Cultuur
NU 5,- KORTING OP
2 SL0GGI FOR MEN
GOEDHART
BOUWHUIS
'Valse schaamte zijn we voorbij'
UW NIEUWE
KEUKEN-
APPARATUUF
MOET
NATUURLIJK
WEL PRECIES
PASSEN
Goldreyer woedend over publiciteit rond restauratie
deCember1991
Donderdag 12 december 1991 Redactie: 071-161400 cees van hoore
N RUSDAM SASKIA STOEUNCA Eindredactie. CONNY SMITS Vormgeving H
NIEUWSLIJN
Concerten van Jack de Bie
LEIDEN/WASSENAAR - Jack de Bie. oud-leerling van Janine Da-
costa en Theo Bruins, geeft op zondag 15 december een lunch
concert in de Pauwhof aan de Paauwlaan in Wassenaar, en op
woensdag 18 december een concert in de Kapelzaal van K&O
aan de Oude Vest in Leiden. Zowel in Leiden als in Wassenaar
opent De Bie het concert met een sonate van Mozart en sluit hij
zijn concert af met een sonate van Liszt. In Wassenaar speelt hij
bovendien werk van Debussy. Het concert in Leiden begint om
20.15 uur. De aanvang van het lunchconcert in Wassenaar is
12.00 uur.
Collectie brieven Reve onverkocht
AMSTERDAM - Een collectie brieven en briefkaarten van Gerard
Reve aan Simon en Tiny Carmiggelt is tijdens een veiling van het
veilinghuis Van Gendt Book Auctions in Amsterdam onverkocht
gebleven. Op de eerste inzet van 35.000 gulden werd niet gerea
geerd. De waarde van de collectie, die compleet moet blijven,
was geschat op 50.000 tot 70.000 gulden.
Vijf miljoen voor Rembrandt-prenten
LONDEN - Een collectie van 89 prenten van Rembrandt, uit het
bezit van een Duitse adellijke familie, heeft op een veiling in
Londen 5,2 miljoen gulden opgebracht. 65 grafische werken van
andere kunstenaars uit de 17de en 18de eeuw brachten nog eens
ruim vijf mijoen gulden op. Beide collecties waren door het
Duitse adellijke geslacht verzameld tussen 1850 en 1900. De
werken werden dinsdag verkocht via het veilinghuis Christie's.
Rembrandts ets 'Christus wordt aan het volk getoond' bracht het
meeste geld binnen: 1,68 miljoen gulden. De koper bleef ano
niem.
Joris Ivens Award toegekend
AMSTERDAM - De jury van het International Documentary
Filmfestival Amsterdam (IDFA) heeft de Joris Ivens Award toege
kend aan de Belgisch/Palestijnse film 'Rêves et Silence' van de
Jordaanse regisseur Omar Al-Qattan. Volgens de jury weerspie
gelt de documentaire het best het filosofische gedachtengoed
van Joris Ivens. Aan de prijs voor de beste documentaire is een
bedrag van tienduizend gulden verbonden. De Nederlandse do
cumentaire 'In de greep van de tango' van Leendert Pot was een
van de films die een speciale vermelding kreeg.
Schrijver Lundkvist overleden
STOCKHOLM - De Zweedse auteur Artur Lundkvist, lid van de
Zweedse Academie die de Nobelprijs voor Literatuur toekent, is
woensdagmorgen na een langdurig ziekbed op 85-jarige leeftijd
overleden. Hoewel hij slechts zes jaar onderwijs had doorlopen,
veroverde Lundkvist zich een belangrijke positie in het literaire
leven van Stockholm. Lundkvist debuteerde in 1928 en schreef
meer dan 70 boeken en maar liefst 50.000 artikelen.
Ook de beste koelkast, afwasmachine,
afzuigkap etc. houdt na jaren
dienst op te funktioneren. De fraaie en
uiterst praktische keuken van weleer
begint op sommige plaatsen tekenen
van veelvuldig gebruik te vertonen.
