Buitenland
'Heviger strijd na
erkenning Kroatië"'
Rusland belangrijkste
militaire macht Europa
Jury spreekt William Smith vrij
Bonn houdt deel Duitse ministeries
Soldaten omsingelen
huis Aung San Suu Kyi
Donderdag 12 december 1991
Redactie. 023-150225 RONALD FRISART (chef) ONNO HA VERMANS HANS JACOBS JOLANDA OUKES Vertalingen: MARGREET HESUNGA LUUTJE NIEMANTSVERDRIET Vormgeving: MARIANNE VERSCHUREN
5
United Press International (UPI).
NIEUWSLIJN
Oekraïne wil Gorbatsjov vervolgen
Gorbatsjov moet gerechtelijk worden vervolgd, omdat hij infor
matie over de ernst en omvang van de kernramp in 1986 in het
Oekraïnse Tsjemobyl achterhield. Dit hebben Oekraïnse parle
mentariërs gisteren geëist. Na een bijeenkomst van een speciale
parlementscommissie werden de namen van 18 Oekraïnse en
federale leiders genoemd, die eraan zouden hebben bijgedragen
dat ramp in de doofpot werd gestopt. „De hele leiding, van Gor
batsjov tot aan de ontcijferaars van gecodeerde telegrammen,
waren op de hoogte van de omvang van de radio-actieve be
smetting," betoogde commissievoorzitter Volodimir Javorivski.
Greenpeace: Bang voor meer olievelden
Westerse oliemaatschappijen staan op het punt uiterst profijte
lijke contracten af te sluiten met betrekking tot het verkrijgen
van exploratierechten in de voormalige Sovjetunie. Daarmee
krijgen de oliemaatschappijen toegang tot onvoorstelbaar grote
oliereserves en stijgt de kans op een rampzalige ontwikkeling
van het zogeheten broeikaseffect. Deze waarschuwende woor
den zijn gisteren geuit door verschillende woordvoerders van de
milieuorganisatie Greenpeace.
Nagorno-Karabach onafhankelijk
De bevolking van de Armeense enclave Nagorno-Karabach in de
Sovjetrepubliek Azerbajdzjan heeft zich in een referendum mas
saal voor onafhankelijkheid uitgesproken. Het persbureau Tass
en het onafhankelijke persbureau Nega hebben gisteren gemeld
dat 99 procent van de kiezers „ja" stemde. Tachtig procent van
de bewoners van de enclave hebben aan het referendum, dat
dinsdag werd gehouden, deelgenomen. Volgens Tass bleven de
Azerbajdzjaanse inwoners (ruim 20 procent van de bevolking)
thuis. De regering van Azerbajdzjan liet gisteren weten dat de re
sultaten van het referendum niet rechtsgeldig zijn.
Eerste ballingen terug in Zuid-Afrika
De eerste 120 ballingen die onder toezicht van de VN naar Zuid-
Affika terugkeren, zijn gisteren op de luchthaven Jan Smuts aan
gekomen uit Tanzania. De groep, voornamelijk jonge ANC-aan-
hangers, kreeg een emotioneel onthaal van familieleden en
ANC-vertegenwoordigers, onder wie Winnie Mandela, de vrouw
van ANC-leider Nelson Mandela. Zij vormden de voorhoede van
naar schatting 24.000 ballingen, die de komende 10 maanden na
een vaak jarenlang verblijf in het buitenland naar Zuid-Affika
zullen terugkeren.
Syrië telt 14.000 politieke gevangenen
In Syrië zijn op dit moment nog 14.000 politieke gevangenen die
zonder vorm van proces vastzitten en worden 3.00Q mensen ver
mist. Dat staat in het jaarverslag van het Comité van de verdedi
ging van de democratische vrijheden en mensenrechten in Syrië
(CDF). Een kopie van het rapport werd gisteren in Parijs ontvan
gen. Het CDF eist de vrijlating van alle politieke gevangenen en
de opheffing van de staat van beleg die in 1963 werd ingesteld.
