Economie
Ook Iraks buurlanden
dupe van Golfoorlog
Oplichters blijven
actief in thuiswerk
Handelsgeest helpt
Afghanen overleven
Ecu symbool van economische eenwording
Dinsdag 26 november 1991 Redactie 023-150224 janine bosma Vomigeving jan klince
1
DE AMSTERDAMSE BEURS blijft
binnenkort wellicht per dag een uur
langer open voorde handel. Veel
handelaren geloven dat ze baat heb
ben bij langere openingstijden De
nieuwe tijden sluiten waarschijnlijk
aan bi] de ovenge Europese beurzen
NIEUWSLIJN
Geruchten over overname Porsche
De Duitse sportwagenfabrikant Porsche dreigt te worden over
genomen door een groter automobielconcern in Duitsland. Vol
gens het Duitse weekblad Der Spiegel zouden zowel Daimler-
Benz (Mercedes), BMW als Volkswagen interesse hebben voor
het familiebedrijf. BMW sprak gisteren tegen met Porsche in on
derhandeling te zijn. Volgens het Duitse vakblad PS Report voert
Porsche momenteel vergevorderde onderhandelingen met
Daimler en Volkswagen. Het blad baseert zich op „welingelichte
kringen". Porsche sprak de berichten gisteren bij monde van
topman Ferdinand Porsche tegen.
Free Record Shop verder Europa in
Free Record Shop (FRS, handel in geluidsdragers) is van plan
volgend jaar haar nek uit te steken in Frankrijk en Spanje. In de
regio Parijs en in Catalonië zullen winkelketens worden opgezet
van ten minste tien per land. Volgens directeur J. Breukhoven
nadert de Nederlandse markt het verzadigingspunt. In oktober is
de totale Nederlandse omzet van geluidsdragers met circa 10
procent ingezajct. Het is voor het eerst sinds vijf jaar dat de om
zet per maand niet stijgt. FRS had al 20 zaken in België. Daar ko
men er volgens Breukhoven nog 15 bij.
KABUL AHMED RASHID
THE INDEPENDENT
I Temidden van de economische
II en politieke chaos van Centraal-
I Azië vestigt zich een nieuwe
economische orde. Diplomaten
j spreken van een terugkeer naar
I de ruilhandel van het Stenen
j Tijdperk. De Afghanen, de drij-
j vende kracht achter de veran
deringen, praten liever over de
heropening van de grote han
delsroutes van Marco Polo.
De Afghaanse economie ligt
op sterven. Door de jarenlange
burgeroorlog is de produktie ge
kelderd. De exporten zijn ge
ring, de importen gigantisch.
Toch bloeit juist in deze moei
lijke tijdens de handelstraditie
van de Afghanen weer op.
Neem Amin Wazir. Omdat hij
geen klanten kon krijgen voor
zijn taxi, kocht hij twee partijen
gesmokkelde Japanse zijde in
Kabul. Vervolgens reisde hij
zonder visum naar Tasjkent in
Oezbekistan. Daar verkocht hij
zijn zijde op de zwarte markt en
maakte een winst van tweedui
zend dollar.
Duizenden onversaagde Af
ghanen maken de reis naar de
Unie van Soevereine Staten (ex-
Sovjetunie) twee tot vier keer
per jaar, met Pakistaanse en Ja
panse zijden stoffen, radio's en
videorecorders en zelfs Schotse
whisky. „Wij hebben de oude
zijderoute van Marco Polo her
opend", zegt een Afghaanse
handelaar.
De handel heeft zelfs een offi
cieel zetje gekregen. Voor het
eerst sinds de marxistische
staatsgreep van 1978 heeft het
WASHINGTON IPS
regime van president Najibullah
het staatsmonopolie op de im
port van voedsel en brandstof
fen opgeheven. Het resultaat is
dat Afghaanse handelaren over
eenkomsten hebben getekend
met Duitsland, Frankrijk,
Hongarije en Centraal-Aziati-
sche regimes voor 400.000 ton
graan. Van oliemaatschappijen
in de USS zijn overeenkomsten
gesloten voor de levering van
186.000 ton petroleumproduk-
ten. De Afghanen betalen alles
in harde dollars, die ze verdiend
hebben tijdens hun trektochten
naar de USS.