Past uw nieuwe apparaat wel in uw
bestaande keuken? Zijn er nog losse
panelen of onderdelen verkrijgbaar,
zodat uw keuken er weer als nieuw
uitziet? Vragen, die niet altijd met een
volmondig ja' beantwoord kunnen
worden.
Goedhart biedt uitkomst
Goedhart Bouwhuis levert een breed
tuur (voor inbouw), zorgt voorde aan
sluiting en kan tevens beschadigde
panelen e.d. vervangen.
Kortom, Goedhart Bouwhuis zorgt
ervoor dat de gewenste apparatuur
weer vlekkeloosfunktioneert en dat uw
keuken t
r als nieuw uitziet.
Hoorn 126a, (t.o. Avifauna). 2400AG
Alphen aid Rijntelefoon 0Ï720-22100
Openingstijden: 830-12.30 uur en
13.30-17.30 uur. Vrijdag tot 21.00
uur. Zaterdag 10.00-16.00 uur.
Fania Chapiro
voortreffelijk
vertolkster
van Mozart
muziek
recensie» monicaschiks
Concert Oude Muziek in de Lakenhal
door Fania Chapiro - pianoforte met wer
ken van Mozart
Gehoord: 11/12 •Lakenhal,
Leiden
Vooraanstaande, uitvoerende
musici willen wel eens over hun
manier van studeren vertellen:
de gehele compositie wordt let
terlijk noot voor noot bekeken
en overwogen. Geen enkele
aanwijzing van de componist,
hoe klein ook, wordt over het
hoofd gezien. Uiteindelijk voe
gen al die nootjes zich samen
tot één geheel en wordt, in het
hoofd en het hart van de uit
voerder, de compositie opnieuw
geschapen. De vertolker moet
het muzikale bouwwerk van de
grond af aan optrekken, pas dén
heeft hij zich de muziek 'eigen'
gemaakt.
De pianiste Fania Chapiro
heeft duidelijk veel tijd doorge
bracht in het gezelschap van
Mozarts composities. Zij weet
wat zij doet als zij sonates, ron
do's en adagio's van de Weense
meester speelt. Ze wekt af en
toe zelfs de indruk dat zijzelf die
voortdurend opborrelende bron
van speelse en bij tijden drama
tische muziek is. Mozarts mu
ziek is door haar heen gegaan.
Hoewel zij geen onbekend
werk speelde, wist mevrouw
Chapiro mij af en toe aan het
schrikken te maken. Maar waar
ik schrok: 'Oh jee, hier gaat iets
de verkeerde kant op, het gaat
mis!', daar had Mozart de luis
teraar welbewust op het ver
keerde been gezet, vol overgave
geholpen door de pianiste. Zó
verrassend modem en stout
moedig kan die muziek dus nog
steeds klinken.
De zaal in de Lakenhal was
vol belangstellenden die be
nieuwd waren naar de uiterlijke
verschijning en de klank van de
pianoforte. Een instrument met
een soortgelijk uiterlijk als het
clavecimbel. De snaren worden
echter niet door pennen maar
aangeslagen door leren hamer
koppen. Het instrument heeft
daardoor een sprankelende
klank en is bovendien in staat
tot zowel hard(forte) als zacht
(piano) spelen.
Fania Chapiro kende haar
Stein-vteugel door en door en
liet het prachtig zingen, waar dit
van pas kwam. De klank van het
instrument dwingt de toehoor
der als het ware tot intens en
secuur luisteren. Alle herinne
ringen aan de sonore klank van
de hedendaagse concertvleugel
moetje opzijzetten.
Door de uitvoering op een
achttiende eeuws instrument
krijg je als publiek een intieme
re kijk op de onuitputtelijke
stroom inspiratie die Mozart bij
het componeren heeft gehad.