Grote schade op Samoa na cycloon
Een ongewoon krachtige cycloon heeft de afgelopen dagen ern
stige schade veroorzaakt op de Samoa-eilanden in de Stille Oce
aan. Daarbij zijn zeker zeven mensen om het leven gekomen en
enkele duizenden burgers dakloos geraakt. De tropische wervel
storm Val raasde gedurende drie dagen over West-Samoa en het
iets oostelijker gelegen Samoa, dat onder Amerikaans bestuur
staat. Duizenden mensen raakten hun woningen kwijt, hele dor
pen werden weggevaagd en bijna alle landbouwgewassen zijn
vernietigd.
Winter slaat toe in oosten Europa
Een ongewoon stadsgezicht van Istanbul, waar de temperatuur tot
zo'n dertig graden onder nul is gedaald. foto epa
In Turkije zijn als gevolg van de winterkoude twaalf mensen
doodgevroren. In Wenen vroor een dakloze dood, en in Slowa
kije daalde het kwik tot 32,2 graden onder nul. Sinds dinsdag
zijn in Turkije alle scholen gesloten. Honderden dorpen zijn van
de buitenwereld afgesloten. Zware regenval en sneeuwstormen
met snelheden tot 100 km per uur zijn gemeld uit het in Europa
gelegen Thracië en uit Anatolië. Ook Oostenrijk maakt een zeer
koude periode door. In de meeste delen van het land vroor het
in de nacht van dinsdag op woensdag meer dan 10 graden. Me
teorologen melden 20 graden vorst in streken waar een sterke
nachtelijke uitstraling mogelijk is.
EG-waarnemers vrezen Servische reactie
Internationale erkenning van Kroatië kan leiden tot ver
heviging van de burgeroorlog in Joegoslavië. De strijd zal
dan mogelijk overslaan naar de republiek Bosnië-Her-
cegovina, waar Serviërs en Kroaten onlangs eigen zones
hebben gevormd.
den te voelen aan afspraken
met Kroatië. Het zou kunnen
optrekken door Slavonië (Oost-
Kroatië) en naar de (Adriati-
sche) havenstad Zadar."
De vrees van de EG-waame-
mers wordt gedeeld door veel
diplomaten in Belgrado. „Er
kenning van Kroatië zal leiden
tot verheviging van de strijd en
die langer laten duren", meent
een hoge westerse diplomaat.
„Dan kan het nog 20 jaar du-
Die waarschuwing liet woord
voerder Ed Koestal gisteren ho
ren namens de EG-waamemers
in Joegoslavië. De EG-ministers
van buitenlandse zaken praten
maandag over erkenning van
Kroatië en Slovenië, die zich op
in juni onafhankelijk verklaar
den.
Duitsland heeft aangekon
digd nog voor kerstmis tot er
kenning over te gaan. De EG-
waamemers vrezen een felle re
actie van Servië. „De Serviërs
zullen zich met de mg tegen de
muur voelen staan", aldus
Koestal. „Het leger zou dan
kunnen zeggen zich niet gebon-
Op het slagveld werden giste
ren weer zware gevechten ge
meld rond steden in het oosten
van Kroatië. Rondom Osijek
luwde de strijd, waarna EG-be-
middelaars een nieuwe poging
ondernamen een lokaal bestand
rond te krijgen. De wapenstil
stand aan de Adriatische kust
leek te houden, ook rond de nog
altijd belegerde havenstad Du-
brovnik.
De dinsdag begonnen grote
mil van krijgsgevangenen stokte
gisteren. Nog maar de helft van
de afgesproken 1633 gevange
nen is daadwerkelijk vrijgelaten.
Beide zijden beschuldigden el
kaar van de vertraging.
