitbreken van de burgeroor
log in Kroatië mijden de koe
riers dit land. De veronderstel
ling dat de gewijzigde route nu
via Tsjecho-Slowakije loopt,
wordt krachtig gesteund door
voorvallen bij de douane die
zich de laatste maanden heb
ben afgespeeld. In totaal werd
daar bij verscheidene grenscon-
trples 850 kilo heroïne in beslag
genomen.
t)e derde en laatste belangrijke
aanvoerlijn van heroïne vindt
zijn oorsprong in Pakistan: een
opiumproducerend land, dat in
Iran en Afganistan een grote af
zetmarkt heeft. Dat geldt ook
voor India, waar naar schatting
jaarlijks drie miljoen kilogram
heroïne de grens wordt overge
bracht voor 'eigen gebruik'.
Een volgens de CRI niet onaan
zienlijk deel van de in ons land
aanwezige heroïne is afkomstig
uit Pakistan. De drugs komen
met rechtstreekse vluchten van
Karachi naar Schiphol binnen,
onder meer verstopt in balen
katoen.
Net zoals bij de invoer van an
dere verdovende middelen als
cocaïne en hasj is Schiphol een
centraal punt. „En ook een ga
tenkaas", klagen rechercheurs
van het Team Surveillance van
de douane. Door bouwactivitei
ten op de luchthaven zijn er
volgens de opsporingsambtena
ren ten minste zes plekken waar
het verkeer heel gemakkelijk in
en uit kan rijden.
Veel verder dan het uitvoeren
van wat steekproeven komen de
douanebeambten niet. Van de
500 kilo heroïne die afgelopen
jaar in Nederland in beslag
werd genomen, was volgens de
CRI 200 kilo afkomstig uit
Pakistan. Weijenburg: „Dat is
hoogstens een indicatie van de
ernst, meer niet."
Dp Schiphol is het afgelopen
jaar veel meer cocaïne dan he
roïne in beslag genomen. De
drugshonden 'scoorden' in 230
succesvolle snuffelacties dui
zend kilo coke met een geschat
te straatwaarde van enkele tien
tallen miljoenen guldens. Peru,
Bolivia en Colombia zijn de be
langrijkste producenten. Een
fors deel van de in 1991 gepro
duceerde cocaïne wordt afgezet
in Latijns-Amerika, de Verenig
de Staten en West-Europa.
Naar Nederland bestaan vol
gens de CRI drie belangrijke
routes: via Suriname, recht
streeks vanuit Colombia en via
de Nederlandse Antillen. De co
caïnelijn Paramaribo-Schiphol
is ontdekt in 1988. Een jaar later
bleek 30 procent van de in Ne
derland onderschepte cocaïne
afkomstig uit Suriname. Dit jaar
dat percentage al uit tot
50.
„En dan praat ik nog niet eens
over de cocaïne die binnenkomt
via de vluchtroute Frans-Guya-
na-Parijs, die vanuit de Franse
hoofdstad per auto wordt voort
gezet naar Nederland. Ook be
staan er routes per schip: van
Paramaribo naar de havens van
Zeebrugge of Antwerpen", al
dus Weijenburg.
De rechtstreekse cocaïnelijn
vanuit Colombia loopt per schip
naar Westeuropese havens en is
niet gericht op één land. „Het
Cali-kartel uit Colombia ziet
West-Europa als één grote af
zetmarkt. Volgens Weijenburg
krijgen de Colombianen ook
steeds meer grip op de fases na
de invoer: de groothandel en de
straathandel.
Reden zou kunnen zijn dat Cali
heel slechte ervaringen heeft
met Nederlandse tussenperso
nen: Als ze gesnapt worden,
dan doen ze naar Colombiaanse
maatstaven blijkbaar te snel
hun mond open", zegt Weijen
burg.
Van de Nederlandse Antillen
archieffoto united photos de boer
gaat het spul vaak in kleine hoe
veelheden via de pakketpost—
die zelden of nooit wordt ge
controleerd naar Nederland.
Maar ook in grotere porties via
familieleden of koeriers die te
gen betaling bereid zijn de
drugs mee te nemen op hun
vlucht naar Schiphol.
In september werd besloten de
Nederlandse en Antilliaanse
krachten verder te bundelen in
een drugsbestrijdingsplan waar
in meer gecoördineerde samen
werking tussen CRI, het Ameri
kaanse Drugs Enforcement
Agency (DEA), marine, justitie
en politie wordt voorgesteld.