Het is de verdienste van een
voortreffelijk vertolkster als Fa
nia Chapiro, dat zij die muziek
zo plastisch en rijk geschakeerd
telkens opnieuw vorm geeft.
De beide kapiteins op de ze
ventiende eeuwse schilderijen
keken links en rechts van de
schouw met tevredenheid neer
op deze uitmuntende voorstel
ling.
„We krijgen alle vijf van elkaar de roimte en dan blijkt dat één plus één plus één plus één plus één ook wel eens zes kan zijn.'
Friese groep Deinum treedt zaterdag op in Noordwijk
Deinum is niet alleen een dorp aan de spoorlijn van
Leeuwarden naar Harlingen, Deinum is ook een pop
groep. Drie jaar geleden won het Friese vijftal de Kleine
Prijs van Sneek, maar daarna deed men het rustig aan.
Tot onlangs de cd 'Bernewraid' van de persen rolde: een
gerijpt produkt, waarop we een groep horen met een vol
strekt eigen identiteit. Eén plus één plus één plus één
plus één is zes: hogere rekenkunde op zijn Deinums. Za
terdag staat Deinum op de planken in Join in Noordwijk.
If EUWARPEN JACOB HAAGSMA
Deinum heeft een langdurig rij
pingsproces achter de mg.
Drummer Jelle Buma, bassist
Niels Steenstra, gitarist Frank
Reygersberg en toetsenist Niek
Hoepman waren al een poosje
bezig toen Peter Sijbenga - deze
keer als zanger - zich bij hen
voegde en het gezelschap de
Kleine Prijs van Sneek won. Sij
benga verliet de groep een
poosje omdat zijn werk als pia
nist bij caberetier Rients Grata-
ma en als medecomponist van
de musical 'Mata Hari' teveel
tijd in beslag namen. Maar hij
keerde glorieus weerom („Ik
miste Deinum, echt"), de groep
verwisselde vervolgens het En
gels als voertaal voor het Fries
en men maakte een uiterst ster
ke cd.
Dat Fries, dat zit Sijbenga wel
hoog. Ook in het roemruchte 'It
Dockumer Lokaeltsje' maakte
hij al op zeer speelse wijze ge
bruik van die taal, die niet eens
zijn 'memmetaal' is. Het Engels
lag hem niet zo. „Ik was niet te
vreden over de manier waarop
wij het Engels gebruikten. Te
geforceerd. Ik ben soms echt ja
loers op de jongens van Lui: die
hebben het Engels gestolen en
geven het niet meer terug. Ze
gebruiken die taal op volstrekt
eigen wijze, met rare titels als
Dick the Wallpaper en zo. Ik
kan me in het Fries trefzekerder
uitdrukken, heb ik wel gemerkt.
En valse schaamte ben ik voor
bij: als het nodig is strooi ik er
wel wat Engels of Liwwadders
doorheen. Ik snap niet dat niet
het Liwwadders
Als ik keihard God-
fergeemje roep, da's toch
prachtig?"
Bestonden Deinums En
gelstalige teksten uit 'readyma
des', op muziek gezette lappen
tekst uit de National Geograp
hic, tegenwoordig is Sijbenga
weer terug bij zijn vertrouwde
manier van teksten maken:
hoogst associatief en niet van
humor ontbloot, al valt er bij
nadere beschouwing een poëti
sche, soms zelfs roerende kwali
teit aan af te lezen. Toch kan je
zeggen dat Sijbenga constant de
omweg via ironie en relativering
zoekt. Is hij wel in staat om een
simpel liefdesliedje te schrijven?
„De ben er niet op uit om in
een song mijn ziel bloot te leg
gen. Als ik dat bij anderen hoor
dan krijg ik daar niet zozeer een
brok in mijn keel van, als wel
klotsende schoenen. Maar een
tekst als 'Groot Lankum', daar
ben ik zelf echt wel van onder
de indruk."