In Belgrado diende de Servi
sche premier Dragutin Zeleno-
vic zijn ontslag in. Zelenovic
wordt beschouwd als een gema
tigd politicus, die bezorgd was
over de toenemende economi
sche crisis in Servië en de sanc
ties van de EG. De Servische op
positie veroordeelde in felle be
woordingen een verklaring van
de president Milosevic, dat Ser
vië in heel Europa de strijd
dient aan te binden met het fas
cisme.
Opgelucht verlaat William Smith de^chtszaal in Palm Beach County. Florida, nadat een zeskoppige jury hern
heeft vrijgesproken van verkrachting 3uiten het gebouw werd Smith opgewacht door een schare vrouwelijke
bewonderaars. foto atp
Kernwapens in devoormalige Sovjet-republk
AZERBAJDZJAN
T0ERKMENISTAI
OEZBEKISTAN
KIRGISTAN
ICBM faketbasis A ICBM fabriek SLBM fabriek
SS Trainingscentrumstrategische luchtvaart Basis onderzeeërs
Kernreactor Basis strategische wapens Fabriek strategische wapens
I Russische Federatie
Wapens
Aantal
Kernkoppen
ICBM-raketten
1.064
4.278
Onderzeeérs/SLBM
69/940
2.804
Strategische wapens
101
367
Witrusland
I
Wapens
Aantal
Kernkoppen
ICBM-raketten
54
54
1
Kazachstan
Wapens
Aantal
Kernkoppen
ICBM-raketten
104
1.040
Strategische wa
pens
40
320
K»1!B
HUW
Wapens
I
Aantal
Kernkoppen
ICBM-raketten
zz
176
1.240
WASHINGTON HENK DAM
William Kennedy Smith, een
neef van senator Edward Ken
nedy, is gisteren vrijgesproken
van de aanklacht dat hij op 30
maart nabij het buitenverblijf
van de Kennedy's in Florida de
30-jarige miss Bowman zou
hebben verkracht.
Na een proces dat anderhalve
week duurde en werd voorafge
gaan door gerechtelijke onder
zoeken die maanden in beslag
namen, had de vier vrouwen en
twee mannen tellende jury an
derhalf uur nodig om Smith vrij
te spreken.
Met die uitspraak kwam een
einde aan een rechtszaak die in
en buiten Amerika enorme be
langstelling trok, en die een
nieuw hoofdstuk opleverde in
de toch al rijk aan incidenten,
drama en tragiek zijnde sage
van de Kennedy-clan.
Aanklaagster Moira Lasch zei
in haar requisitoir dat het pro
ces duidelijk heeft aangetoond
dat Smith „niet alleen heeft ver
kracht. maar ook heeft gepro
beerd haar geloofwaardigheid te
verwoesten door haar in het
openhaar voor leugenaar uit te
maken".
Smiths advocaat Roy Black
zei van zijn kant dat zijn klant
het slachtoffer was geweest van
zijn achternaam. „Politie, FBI,
aanklagers, ze gingen allemaal
achter hem aan, en nu hebben
ze hier zelfs kritiek op ons om
dat we ons durven te verdedi
gen".
Net als William Smith een dag
eerder had gedaan, beschreef
Black de vrouw in kwestie als ie
mand die „helemaal onderste
boven" was geweest toen ze
Smith in een bar had ontmoet,
vrijwillig met hem was meege
gaan, en zelf het initiatief had
genomen tot wat hij een „lief
desdaad" noemde.
Black eindigde zijn pleidooi
met de juryleden erop te wijzen
dat de Grondwet voorschrijft
dat een verdachte pas schuldig
kan worden bevonden als daar
aan geen enkele twijfel is.
En de jury had twijfels. Want
hoewel de vrouw die Smith had
aangeklaagd vorige week zeer
emotioneel en overtuigend had
beschreven wat haar de nacht
van de 30e was overkomen, was
de getuigenis van Smith dins
dag zeker even overtuigend.
