Economie
Kabinet nog lang
niet van wir af
Jeltsin moest Oekraïne wel paaien
Zwitserse economie hobbelt
voort in diepe recessie
Consument betaalt strijd
om internationale beller
KOOPSOMPOLIS?
BEIJER ADVIESGROEP
Donderdag 12 december 1991 Redactie: 023-150224 JANINE BOSMA Vormgeving; CLARA KEMPER
I 2 9
KOFFIEBRANDERIJ Tiktak uit Gro
ningen is overgenomen door het Itali
aanse concern Segafredo Zanetti.
Door de overneming hoopt Tiktak de
toekomst veilig te stellen en haar
kansen op de internationale markt te
vergroten
NOBELPRIJSWINNAAR Jan Tinber
gen voert nog altijd de Nederlandse
economenranglijstaan. Hij staat
nummer één in onder meer de natio
nale top-30 over de laatste vier jaar,
de internationale ranglijst en de top-
10 over 1990
NIEUWSLIJN
Kevin Maxwell: 'Kritiek terecht'
Kevin Maxwell, een van de zoons van de overleden mediamag
naat Robert Maxwell, vindt de kritiek op zijn vader voor een
groot deel terecht. „Gezien de loop der gebeurtenissen en met
het hele plaatje voor ogen moet ik toegeven dat veel ervan (de
kritiek) terecht is", aldus Kevin Maxwell in een vraaggesprek met
de Daily Mirror, de krant waar zijn vader jarenlang de scepter
over zwaaide. Maxwell wordt er onder meer van beschuldigd 1,1
miljard gulden uit de pensionfondsen van de Mirror Group
Newspapers (MGN) te hebben gebruikt voor zijn privé-bedrij-
ven. De mediamagnaat had een meerderheidsbelang in MGN.
Xerox schrapt 2.500 banen
Bij het Amerikaanse Xerox, moedermaatschappij van de Brits-
Amerikaanse Rank Xerox (kantoorautomatisering), verdwijnen
tussen nu en halverwege 1992 in totaal 2.500 van de in totaal
101.000 banen. De reorganisatie moet volgend jaar een bespa
ring van 150 miljoen dollar opleveren en de daaropvolgende ja
ren telkens 200 miljoen dollar. De personeelsvermindering zal
voor een groot deel door natuurlijk verloop plaatsvinden. In Ne
derland biedt Rank Xerox werk aan 1.800 mensen. Een woord
voerster kon gistermiddag nog niet zeggen in hoeverre de ba
nenvermindering gevolgen heeft voor de Nederlandse vestiging.
Rabo optimistisch over economie
Er is reden tot gematigd optimisme wat betreft de groei van de
Nederlandse economie in 1992. Als de overheid een goed finan-
cieel-economisch beleid voert, zal de economie in de tweede
jaarhelft aantrekken. Dat concludeert de Rabobank in het rap
port Visie 1992'. De bank verwacht dat de rente eind volgend
jaar iets lager zal zijn dan nu. Een lage rente stimuleert de eco
nomie omdat het dan aantrekkelijker wordt om geld te lenen.
Volgens de studie zal de particuliere consumptie met 1,5 pro
cent toenemen. Het Nederlandse bruto nationaal produkt (bnp -
wat de Nederlanders gezamenlijk verdienen) zal volgend jaar
groeien met 1,5 procent tot 3,5 procent. Minpunten in het rap-
die volgend jaar met 3 procent zullen
port zijn de investeri
dalen en de inflatie (g
cent stijgt.
ontwaarding), die van 4 naar 4,5 pro-
Fransen nemen touwtjes
warenhuis Goem in handen
PARUS *DPA
De Franse staatsbank Crédit
Commerciale de France neemt
samen met enkele Franse be
drijven en met de steun van de
Franse overheid de privatisering
van het Moskouse warenhuis
Goem op zich. Dat heeft Goem-
directeur Joeri Solomatin giste
ren in Parijs gezegd. Het waren
huis is goed voor 12 procent
van de detailhandelsomzet in
Moskou en omgeving.
