Kunst
vidre
'Ook de ouders van
fans bewonderen ons'
Spel van niveau
overschaduwd door
onsamenhangend stuk
Brodsky hobbelt door het heden
j Woonplaats
Subtiel spel topactrices
in moeizaam stuk
Zaterdag '4 netembei 1991 Redactie 071 161400 CEES VAN HOORE ANNEMIEK RUYCROK JAN RUSDAM SASKIA SïOELINCA Eindredactie PAUL DE TOMBE Vormgeving: HENK BUIS
13
Ensemble Loos ontregelend
en soms wanhopig
Salt 'n Pepa verdienen brood in de hiphop
Salt 'n Pepa, vergezeld van DJ Spinderella, waren een dagje over voor wat promotie. foto cpd
Ze heet Cheryl James, is 22 jaar en is pas moeder gewor
den. Maar iedereen kent haar beter als Salt, de helft van
Salt 'n Pepa: het rapduo dat met 'Let's Talk About Sex'
een dikke hit in de achterzak heeft. De dames, vergezeld
van DJ Spinderella, waren onlangs een dagje over voor
promotie-doeleinden, reden genoeg om Cheryl/Salt aan
het woord te laten.
LEEUWARDEN JACOB HAACSMA
Het is een poosje rustig geweest
rond Salt 'n Pepa, die een paar
jaar geleden met 'Push It', 'Sha
ke Your Thang' en 'Twist And
Shout' kind aan huis waren in
de hogere regionen van de top
veertig. Hun vorige elpee 'Black
Magic' deed hier niet veel, maar
nu 'Let's Talk About Sex' door
de Nederlandse remixer Ben
Liebrand in een nieuw jasje is
gestoken, ruiken de dames weer
aan de zoete geur van het suc
ces.
„Hier in Europa worden onze
singles altijd geremixt, zodat ze
heel anders klinken. Jullie heb
ben een andere smaak, kenne
lijk. Dat betekent dat we ook
onze dansroutines moeten aan
passen. Soms scheelt het niet
zoveel, maar vooral 'You Show
ed Me', onze volgende single, is
compleet omgebouwd. We kon
den er gisteren in Madrid pas
goed naar luisteren, zodat we in
alle haast nog een dansje in el
kaar moesten zetten."
We kennen Salt 'n Pepa voor
al als twee vrolijk in het rond
huppelende meiden, voor wie
kreten als 'Push It' en 'Shake
Your Thang' zo ongeveer de
hoogste wijsheid vertegenwoor
digen. Maar met ingang van die
'Black Magic'-elpee horen we
ineens een andere Salt 'n Pepa,
een Salt 'n Pepa met een bood
schap. „Toen we jonger waren
wilden we alleen maar 'Twist
and Shout', 'Shake your Thang'
en 'Push it', weet je wel. Maar
toen ontdekten we dat de kids
ons volgden, we waren een
soort rolmodel geworden, voor
meisjes vooral. Daarom vonden
we dat we iets andere teksten
moesten maken."
„Soms is zo'n rol wel be
angstigend, hoor. Ik bedoel, ik
ben ook niet perfect. Dat probe
ren we ook niet te zijn. Maar we
willen wel laten weten hoe we
over bepaalde dingen denken.
'Expression' bijvoorbeeld gaat
erover dat je jezelf moet zijn en
niet de grote misdaadjongens
achterna moet lopen omdat die
toevallig mooie pakken en au
to's hebben. En 'Independent'
is speciaal voor de meisjes: die
moeten zien dat ze voor zichzelf
kuimen zorgen voor ze aan de
man gaan en niet afhankelijk
worden van zijn geld en status."
Subtiel
Salt 'n Pepa vormen dus geen
'one-issue-band' zoals Public
Enemy, de hiphop-'crew' die
zich heel fel tegen racistisch
Amerika verzet. „Wij zijn wat
subtieler ja, al vind ik het prima
dat zij de muziek gebruiken om
hun boodschap te brengen."