De jury besloot daarom Willi
am Kennedy Smith op z'n minst
het voordeel van de twijfel te
gunnen en een opgetogen
Smith bedankte daarop de jury
leden die „mijn leven in hun
handen hebben gehad", en de
rechter.
De advocaat van Bowman las
gisteravond een verklaring van
haar voor, waarin zij zei geen
spijt ervan te hebben met haar
beschuldiging naar voren te zijn
gekomen. De advocaat: „Wij ac
cepteren het oordeel van de ju
ry maar benadrukken dat vrij
spraak niet hetzelfde is als on
schuldig zijn".
Bonn moet acht van de achttien
Duitse ministeries behouden.
Daarmee blijft het leeuwedeel
van de ambtenaren in de voor
malige Duitse hoofdstad. Van
de 21.000 regeringsbanen houdt
de stad aan de Rijn er 14.000
over. Dit heeft het kabinet van
bondskanselier Kohl gisteren
besloten.
Uit Berlijn, dat een aantal
sleutelministeries krijgt, is al te
gen het besluit geprotesteerd.
De geest van het Bondsdag-be
sluit van iuni, toen het parle
ment besloot om de regering
naar de nieuwe hoofdstad te
verplaatsen, is geschonden, zo
wordt in Berlijn gezegd.
Volgens minister Seiters (bin
nenlandse zaken) garandeert
het plan dat de regering volledig
kan functioneren in Berlijn, ter
wijl het aan de andere kant vol
doet aan de eis van het parle
ment dat de meeste overheids
banen in Bonn behouden blij-
Vandaag en morgen praten de ministers van de
fensie van de Navo-landen in Brussel over de
veiligheid in Europa. Maar het belangrijkste on
derwerp van gesprek is het uiteenvallen van de
Sovjetunie. De Navo maakt zich grote zorgen
over het arsenaal aan kernwapens in de voor
malige Unie, dat is verdeeld over vier republie
ken: de Russische Federatie, de Oekraïne, Ka-
zachstan en Witrusland.
LONDEN CHRISTOPHER BELLAMY
THE INDEPENDENT
Met het uiteenvallen van de Sovjetunie en het
uitroepen van een gemenebest door de drie Slavi
sche republieken blijft Rusland over als de groot
ste militaire macht van Europa. Hoewel de nieu
we coalitie kernwapens bezit, vinden waarnemers
het gemenebest een verstandige zet. Het houdt
immers de koppeling tussen Rusland en de Oek
raïne in stand. En de Oekraïne is op zichzelf in
potentie een kernmacht van formaat.
Het overgrote deel van de kernwapens bevindt
zich op Russisch grondgebied en Rusland domi
neert de regio. Maar de Oekraïne, met 52 miljoen
inwoners, is een staat gelijkwaardig aan Groot-
Brittannië of Frankrijk en heeft ook nog wat kern
wapens.
De meeste mobiele tactische kerwapens zijn naar
Rusland gegaan, waar zij zijn vernietigd, of uit
eindelijk zullen worden vernietigd, volgens het
INF-verdrag Intermediate Nuclear Force Treaty)
over de terugdringing van kernwapens en de ver
klaring van Unie-president Gorbatsjov in oktober
over korte-afstandswapens.
Maar volgens recente Start-gegevens blijven 176
intercontinentale ballistische raketten in onder
grondse silo's op twee plekken in de Oekraïne,
Derazhnya en Pervomaysk.
De andere republiek met raketten in silo's is Ka-
zachstan, die SS-18 Satanraketten (Sovjet-naam
RS-20), de enige 'zware' intercontinentale ballisti
sche raketten ter wereld, heeft in Imeni Gastello,
Zjangiz Tobe en Alaysk. Deze raket kan tien onaf
hankelijk van elkaar gerichte kernkoppen vervoe
ren over een afstand van 11.000 kilometer.