Ook uit andere Europese lan
den was belangstelling om de
privatisering van het warenhuis
te regelen. Verder hadden on
dernemingen uit Zuid-Korea,
Japan en de Verenigde Staten
zich gemeld. Goem bestaat in
1993 honderd jaar. Voor die tijd
moet de overdracht aan de par
ticuliere sector zijn geregeld. Fi
nanciële bijzonderheden over
de privatisering zijn niet be
kend.
KOOPSOMPOLIS?
mm
INVESTEERT U IN KWALITEIT EN ZEKERHEID: BEIJER!
Vul de Goed Adviesbon op deze pagina in en stuur hem vandaag nog op.
'PTT heeft duurder abonnement nodig
af en houdt de klanten vast.
Het is dus heel logisch dat de
PTT om concurrentieredenen
afgelopen weekeinde de Verla
ging van internationale tarieven
aankondigde. Alleen vindt het
bedrijf het noodzakelijk om de
abonnementsgelden fiks te ver
hogen.
De vraag is natuurlijk of de
consument daarmee genoegen
moet nemen. De Consumen
tenbond vindt van niet. De
winstcijfers van de PTT (vorig
jaar 1,5 miljard) geven volgens
deze organisatie helemaal geen
aanleiding tot een verhoging
van het abonnementsgeld.
De Vos snapt de Consumen
tenbond niet. Hij zegt dat de
winst van de PTT in vergelijking
met telecommunicatie-bedrij-
ven in het buitenland niet hoog
is. „Bij British Telecom is onge
veer een vijfde van de omzet
winst en dat is wel één van de
bedrijven waartegen wij het
moeten opnemen. Wij hebben
de winst dus broodnodig om te
investeren in het ontwikkelen
en aanschaffen van geavanceer
de systemen. Ook de consu
ment heeft er belang bij dat we
dat gevecht winnen."
Met het extra geld dat consu
menten per 1 april volgend jaar
voor een telefoonabonnement
moeten betalen, financieren zij
het gevecht van de PTT om de
internationale bellers.
PTT Nederland heeft, zo be
vestigt woordvoerder B. de Vos,
geld nodig om deze strijd aan te
gaan. De internationale bellers,
de bedrijven die regelmatig te
lefonische contacten hebben
met het buitenland, brengen
veel geld in het laatje. Zij vor
men voor de PTT-bedrijven de
'krenten in de pap'.
Juist op die markt van inter
nationale bellers is nu een har
de concurrentieslag losgebar
sten. In Nederland bieden bui
tenlandse bedrijven multinatio
nals al de mogelijkheid om
goedkoper internationaal te bel
len.
Als de internationale gesprek
ken zoveel geld opleveren en de
concurrentie met aantrekkelij
ker tarieven dit vetpotje dreigt
in te pikken, dan rest de PTT ei
genlijk maar één ding: de tarie
ven verlagen. Hiermee troeft de
PTT de dreigende concurrenten
KOOPSOMPOLIS?
BOUWT U GEFUNDEERD OP: BEIJER
Vul de Goed Adviesbon op deze pagina in en stuur hem vandaag nog op.
Met de kerst op komst draait de produktie van kaarsen op volle toeren. Bij kaarsenfabriek Gouda in Waddinxveen zijn sinds de zomervakantie zes
tig werknemers al dag in dag uit bezig om kaarsen te maken. Jaarlijks produceert Gouda bijna zes miljoen kaarsen. foto dijkstra
HAARLEM ONNO HAVERMANS
Boris Jeltsin geeft het zonder
meer toe: het Akkoord van Brest
is vooral bedoeld om de Oekraï
ne binnenboord te houden. Het
Gemenebest van onafhankelijke
staten, waartoe de Russische
president en zijn collega's van
Witrusland en de Oekraïne af
gelopen zondag besloten, zal de
plaats innemen van de uiteen
gevallen Sovjetunie.