Om de toevloed van dollars
aan te kunnen, heeft zich een
efficiënte, doch vreemde geld
markt ontwikkeld in Kabul, die
wordt geleid door hindoestaan-
se en sikh-handelaren. Zelfs de
regering maakt er gebruik van
voor de aankoop van haar
vreemde valuta.
De toekomst van Afghanistan
hangt echter niet af van het on
derhandse gehandel, maar van
het openen van de markten van
de Centraal-Aziatische repu
blieken. Markten waar Iran,
Pakistan en India ook met een
begerige blik naar kijken. „Cen
traal-Azië heeft een stabiele en
gematigde regering nodig in Ka-
bul omdat het Afghanistan is
dat de toegang verschaft tot
harde valuta", zegt een zelfver
zekerde Daud Kawian, plaats
vervangend minister van bui
tenlandse zaken, „De anderen
weten dat zij het Westen niets
te bieden hebben."
VERTAUNG LUUTJE NIEMANTSVERDRIET
Bezuinigingen en aanpassings
programma's, nodig geworden
door de economische gevolgen
van de Golfoorlog, kunnen in de
armere Arabische landen leiden
tot meer aanhang voor radicale
islamitische bewegingen. Het
Westen en de rijke Arabische
landen zouden er goed aan
doen hun hulp aan de regio op
te voeren.
Dit schrijft de Amerikaanse
Midden-Oostenspecialist Yahya
Sadowski in een rapport van de
Raad voor Overzeese Ontwikke
ling. Ook de landen die niet de
geallieerde kant kozen, moeten
voor hulp in aanmerking ko
men, vindt Sadowski.
De regio zat al in een econo
mische crisis voordat Irak in au
gustus 1990 Kuwayt binnenviel.
De stijgende olieprijzen, het
wegvallen van de inkomsten uit
toerisme, de massale repa
triëring van Arabische gastar
beiders uit Kuwayt en niet in de
laatste plaats de kosten van de
oorlogsinspanning zelf hebben
deze crisis enorm verdiept. De
schade aan Irak en Kuwayt zelf
zijn een verhaal apart.
In de rijke Golfstaten heeft dit
alles geleid tot begrotingspro
blemen op de korte termijn.
Maar hun olievoorraden staan
er borg voor dat ze gemakkelijk
leningen kunnen aangaan op de
internationale kapitaalmarkt.
Voor de armere landen in de re
gio is de oorlog een ramp ge
weest, aldus het rapport. Op
nieuwe leningen maken ze, ge
zien hun bestaande schuld, wei
nig kans, terwijl hen het 'infuus'
van de overmakingen door gast
arbeiders in Kuwayt is ontno
men.
„In het jaar na de Golfoorlog
is de Arabische wereld, voor het
merendeel toch al arm, alleen
maar armer geworden", aldus
Sadowski. Deze verpaupering
dwingt regeringen tot versobe
ring, waar onder meer subsidies
op consumptiegoederen en so
ciale voorzieningen het slacht
offer van worden.
Zelfs Egypte, het enige land in
de regio aat financieel wijzer is
geworden van de Golfoorlog
door extra buitenlandse hulp en
vermindering van de schulden,
heeft de prijzen van basispro-
dukten en energie met 30 tot 50
procent moeten verhogen. Dat
Algerije en Yemen, die geen
compensatie hebben ontvan
gen, aan zulke stappen evenmin
zijn ontkomen, is niet verwon
derlijk.
Sadowski wijst erop dat de
economische malaise radicale
islamitische groeperingen in de
kaart speelt. Ze wijten de misere
aan de zittende regimes, die ze
van corruptie en heulen met het
Westen beschuldigen. De Golf
oorlog heeft de arme bevolking,
die veelal op de hand was van
Irak. toch al in deze richting ge
dreven. De roep om radicale
veranderingen in het beleid zal
nu alleen maar toenmemen.
Overigens ziet Sadowski niet
alleen nadelige kanten aan de
bezuinigingen. De importen ne
men af onder meer die van
voedsel. Dat is gunstig voor de
eigen produktie. De wapenim
porten zullen eveneens omlaag
moeten. Verder is ook de ver
mindering van allerlei subsidies
bevorderlijk voor de onderne
mingslust van plaatselijke pro
ducenten.