Desondanks is de plaattitel
'Black Magie' een eerbetoon
aan de mooie kleur zwart en
aan de mensen die die
huidskleur hebben. „Zwart
wordt vaak als negatief gezien:
zwarte markt, zwart werken,
zwart geld. Er zijn zoveel voor
oordelen. Waar ik vandaan kom
zijn veel mensen die op een ille
gale manier aan hun geld ko
men. Nu rij ik ook Porsche,
maar die heb ik helemaal legaal
verdiend. Maar de politie houdt
me wel elke dag aan!"
Cheryl komt oorspronkelijk
uit het Newyorkse getto, dus ze
weet waar ze het over heeft. Zo
is ze het levende bewijs dat het
niet met alle getto-kids slecht
hoeft af te lopen, al hoef je daar
volgens haar geen hiphop-ster
voor te worden. „Er hangt heel
veel af van wat je van je ouders
hebt meegekregen. Natuurlijk is
er altijd de invloed van de
straat, maar als je ouders je
hebben ingeprent wat goed is
en wat niet, dan neem je dat
wel mee."
Tegenwoordig verdienen Salt
'n Pepa hun brood in de hip
hop, en dus is Cheryl blij dat het
zo goed gaat met die muziek.
„Hoe populairder hiphop is,
hoe meer platen wij verkopen,
nietwaar? Maar het is fantas
tisch hoe snel het zich verspreid
heeft. Het kwam van de straten
van New York en nu is het hier,
in Spanje, in Israël, overal. En
het is ook niet meer alleen voor
de kids. Vroeger was het on
denkbaar dat je als 27-jarige
naar hiphop luisterde. Tegen
woordig komen de fans op ons
af om ons te vertellen hoe goed
hun ouders ons wel niet vin
den."
MUZIEK
RECENSIE WILFRED SIMONS
Concert door ensemble 'LOOS', Peter van
Bergen, saxofoons. Gerard Bouwhuis, pia
no. Paul koek. slagwerk en Patricio Wang.
gitaar en basgitaar. Werken van Louis An
dnessen. Paul Termos. Guus Jansen.
Maarten van Altena. Boudewijn Tarensk-
een. Peter van Bergen.
Gehoord 13/12 De Waag.
Leiden
Je vraagt je af of er in Leiden
wel een klimaat bestaat voor
moderne muziek; het LESKO is
onlangs bij gebrek aan belang
stelling opgeheven en tijdens
het concert van het ensemble
LOOS zaten er welgeteld twintig
mensen in de zaal. Toch is het
goed dat dit soon 'moeilijke'
muziek in Leiden kan worden
gehoord; als dit soort concerten
niet gegeven zou worden, ver
viel de stad helemóél tot een
duf provincieplaatsje.
Het uitstekend concerterende
ensemble LOOS presenteerde
gisteren in de Waag een pro
gramma van hedendaagse Ne
derlandse componisten. Alle
stukken die ten gehore werden
gebracht zijn in het afgelopen
jaar gecomponeerd. De compo
sities verschillen onderling,
maar vertonen ook veel over
eenkomsten.
De belangrijkste overeen
komst is, dat er geen sprake is
van melodie of harmonie. De
muziek gaat vooral uit van ge
clusterde geluidsblokken, waar
bij de instrumenten soms sa
men spelen en soms na elkaar.
Van thema's of herhaling is
geen sprake, zodat de muziek
een totaal onvoorspelbaar ver
loop heeft. Iedere herkenning
blijft uit. De muziek moet wor
den beschouwd als een gege
ven, als iets dat gebeurt. Zij is
als een berg of een beekje,
waarvan je ook niet naar de be
tekenis vraagt. Maar omdat het
muziek blijft, ben ie toch steeds
geneigd om naar herkenning te
zoeken. Zij ontregelt de luiste
raar; soms drijft zij tot wan
hoop.
De componisten verschillen
mijns inziens van elkaar door
het bereikte effect. Bij Maarten
Altena en Boudewijn Tarensk-
een is er sprake van 'muziek
zonder meer'. Zij wekt geen as
sociaties op, maar blijft klank en
structuur. Anderen, als Peter
van Bergen, Paul Termos en
Guus Jansen, wekken wel beel
den en ideeën bij de luisteraar
op.