'Bernewraid' laat een gerijpte
groep horen, net als de optre
dens trouwens. „We zijn gedul
dig geweest", meent Sijbenga,
„en niet ongerust geworden
omdat het niet in een keer
kwam." Het resultaat is een gril
lig, maar tegelijkertijd hoogst
uitgebalanceerd groepsgeluid,
waarin niemand de boventoon
voert maar dat gebroederlijk
vorm wordt gegeven. „Niemand
heeft zoiets van: Mag ik er even
bij? We krijgen alle vijf van el
kaar de ruimte en dan blijkt dat
één plus één plus één plus één
plus één ook wel eens zes kan
zijn."
„Onze nummers zitten vaak
zo in elkaar dat het voor Peter
heel moeilijk is om er nog eens
een leuk wijsje van te maken",
zegt Steenstra. Sijbenga heeft er
een mooi beeld voor „Ik verge
lijk mijn taak dan wel eens met
een behanger die aan het werk
moet in een kamer die al inge
richt is."
Bij Deinum nemen theatrale
elementen een vrij grote plaats
in. Zo deed men onlangs een
heuse poppenkastvoorstelling
bij wijze van promotie. Voor
heen trad men op in donkere
kledij en coltruien, maar omdat
vooral drummer Jelle Buma
zich daar kapot in zweette, zijn
die afgeschaft.
De kleren zijn nog immer
zwart en op het podium staren
tientallen lichtgevende oogbal
len de verontruste toeschouwer
aan. „Het gaat erom dat je je die
zaal een beetje eigen maakt",
meent Sijbenga. „Dat die zaal
toch een beetje van Deinum
wordt, of je nou in Enschede
speelt of in Groningen. Met die
lampen, die kleren en onze mu
ziek kom je er dicht bij."
De Amerikaanse restaurateur Daniel Gol
dreyer is uiterst verbolgen over de gang van
zaken rond de publikatie van het rapport
van het gerechtelijk laboratorium over zijn
restauratie van het schilderij 'Who's Aftaid
of Red, Yellow and Blue' van Bamett New
man. Goldreyer schrijft dat in een brief aan
Wim Beeren, directeur van het Stedelijk
Museum van Amsterdam.
Goldreyer, die er van beschuldigd wordt
zich niet aan de afspraken over herstel van
het beschadigde doek te hebben gehouden,
beklaagt zich over het feit dat hij nog altijd
niet precies weet wat de uitkomsten van het
onderzoek van het gerechtelijk laborato
rium zijn. „Ondanks uw belofte, ontvingen
we een duidelijk incomplete en bewerkte
versie, in het Engels vertaald", aldus Gol
dreyer in zijn brief.
Die onvolledige versie bevat volgens Gol
dreyer geen conclusie, maar was ook niet
per se negatief. „Toch zijn we in de pers be
schuldigd van vreselijke daden, die niet
eens in het rapport staan."
Volgens de restaurateur uit New York kan
hij zich door het inconsequente gedrag van
Beeren niet verdedigen tegen de valse be
schuldigingen over zijn werk. „Waarom
doet u zoiets verschrikkelijks? En als u het
niet doet, wie dan wel?", aldus Goldreyer in
zijn brief aan Beeren. Hij zegt het onbegrij
pelijk te vinden dat het rapport in handen
van de pers is gekomen zonder toestem
ming van het stadsbestuur. De museumdi
rectie bestrijdt dat Goldreyer een incomple
te of bewerkte versie heeft ontvangen.
Woudenberg
als illustratief
verteller
door Helmert Woudenberg
Gezien: 11/12 Schouwburg.
Leiden
Dit is theater van de uiter
ste soberheid: op het podium
staat een acteur die vertelt.
Eén stoel en één rond kleed
markeren de speelplek. Zelfs
dat is een zekere luxe die de
acteur zichzelf permitteert:
de voorstelling had zonder
gekund. Iets dergelijks geldt
voor het (onaangeroerd ge
bleven) glas water en de zak
lantaren (in deel twee). Nie
mand zou deze attributen
gemist hebben.