De Oekraïne is voor Rusland
van levensbelang. Lenin om
schreef de republiek eens als
het hoofd van de Unie, waar de
Russische romp niet buiten kan.
Vóór de door Stalin in de jaren
'30 met geweld afgedwongen
collectivisatie van de landbouw,
stond de republiek bekend als
'de graanschuur1 van het Russi
sche rijk.
De 52 miljoen inwoners die
de Oekraïne momenteel telt, te
kenen voor een kwart van de to
tale industriële en agrarische
produktie van de voormalige
Sovjetunie. Michail Gorbatsjov
liet er daarom geen misverstand
over bestaan dat zonder de
Oekraïne de nieuwe Unie niet
zou kunnen overleven.
Toen de bevolking van de
Oekraïne op zondag 1 decem
ber koos voor onafhankelijk
heid, was het dan ook gedaan
met de Unie. Jeltsin moest Gor-
Economische
betekenis van
de Oekraïne
voor de Unie
batsjovs nieuwe, centraal gelei- kant detail is dat ook veel Russi-
de Unie wel laten vallen om te sche inwoners van de Oekraïne
voorkomen dat de banden tus- voor de afscheiding stemden,
sen Rusland en zijn buur zou- Het verschil tussen Unie en
den worden doorgesneden. Pi- Gemenebest zit hem in de on-
KOOPSOMPOLIS?
PLEIT U ZONDER VOORBEHOUD VOOR: BEIJER!
Vul de Goed Adviesbon op deze pagina in en stuur hem vandaag nog op.
dubbelzinnige afwijzing van
een centraal bestuur. De Oek-
raïnse president Kravtsjoek ha
merde er deze week op dat hij
niet verder wil gaan dan 'coör
dinatie' van zijn economische
beleid met dat van de twee an
dere Slavische republieken. Als
puntje bij paaltje zet Kiev zijn
eigen lijnen uit.
Kravtsjoek heeft zijn buik
meer dan vol van Gorbatsjov,
die hij minder dan een jaar ge
leden nog als bondgenoot er
kende. Nu verwijt hij de mach
teloze man in het Kremlin te
streven naar een nieuwe autori
taire eenheidsstaat. De Oekraï
ne wil niet langer zorgen voor
zijn arme broertjes en zusjes.
Het is overigens de vraag of
de Oekraïne wel voor zichzelf
kan zorgen. De republiek kampt
met een enorm begrotingste
kort en schrikbarende milieu
problemen. Ook moet Kiev een
deel van de Sovjet-schuld zien
af te lossen. En aangezien de re
publieken van de voormalige
Sovjetunie in de loop van 70
jaar volledig in elkaar verstrikt
zijn geraakt, heeft de Oekraïne
eigenlijk net zoveel baat bij het
nieuwe Gemenebest als Rus
land. Al was het maar omdat ze
gezamenlijk meer kans maken
op de broodnodige westerse
hulp.
Ieder z'n vak.
Beijer is de vakman voor uw lijfrente. Kies daarom voor een
doelgericht advies van de lijfrente-specialist bij uitstek.
Vul de Goed Adviesbon nu in en u ontvangt een op u persoonlijk
afgestemde lijfrente-offerte.
fr-i
GOED ADVIESBON
Telefoon z
Bedrag van lijfrente-storting in 1991
(max 17.459,-)
j Stuur deze bon vandaag nog m een gesloten envelop naar:
i Beijer Adviesgroep bv, Antwoordnummer 96,2100 VB Heemstede.
U kunt ook bellen: 023-234 234 of faxen: 023-234 230.
HET BESTE KOOPSOM-ADVIES SCHEELT KAPITALEN
Iedereen wist al lang dat het niet snor zat
Nee helaas, zegt Rudolf de Korte. Hij is niet de woord
voerder voor de WD in deze kwestie. Dat is de heer J.
Blaauw. Helaas voor De Korte inderdaad, want hij was
gisteren wèl erg benieuwd. De ex-minister van economi
sche zaken wilde maar al te graag weten wat de Belas
tingdienst heeft achterhaald over mogelijke fraude van
ondernemers in het weekeinde van 27 februari 1988 toen
het kabinet besloot de investeringssteun aan onderne
mingen (wir) te staken.