Het hoogtepunt van het con
cert was Hout van Louis An-
driessen. Het is een typisch An-
driessen-stuk: strenge en strak
volgehouden ritmen en een
consequent volgehouden mini
malistische aanpak. Het was
prachtig, vooral omdat LOOS er
één consequent volgehouden
spanningsboog van wist te ma
ken.
LEIDEN KAREL BERKHOUT
EMIEL FANGMANN
Handtekeningenjagers, geëmi
greerde Russen die hem eens
in levenden lijve wilde ont
moeten en de beau monde van
cultureel Nederland omstuw
den gisteravond Joseph Brods
ky na zijn Huizingalezing in de
Pieterskerk. Van de korte le
zing 'Profile of Clio' hadden de
meesten niet veel begrepen, zo
leerde een steekproef tijdens
de geanimeerde nadronk.
Brodsky (51) liet onlangs al
in een interview met NRC
Handelsblad weten dat we ons
van de lezing niet zo veel
moesten voorstellen. Het was
ook voor de eerste keer in
twintig jaar Huizinga-lezingen
dat een dichter zijn licht over
het wezen van de geschiedenis
liet schijnen. „Wat ik zeg is
fout, maar de tegenwerpingen
op wat ik zeg zullen dat ook
zijn", zo haalde de Rus, die
sinds 1972 in de Verenigde
Staten woont, de Oostenrijkse
schrijver Robert Musil aan.
Brodsky noemde Clio, de
muze der geschiedenis, tevens
de muze van de tijd. Over ge
schiedenis kan maar één ding
met zekerheid worden gezegd.
Zij wordt gekenmerkt door af
wezigheid, net als de toekomst.
Daartussen ligt de hobbel van
het heden. Geschiedenis is
daarom concreet eigenlijk een
bibliotheek vol boeken. Voor
het overige bestaat objectiviteit
in de geschiedenis niet. Voor
zover ze bestaat is het een op
telsom van subjectieve indruk
ken. Zo is voor Brodsky bij zijn
kijk op de Holocaust van fun
damenteel belang dat hij als
jood in 1940 in Leningrad werd
geboren.
De magische dichter bleek
geen magisch spreker, gezien
de monotone en snelle wijze,
waarop hij zijn lezing gaf. Een
Joegoslavische vertaalster en
dichteres deerde dat niet. „Ik
hoorde in zijn wijze van voor
lezen de Russiche poëzie die
hij maakt. Daarbij gaat het niet
om de betekenis, maar om de
klanken. De inhoud deed er
niet toe. hij las als een mooi
gedicht."
Het einde kwam voor ieder
een onverwacht, het applaus
klonk te laat en opgelucht.
Massaal stortten de toehoor
ders zich op de consumpties,
de boeken en de Nobelprijs
winnaar. In de dringende mas
sa kreeg Brodsky een micro
foon onder zijn neus geduwd
door een Rus, die hem einde
loos aan de praat hield. Bezoe
kers bedelden om een krabbel
in een boek, een dichtbundel
en zelfs op het A-viertje dat bij
het begin van avond op de
stoelen had gelegen met helaas
alleen de titel. Tenks, mistem
Brotsskié..
Lucas de Wit exposeert tot het eind van deze maand eigen werk in zijn
'Studio Lucas de Wit' aan de Turfmarkt 7a in Leiden. Sinds de opening
van de studio, ongeveer een jaar geleden, heeft De Wit een tiental nieu
we werken gemaakt waarvoor het leven zelf de inspiratiebron vormde.