De Oekraïne had ook 21 strategische bommen
werpers, hoewel die kunnen zijn verdwenen, en
naar schatting 170 korte-afstandsraketten. Boven
dien is de republiek de thuishaven van de Zwarte
Zeevloot: 26 onderzeeërs, 55 grote oorlogsbo
dems en 150 vliegtuigen van de marine waaron
der 60 Tupolev-22 Backfires, die hun basis heb
ben in Sevastopol en Odessa.
Het is moeilijk de sterkte van de Oekraïense con
ventionele strijdmacht te schatten. Volgens kolo
nel Andrew Duncan van het Internationale Insti
tuut voor Strategische Studies kunnen 400.000
troepen beschikbaar komen wanneer de gebrui
kelijke Sovjet-procedures voor oproepen worden
De verrassende vervanging door van de chefstaf
van het Rode Leger is een mysterie, omdat zijn
vervanger op zijn minst conservatief kan worden
genoemd. De voormalige chef, generaal Vladimir
Lobov, zou uit de pas hebben gelopen in de nieu
we situatie maar, zo lijkt het, dat doet zijn op
volger, generaal Viktor Samsonov, ook.
Lobov keerde vrijdag na een bezoek aan Enge
land terug in de voormalige Sovjetunie om te ont
dekken dat hij door Gorbatsjov uit zijn functie
was gezet.
De opinie van Lobov over het centrale bevel en
een militaire eenheidsdoctrine passen niet in de
nieuwe situatie. In verschillende artikelen heeft
hij geëist dat de kernwapens worden beheerd
door 'het centrum' (lees: het Kremlin) en dat ze
zich alleen op Russisch grondgebied mogen be
vinden. Ook is hij voorstander van 'enkelvoudige'
(yedinye) strijdkrachten in tegenstelling tot 'geza
menlijke' obyedinennyestrijdkrachten in een al
liantie.
In het oktobernummer van het tijdschrift Military
Thought schreef hij dat ondanks de „fundamen
teel nieuwe verhouding tussen het centrum en de
republieken" defensie „een betrouwbare garantie
was, is en zal blijven voor het voortbestaan van
ons grote gezamenlijke huis, dat we het Moeder
land noemen". Deze zienswijzen zijn waarschijn
lijk uit de tijd.
Samsonov. de voormalige chef van het militaire
district van St. Petersburg, hield zijn troepen tij
dens de staatgreep in augustus in de kazerne.
Maar hij is een fervent tegenstander van de onaf
hankelijkheid van de Oekraïne en de Baltische
staten. In 1988 was hij als stafchef van het militai
re district van de Transkaukasus verantwoordelijk
voor handhaving van de openbare orde, tijdens
de etnische rellen in Armenië en Azerbajdzjan.
YANGON-BANGKOK Rtr-UPI
Honderden soldaten hebben
vanmorgen het huis omsingeld
waarin de Myanmarese (Bur
mese) oppositieleidster Aung
San Suu Kyi sinds juli 1989 on
der huisarrest staat. Getuigen
hebben verklaard dat het aantal
soldaten 300 bedraagt. Normaal
bevinden zich ongeveer tien
soldaten rond het huis, niet ver
van de universiteit van Yangon
(Rangoon), waar Suu Kyi opge
sloten zit.
De Myanmarese autoriteiten
hadden gisteren alle instellin
gen voor hoger onderwijs geslo
ten. Daaraan waren twee dagen
van protesten voorafgegaan,
waarop studenten actie voerden
voor herstel van de democratie
in het Aziatische land. Aanlei
ding tot de protesten was de
uitreiking, dinsdag in Oslo, van
de Nobelprijs voor de Vrede aan
de 46-jarige politica. Haar zoon
nam de prijs in ontvangst uit
naam van zijn moeder.
Waarnemers zijn verrast door
het feit dat de betogingen van
dinsdag en woensdag konden
plaatshebben in een land dat
met ijzeren hand geregeerd
wordt door de strijdkrachten.