De Korte's nieuwsgierigheid is
verklaarbaar. De ex-minister
zou namelijk voor een deel
schuld kunnen hebben aan de
gigantische claims die bedrijven
op de valreep indienden. De
toenmalige bewindsman zou
namelijk op zaterdag 27 februa
ri de werkgeversorganisaties
VNO en KNOV hebben ingelicht
over het schrappen van de rege
ling, wat uiteindelijk in de nacht
van zondag op maandag ge
beurde.
Getipt over de afloop van de
wir, leverde ondernemend Ne
derland voor maar liefst 6,5 mil
jard gulden aan wir-claims in.
Dat gebeurde niet allemaal even
netjes. De bedrijven zagen er
zelfs geen been in om data van
contracten te vervalsen om het
net te doen lijken of bepaalde
investeringen waarvoor subsi
die nodig was, al tijden op sta
pel stonden.
Nu het rapport van de Belas
tingdienst er is, schreeuwt ie
dereen moord en brand. De
frauderende bedrijven moeten
strafrechtelijk worden vervolgd
of op z'n minst een boete krij
gen, zeggen boze en geschokte
kamerleden. En ook de notaris
sen en advocaten die bewust
contracten hebben vervalst
moeten gestraft.
Toch wist iedereen al lang dat
het niet snor zat met al die wir-
claims van februari 1988. De ge
ruchtenstroom kwam al meteen
na het bewuste weekeinde op
gang en leidde zelfs tot een on
derzoek van de Rijksrecherche.
Dat bracht niets boven tafel be
halve dan de dubieuze rol van
minister De Korte. Geen kamer
lid die daar toen echter vragen
over stelde. Nu is er dan het
rapport van de Belastingdienst
en roept iedereen schande.
Maar hoe kan het dat de fraude
niet veel eerder werd ontdekt?
Zijn de geruchten van destijds
niet voldoende onderzocht?
Blijkbaar niet.
De wir bleef na 1988 echter
tegenvallers opleveren en dat
wekte bevreemding. Begin 1990
kwam de eerste: 3,2 miljard gul
den. Daar kwam eind 1990 nog
eens 130 miljoen gulden bij. En
voor 1991 staan we al op 900
miljoen gulden.
Pas wanneer de belastingaan
giften en -aanslagen worden
verwerkt blijkt het werkelijke
bedrag dat met de wir is ge
moeid. Iedere keer nadat de Be
lastingdienst een aantal belas
tingbiljetten voor het bedrijfsle
ven heeft afgehandeld, komen
er dus nieuwe tegenvallers bo
vendrijven. Op grond daarvan
drong een aantal kamerleden
aan op het onderzoek door de
Belastingdienst, waardoor de
fraudeurs ontmaskerd zijn.
Daarmee is het einde echter
nog lang niet in zicht en nie
mand kan ook met enige zeker
heid zeggen wanneer we de
eindstreep wat betreft de wir-
problematiek wèl halen.
Verwerping EG-lidmaatschap nekslag voor economie
GENEVE FRANCES WILUAMS
THE INDEPENDENT
Er is iets aan de hand met de le
gendarisch sterke Zwitserse
economie. Ze hobbelt al tijden
voort in een diepe recessie.
Over het afgelopen jaar is de
werkloosheid meer dan verdub
beld. Een strak monetair beleid
en een hoge rente zijn er uitein
delijk in geslaagd de torenhoge
inflatie te beteugelen, maar dit
is ten koste gegaan van de hui
zenmarkt, die volledig is inge
stort.
Ondertussen ruziën politici
over de vraag wat nauwere ban
den met Europa zullen brengen:
economische welvaart of een
ongewenste uitholling van de
eigen soevereiniteit. Kortom, in
zijn 700ste bestaansjaar lijkt het
kleine, rijke Zwitserland de weg
kwijt te zijn.