De Wit heeft vrijwel niet met model gewerkt. „De werken zijn als tot
materie geworden momenten", zegt hij. „Het was volhouden totdat het
dat vertegenwoordigde wat ik zag, voordat ik begon." De studio is ge
opend dagelijks van 13.00 tot 17.30 uur. foto pr
Rotterdamse Dansgroep: sterk, veelzijdig
THEATER
RECENSIE CONNY VAN DER ZANDE
Amonhotep door Dialoog
Gezien: 13/12 Warenar,
Wassenaar
Te zien. 14/12 en 15/12 Warenar,
Wassenaar
Het is feest in Wassenaar. To-1
neelvereniging Dialoog viert
haar 15-jarig bestaan met de
produktie Amonhotep, geschre
ven en geregisseerd door Mieke
Lelyveld. Ook het verhaal van
het stuk heeft een feestelijk ka
rakter. Het gaat over een jubila
ris die door de vereniging waar
van hij de voorzitter is, in het
zonnetje wordt gezet. Aanvan
kelijk is het spel vermakelijk. De
jubilaris bereidt zich met zijn
familie voor op de festiviteiten.
Er wordt natuurlijk geacteerd en
er vliegen rake grappen over het
toneel. Na het tweede bedrijf
wordt het stuk echter vervelend.
Dan arriveert de jubilaris in de
feestzaal en krijgt het publiek
een opeenvolging van optre
dens te zien. Achtereenvolgens
treden een majorettenkorps,
een muziekvereniging, een bal
letschool, een kleinkoor en een
gitaarduo op. Koninginnedag is
er niks bij! Als deze optredens
dienen om het feestelijke karak
ter van de voorstelling te onder
steunen, dan is die opzet mis
lukt. Het publiek wordt name
lijk iedere keer wreed weggerukt
uit de spelwerkelijkheid en
daardoor krijgt het stuk een ver
moeiend karakter. Ik verdenk
de schrijfster en regisseuse er
van dat ze deze vertoningen als
stoplappen heeft gebruikt. Zon
der deze optredens, die meer
dan de helft van het stuk bestrij
ken, blijft er maar een fractie
spel over. En dat is jammer,
want het is echt een genot om
de spelers van Dialoog aan het
werk te zien. Ze hebben er zo
veel plezier in dat ze zelfs tij
dens de pauze in de foyer hun
spel voortzetten. In het stuk zelf
komen ze nauwelijks aan bod.
EXPOSITIES
LEIDEN
GALERIE AMBER
Hooglandsekerkgracht 8. schilderijen
en tekeningen van Frederick Franck,
tot 6/1, dagelijks van 11.00 tot
17.00 uur.
GALERIE BLEIJENBERG
Breestraat 113, schilderijen van Qui
Hui Zhang, tot 19/12, di t/m za 9-18
uur, do tot 21 uur. eerste zo van de
maand 12-17 uur.
STELLING
Burgsteeg 14, groepstentoonstelling
van 14/12 t/m 5/1, do t/m za 14-18
uur, zo 14-17 uur. do 26/12 geslo-
RIJKSMUSEUM VOOR VOLKENKUNDE
Steenstraat 1, 'Maya's van Mexico',
tot 30/12.
GALLERIA PROPITIA
Levendaal 119, werk op papier van
Ans Zuyderhoudt, t/m 4/1do vr za zo
13-18 uur.
GALERIE TIME IS ART
Nieuvvstraat 10, expositie van 30
kunstenaars opgebouwd rondom het
het beeld- en poëzieproject van Lous
Stuijfzand (beeld) en Jacueline Stoop
(poëzie), van 8/12 tot 5/1; wo t/m zo
14-18 uur.
GALERIE UK
Cleveringaplaats 1foto-werken van
Theo Derksen, t/m 11/1, ma t/m vr
10-22 uur. zo 14-17 uur.
ZONE
Nieuwstraat 17/b, werk van Josephi
ne Verbist, t/m 31/12; di t/m vr 11-
18. do 19-21, za 10-17 en zo 13-16
KUNSTUITLEEN
Lammermarkt 35, werk van 9 Leidse
fotografen; tot 16/12; wo t/m za 14-
17 uur, do 19-21 uur.
12.00-17.00 uur en vr 19.00-21.00
HILLEGOM
KUNST GALLERIJ CATHARINA
Meerstraatpromenade 12b, t/m 11/1
beelden, schilderijen, grafiek en
aquarellen van Nic Jonk. di t/m vr van
10-17.30 uur. za 10-16.30 uur.