Dit tweede soloprogram
ma van Helmert Wouden
berg drijft wederom op diens
onmiskenbaar grote vertel-
lerskunst. Gedurende twee
maal drie kwartier voert hij
zijn luisteraars mee naar
twee beklemmende gezinssi
tuaties. In beide gevallen is
het een grove potentaat die
zijn directe omgeving terrori
seert. De ene keer is het de
vader die zijn 'dochter' wil
benaderen, de andere keer is
het de buurman die op
grond van een vermeende
deal een half uur met de
dochter van de buren opeist.
Woudenberg bouwt de
spanning zorgvuldig op en
heeft bij beide verhalen een
verrassende ontknoping in
petto. Al moet gezegd dat het
hier om weinig subtiele ver
rassingen gaat die de verha
len er niet bepaald sterker op
maken. Bovendien blijven er
de nodige vraagtekens.
Waarom bijvoorbeeld projec
teert de vader in het tweede
verhaal zijn fascinatie voor
de Franse zangeres Juliette
Gréco op zijn dochtertje en
laat hij haar regelmatig een
vunzig soort play back-act
uitvoeren op het bekende
'kleed me uit'-chanson van
Gréco? Over de achtergron
den van die vader komen we
weinig te weten. Het verhaal
beperkt zich hoofdzakelijk
tot de laffe houding van de
vader, als de buurman aan
deze 'voorstelling' conse
quenties verbindt.
Op de eerste plaats vertelt
Woudenberg, en hij speelt in
tweede instantie de persona
ges die in zijn verhalen voor
komen. Dat zou je illustratief
vertellen kunnen noemen,
wat hij - met name in het
eerste verhaal - nogal na
drukkelijk doet. Als er bij
voorbeeld iemand huilt of
schaterlacht, doet hij voor
hoe dat geklonken moet heb
ben. Als acteur beschikt
Woudenbeig over alle hier
voor benodigde speltechniek.
En het is puur een kwestie
van smaak of je een dergelijk
technisch begaafde verteller
/acteur en diens verhalen
kunt waarderen.
CONCERTEN
LEIDEN
STADSGEHOORZAAL
13 december
Pianistenserie, Willem Brons met
Schubert-programma, 20.15 uur.
LVC
13 december
The Yellow Roses, 23.30 uur.
14 december
Ernst Langhout, Shoot the Moon en
Weekend at Waikiki, 22.00 uur.
PETRUSKERK
15 december
Kerstconcert, 'Echo der Duinen' en
het St. Petrus dames- en herenkoor,
14.30 uur.
K&O-KAPELZAAL
18 december
Divetissementsserie, Jack de Bie,
piano, 20.15 uur.
19 december
Lunchconcert, MitsukoSaruwatari,
piano, 12.45 uur.
DE WAAG
13 december
Loos, nieuwe composities vasn Alte-
na, Andriessen, Jansen, Termos, Em
mer en Van Bergen, 20.15 uur.
14 december
Hot House: Sharp Wood, Neder-
lands-Surmaams-Afrikaans kwartet,
percussie, 21.30 uur.
LOKHORSTKERK
15 december
Jeugdkamerorkest Leiden olv Henk
Briér, mmv het blazersensemble
'Marsyas' olv Hans Stoop en het
strijkorkest van de Muziekschool olv
Henny Ravestein. Soliste: Wieteke
Karsten (fluit). Werken van Vivaldi en
Glück, 14.30 uur.
ANTONIUSKERK
15 december
Adventsviering mmv het Alma Mater
koor en de solisten Rien Calis (clave
cimbel) en Richard Bot (orgel),
14.30 uur.
DROOMFABRIEK
15 december
Prillwitz Company (saxofoon en pia
no), 20.30 uur.