Het magische recept dat een
kleine boerennatie binnen en
kele generaties tot Europa's rijk
ste land maakte, lijkt uitge
werkt. Hoewel Zwitserland van
wege zijn gedegen bankiers-
vaardigheden en geheimhou
ding nog steeds populair is bij
internationale investeerders, is
het allang geen risico-vrije ha
ven meer voor ongebonden be
leggersfondsen.
Toonaangevend
Zwitserse bedrijven zijn toon
aangevende exporteurs in gea-
Het magische recept dat een kleine boerennatie binnen enkele genera
ties tot Europa's rijkste land maakte, lijkt uitgewerkt Het gaat niet goed
met Zwitserland. Bedrijven zoeken hun heil in het buitenland en de
banken hebben de handel in internationale obligaties naar Londen en
de investeringsfondsen naar Luxemburg overgebracht. foto archief
vanceerde industriële sectoren,
zoals op maat geleverde ener-
gie-apparatuur en werktuigma
chines, textielmachinerie, hor
loges, precisie-instrumenten en
farmaceutische produkten. Om
in de internationale concurren
tiestrijd aan kop te blijven, heb
ben Zwitserse bedrijven zwaar
geïnvesteerd in geavanceerde
fabrieken en produktiemetho-
den.
Maar na jaren van gestage
groei kampen de bedrijven in
toenemende mate met een te
kort aan hoog opgeleide werk
nemers. Tegelijkertijd stellen
ruimteproblemen en milieube
palingen grenzen aan verdere
uitbreiding. De grootste bedrij
ven hebben hierop gereageerd
door investeringen, produktie
en zelfs onderzoek en ontwikke
ling naar het buitenland te ver
huizen. Daarnaast hebben de
grote Zwitserse banken de han
del in internationale obligaties
naar Londen verhuisd en de in
vesteringsfondsen naar Luxem
burg overgebracht. Voor het
eerst in jaren hebben de banken
in Zwitserland dit jaar dan ook
personeel moeten ontslagen.
Daaraast de teruggang in de
internationale concurrentiepo
sitie kampt Zwitserland met
problemen in de binnenlandse
economie. Hoge rentetarieven
hebben een vernietigend effect
op de bouwsector. Werkloos
heid heeft het hoogste niveau
bereikt sinds de Tweede We
reldoorlog.
Het binnenlandse monetaire
beleid is weinig effectief, omdat
zestig procent van de prijzen
omhoog wordt gedreven door
indexeringsregelingen, openba
re bestuursorganen of door de
ongeveer 900 privékartels die in
Zwitserland nog ongehinderd
kunnen opereren.
Een recent rapport van de
Gatt heeft onlangs uitgewezen
dat Zwitsers het hoogste inko
men van de geïndustrialiseerde
wereld hebben, maar dat ze in
koopkracht ver achterliggen bij
de Verenigde Staten en Canada.
Een onomstotelijk bewijs dat
het gebrek aan binnenlandse
competitie de prijzen omhoog
heeft gestuwd. Economen ver
wachten dat de Zwitserse eco
nomie wel degelijk gebaat zal
zijn bij een toetreaing tot de ge
meenschappelijke Europese
markt. Niet alleen omdat Zwit
serse exporteurs daarmee volle
dige toegang krijgen tot de
enorme Europese vrijhandels
zone, maar vooral omdat hier
mee de binnenlandse kartels
zullen worden ondermijnd.
Daardoor zullen de prijzen op
de binnenlandse Zwitserse
markt aanzienlijk dalen.
Tot groot genoegen van Zwit
serse industriëlen en financiers
heeft de regering zich onlangs
uitgesproken vóór lidmaatschap
van de EG. In december 1992
zal een referendum worden ge
houden over toetreding tot de
EG. De uitkomst blijft ongewis.
Maar de economen vrezen dat
een negatieve uitkomst de nek
slag zal betekenen voor de Zwit
serse economie.
VERTALING MARGREET HESUNGA