HOOFDDORP
THEATER HET OUDE RAADHUIS
Hoofdweg 675, keramische muurin
stallatie en ander werk van Piet
Stockmans, tot 20/1, open tijdens
voorstellingen.
BIBLIOTHEEK
Marktplein 88, werk van Marijtje
Reijnders, tot 28/12 ma en do van
14-17.30 uur en van 18.30-21.00
uur. di en woe 10-17 uur. vr en za
10-13 uur.
KATWIJK
GALERIE KRAIJENOORD
Pr. Marijkelaan 21, verkoopexpositie
van schilderijen uit deze en vorige
eeuw. tot 31/12; za 11-19 uur.
GALERIE DE WITTE DUIF
Koninginneweg 12a, olieverven,
aquarellen en sportlitho's van Ortho
Owen, tot 18/1, za. van 11.00-13.00
en van 14.00-17.00.
LEIDERDORP
LEYTHENRODE
Hoogmadeseweg 55, Bloemen in
aquarel van Ylonka Weller-von Zeppe
lin, tot 31/12; dag 10-20 uur.
LISSE
MUSEUM V.D. BLOEMBOLLEN
STREEK
Heereweg219, 'Rinkelbellen en luid-
klokken', selectie uit het Nationaal
Beiaardmuseum in Asten.
VOORSCHOTEN
GALERIE MERCEDES
Voorstraat 35/b (steeg), bronzen
beelden van Barbara Hoyng en kera
miek van Dimitrios Xanthopoulos, t/m
29/12; wo t/m zal 1-17 uur.
AMBACHTS EN BALJUWHUIS
Voorstraat 12. ledenexpositie Voorscho-
tense Kunstkring, tot 15/12, woe t/m za
14-17 uur
WASSENAAR
GALERIE VERHAAR
Schoolstraat 9. schilderijen van
Hilmar Schater en beelden van Julia
van Verschuer, tot 2/1wo t/m zo
14.00-18.00 uur
HAZERSW0UDE
GALERIE LAERKEN
Bent 2, werk van Harry van den Boog
aard en Kirsten Mikkelsen. tot 12/1,
za en zo 11.00-17.00 uur
DANS
RECENSIE MAARTEN BAANDERS
'Just Play, Please', 'Letting Go', 'Edge Sto
nes' door De Rotterdamse Dansgroep
Gezien 13/12 LAK-theater,
Te zien: 14/12 LAKtheater,
Leiden
Opnieuw heeft De Rotter
damse Dansgroep aangetoond
in één programma een enorme
veelzijdigheid te beheersen. De
eerste choreografie, 'Just Play,
Please' van de Amerikaan Mark
Haim, is een speelse dans op
enkele capricio's voor viool solo
van Paganini. De bewegingen
van de dansers zijn niet minder
virtuoos dan de muziek. De
dansers strekten hun lichamen
uit tot in alle uitersten. De ge
haaste, grillige en extatische
dans ging, vaak op humoristi
sche wijze, gelijk op met de mu
ziek. Prachtig was bijvoorbeeld
een stukje pizzicato-muziek
waarbij de dansers om zich
heen en op hun lijf sloegen alsof
ze belaagd werden door mug
gen. Ook het decor droeg bij tot
de speelse sfeer een aantal
blokken waarmee de dansers
een poort, een muur, zuilen etc.
bouwden. Aan het eind kwam
een overgang: een prachtige
roffelsolo op een tafel van blok
ken, gevolgd door een persiflage
op een tv-show. Deze overgang
was wat plotseling, maar dat
was dan ook het enige dat aan
te merken was op dit dansstuk.
'Letting Go' van Këthy Gos-
schalk was een sombere cho
reografie over mensen die liefde
zoeken, maar geïsoleerd zijn.
Door de tobberigheid zakte de
dans vaak in. Toch kwam er
veel gevoel over. Een man en
een vrouw probeerden een dans
te vinden die hen kon helpen.
Een mooi contrast hiermee
vormden twee danseressen in
de rol van kinderen die ook pro
beerden te dansen, maar dan
met een ontwapenende onbe
vangenheid.