Een Britse wetenschapsman
die boeken geschreven heeft
over de etnische oorlogen in
Burma zegt dat er weinig kans is
dat de demonstraties doorgaan
en een omvang aannemen als
de massale beweging voor de
mocratie van studenten en
monniken in 1988. Toen gingen
honderdduizenden burgers de
straat op om een eind te eisen
aan het autoritaire bewind. De
ze opstand eindigde toen solda
ten op de demonstranten be
gonnen te schieten. Daarbij zijn
duizenden doden gevallen.
Martin Smith zegt niet te vre
zen voor het leven van Aung
San Suu Kyi. „Ze zijn verstandig
genoeg om haar geen kwaad te
doen, maar ze zullen haar niet
toestaan haar woning te verla
ten, tenzij ze het land definitief
verlaat
Volgens het plan zullen de
ministeries van buitenlandse
zaken, binnenlandse zaken,
economische zaken, financiën,
justitie, arbeid, verkeer, familie
zaken, vrouwenzaken en huis
vesting naar Berlijn verhuizen.
In Bonn blijven het ministerie
van defensie, landbouw en ont
wikkelingssamenwerking geves
tigd en de departementen op
technologisch en wetenschap
pelijk gebied.
Kolonisten Israël
vestigen zich in
Arabisch dorp
JERUZALEM AD BLOEMENDAAL
CORRESPONDENT
Dertig Israëlische kolonisten
hebben zich vanmorgen voor
zonsopgang gevestigd in het
Arabische dorp Silwan, in Oost-
Jeruzalem. De groep werd bege
leid door een sterke politie
macht. Het Israëlische kabinet
bepaalde afgelopen zondag dat
de kolonisten zich in Silwan
zouden mogen vestigen, als hun
huur- en koopdocumenten in
orde waren. De Israëlische pro
cureur-generaal, Harish, beslis
te gisteravond dat er geen enke
le juridische reden is de kolo
nisten tegen te houden.
Harish heeft de regering eer
der aangeraden niet mee te
werken aan de kolonisatie van
Silwan om spanningen in het
Arabische dorp te voorkomen.
Ook burgemeester Koliek van
Jeruzalem is een verklaard te
genstander van de Israëlische
aanwezigheid in het dorp.
Imelda denkt aan
presidentschap
India stopt protest Tibetanen
new delhi Rtr Tibetanen gesommeerd in Imelda Marcos, de voormalige
hun opvangkampen te blijven, 'first lady' van de FUipijnen.
De Indiase politie heeft gisteren De politie arresteerde tientallen heeft gisteren laten doorsche-
met traangasgranaten Tibet- Tibetanen en gebruilcte traan meren dat zij volgend jaar wel-
aanse betogers uiteengedreven gas toen de betogers hun kam- licht zal meedoen aan de presi-
die protesteerden tegen het be- pen probeerden te verlaten. dentsverkiezingen. Tegen de
zoek van premier Li Peng van In India verblijven veel Tibe- weduwe van ex-dictator Ferdi-
China. Het was voor het eerst in tanen, onder wie hun religieuze nand Marcos lopen momenteel
bijna dertig jaar dat een Chine- leider de Dalai Lama, die Tibet 80 aanklachten, variërend van
se regeringsleider voet op India- zijn ontvlucht wegens de Chine- belastingontduiking tot het mis
se bodem zette nadat beide lan- se onderdrukking. De Indiase bruiken van schoolgelden
den in 1962 een grensoorlog politie zei de veiligheidsmaatre- De verkiezingen voor de op
voerden. gelen te hebben verscherpt om- volging van de huidige presi
Voor het bezoek van Li werd dat militante Tibetanen hadden dent Aquino zijn voor mei uit-
het verkeer omgeleid en werden gedreigd Li te vermoorden. geschreven.