BURCHT SOCIËTEIT
15 december
Klassiek piano-muziekprogramma,
15.00 uur.
15 december
Music for the down and outs door
Lieutenant Ernesto en Warner van Es,
21.30 uur.
OUDEVESTKERK
15 December
Leids Vocaal Ensemble en Voorburgs
Vocaal Ensemble: dubbelkorige wer
ken van Brahms en Hassel mmv de
organist Michiel Ras. Ook treden het
LVE en het WE afzonderlijk op,
15.00 uur.
ALPHEN
HET KASTEEL
15 december
Tony Scott his dancers, met 'X-
pressions from the soul', zaal open
14.30 uur.
OUDSHOORNSEKERK
13 december
Orgelconcert Ronald de Jong met
werken van Bach, Grison, Mendels
sohn en Widor, 20.15 uur.
LISSE
'T HUYS DEVER
16 december
Kerstverhaal door Marja Pool, muzi
kaal omlijst door Mariska Pool (harp),
Irene vd Heuvel (cello) en Marja Pool
(alt), 20.00 uur.
KATWIJK
NIEUWE KERK
14 december
Kerstconcert door de Hervormd Gere
formeerde koren 'Eben Haézer'.
19.30 uur.
LEIDERDORP
DORSPKERK
15 december
Cantatedienst mmv Leiderdorps ka
merkoor olv Wim van Meeuwen met
o.a. motetten (a capella) van Brahms,
18.30 uur.
WASSENAAR
MESSIASKERK
19 december
Het Van Wassenaer Ensemble, jubile
umconcert. 20.15 uur.
SASSENHEIM
DORPSKERK
13 december
Goltfusz-kerstconcert mmv het vocaal
ensemble Quink. Werken van Da Pa-
lestrma, Byrd, Poulenc, Britten en
Willcocks. Tevens orgelspel van An
neke Jansen (Frescobaldi en Scarlat
ti), 20.15 uur.
HILLEGOM
SOLUTION
14 december
Haagse band 'Mack', muziek uit dc
jaren zestig. 21.00 uur zaal open,
aanvang concert 22.00 uur
GROTE OF MAARTENSKERK
Hillegomse Oratorium vereniging As-
THEATERS
DEN HAAG
APPELTHEATER
vr 13. za 14, woe 18, do 19,20.15
uur. zo 15.14.00 uurDe Appel;
Spinoza, van Joshua Sobol.
CIRCUSTHEATER
vr t/m do beh. ma, 20.00
ook
14.00 uur; Les Misérables.
DILIGENTIA
di 17.12.45 uur-, Jules Croiset,
Truman over Capote over Truman,
woe 18. 20.15 uur; Paul Haenen n
'Een heldere avond'.
KONINKLIJKE SCHOUWBURG
di 17. woe 18. do 19. 20.15 uur; try-
out Het Nationale Toneel met 'Slotkoor
van Botho Strauss).
AMSTERDAM
NIEUWE DE LA MARTHEATER
vr 13. za 14. zo 15, 20.15 uur Adè"e
Bloemendaal met 'Adèle op de Orinoco*.
STADSSCHOUWBURG
vr 13. 20.15 uur: Ro Theater met 'Tea
and Sympathy' van Robert Anderson,
za 14 en zo 15. 20.15 uur; Het Natio
nale Toneel met 'Cerceau' van Slavkin.
do 19. 20 15 uur; De Nederlandse Ope
ra met 'Hyperion' van Bruno Maderna.
(mi 5,- korting op 3 Sloggi basisslips voor domos)
Sloggi slips zijn gemaakt van fijn
katoen met Lycra'. Ook na eindeloos
wassen blijven ze perfect in vorm. Op
Slogg slips (ze z|n er voor dames en
heren) khjgt u nu een bjzonder aan-
trekkefre korting Tot en met 31 jj
of zolang de slO^VlOl^
voorraad strekt