'Edge Stories' was de eerste
choreografie van Anouk van
Dijk. Een bijzonder debuut! De
sfeer was een beetje oosters.
Met prachtige belichting werd
een mysterieuze sfeer gecre
ëerd, waarin de bewegingen als
het ware vanzelf opkwamen en
de dansers meevoerden. Ver
fijnde gebaren werden intrige
rend vervlochten met extatische
bewegingen, zeer overtuigende
uitgevoerd door de dansgroep.
Naam en voorletters
I Adres
I
I Postcode
I
I Telefoon (i v m controle bezorging)
I
Nummer bankygirorekening
I
Handtekening
I
Deze bon in een envelop, zonder
postzegel, sturen naar
Letdsch Dagblad
Antwoordnummer 10050
2300 VB Leiden
THEATER
RECENSIE WIJNAND ZEILSTRA
Mevrouw Melanie Klein van Nicolas
Wright. Spel- Annet Nieuwenhuijzen,
Marjon Brandsma en Nettie Blanken. Re
gie Mette Bouhuijs
Het belooft een feestavond
voor ware toneelliefhebbers te
worden. Niet voor niets is de
schouwburg zeer goed bezet.
Met Annet Nieuwenhuijzen,
Marjon Brandsma en Nettie
Blanken krijgen we immers drie
topactrices aan het werk te zien.
Dat het toch niet helemaal
een feest wordt, ligt dan ook ze
ker niet aan deze actrices. Hun
spel laat een rijk scala van sub
tiele tekstbehandeling zien, wat
voor dit stuk een eerste vereiste
is. Ruim een jaar geleden speel
de het Vlaamse RaamTeater in
Leiden hetzelfde stuk. De nuan
ces die deze bezetting in haar
spel weet te leggen, wint het
met groot gemak van de pro
duktie van vorig jaar.
Desondanks blijft het een
moeizaam verhaal over de psy
choanalytica Melanie Wein
(1882 - 1960). We zien haar in
gesprek met Melitta, haar doch
ter en latere concurrerende col
lega. en een bevriende analytica
Paula. Hun conversatie bestaat
uit één grote wederzijdse analy
se en flarden zelfanalyse.
Vooral in het tweede deel gaat
het om de vraag, of de dood van
de zoon van Melanie Klein het
gevolg van een ongeluk of zelf
moord was. Op die beide moge
lijkheden kan het hele psycho
analytische instrumentarium
worden losgelaten. Dat levert
soms iets op, wanneer we Mela
nie een tweestrijd als moeder
en analytica zien voeren. Of een
dochter die haar overheersende
moeder en oudere collega
tracht aan te vallen. Maar om
die theatrale spanning te voe
len, moet je je wel door een hele
brei psychanalytische termen
heenworstelen. Zelfs bij zulk
topspel valt dat niet mee.
GALERIE AZL
Rijnsburgerweg 10, gebouw 1, werk
van Maria van Elk. tot 15/12; dag 10-
17 uur. Vanaf 19/12 tot 19/1 werk
van.Stanislaw Lewkowicz.
GALERIE ART ACRYLAAT
Nieuwstraat 53a, sieraden in acry-
laat, t/m 22/12, dit/m za 9-13 uur,
woe t/m za 12-17 uur. do av 19-21
DE WAAG
Aalmarkt 21, tentoonstelling OSSIP,
tot 22/12, woe t/m vr 12-17 uur, za
11-16 uur, zo 12-16 uur.
GALERIE LIGA NIEUW BEELDEN
Pres. Steijnstraat 14, werk van Juul
Neumann, Herman van der Heide en
de Tekenclub, t/m 2/2, vr, za en zo
11-18 uur.
ALPHEN
STAA GALERIE
Prinses Irenelaan 88, schilderijen in
mixed media, tot 3/1wo t/m za
Spiegelwanden
Spiegels op maat GLAS EN SPIEGELS
Spiegels met lijst
Glazen meubelen
Vitrines
Tafels volgens model Volmolengracht 4
2312 PH Leiden (NL)
Alles uit eigen atelier Telefoon; 071 - 21 80 55