Maar de politieke risico's zijn
aanzienlijk: „Arabische regimes
rustten voor een belangrijk deel
juist op importen en subsidies.
Nu ze die verminderen, zullen
ze een andere basis voor hun
bewind moeten zien te vinden.
Dat kan meer overleg zijn, of
meer geweld."
Een thuiswerkster achter de naaimachine. Nog steeds slagen bedrijven erin thuiswerk aan te bieden via ad
vertenties, de 'startgelden' op te strijken en vervolgens in het niets te verdwijnen
De meer dan honderdvijftigduizend thuiswerkers in Ne
derland vormen nog steeds een dankbaar doelwit voor
oplichters. Drie tot vier keer per jaar duiken in de media
advertenties op, waarin thuiswerkers gouden bergen
wordt beloofd. De geïnteresseerde hoeft alleen maar een
bescheiden bedrag over te maken om in aanmerking te
komen voor de lucratieve bijverdienste. Maar vervolgens
blijft het stil.
ook nog eens belastingvrij.
„Enorm veel als je bedenkt dat
sommige vormen van thuiswerk
maar 2,50 gulden per uur op
brengen", zegt Ineke ter Braak
van het steuntpunt Hengelo.
Wie schriftelijk op de advet
DEN HAAG DOLF ROGMANS
„Betaal dan ook nooit om aan
thuiswerk te komen. Niemand
neemt toch geld mee naar zijn
werkgever", stelt Kick Muller
van het Steunpunt Thuiswerk in
Den Haag. „Als een bedrijf tentie reageert, krijgt te horen
Kuwayti's rekenen hun gekochte waar af bij de kassa van een van de winkels in het Sultan winkelcentrum in
Kuwayt-Stad. foto afp michael adler
vooraf geld vraagt, zit het altijd
fout." De vier steunpunten voor
thuiswerk in ons land (Hengelo,
Tilburg, Amsterdam en Den
Haag) hebben dezer dagen hun
handen vol aan het bestrijden
van de nieuwste poging tot op
lichting door het bedrijf Univer
sal Business Guides (UBG) uit
Nijmegen.
De steunpunten hebben
reeds honderden telefoontjes
gehad van verontruste thuis
werkers. „Gelukkig zijn het
vooral mensen die ons vragen
of ze deze zaak kunnen vertrou
wen. We hebben pas een paar
mensen gehad die op het aan
bod zijn ingegaan. Die zijn hun
geld kwijt", aldus Muller. Het
Haagse steunpunt heeft inmid
dels tegen-advertenties ge
plaatst om het het UBG moeilijk
te maken. De indruk bestaat dat
de tegenactie effect heeft. De af
gelopen week is geen adverten
tie van UBG meer gesignaleerd.
Het bedrijf bood in krantead
vertenties thuiswerk aan dat
vijftien gulden per uur oplevert,
dat voor 14,85 een proefpak
ket gekocht kan worden. Het
pakketje bevat een lijst met
Steunpunten
in actie
tegen nieuwe
oplichter
adressen, die door de thuiswer
ker op verschillende manieren
gesorteerd moet worden. Ook
dient hij bij te houden hoeveel
tijd dat kost. Het geheel gaat per
post terug. Vervolgens hoort de
thuiswerker niets meer.
„Het is een slinkse manier
van oplichten. In de krantead
vertentie wordt niet vermeld dat
eerst geld moet worden overge
maakt voordat werkopdrachten
afkomen. Dat blijkt pas uit de
brief die volgt als iemand rea
geert. Sommige kranten plaat
sen namelijk directe oproepen
om geld te storten niet meer
zegt Ter Braak.
De thuiswerkers in Nederland!
zijn een kweslbare groep,
meent ze. „Er is enorm veel-_
vraag naar thuiswerk. Alle be-
drijven die het werk aanbieden,
hebben lange wachtlijsten van
mensen die graag aan de slag*
willen De redenen om met
thuiswerk te beginnen zijn ve
lerlei. Slecht geschoold, op leef
tijd of aan huis gebonden zijn.
dat zijn enkele van de hoofd
motieven."
Vanwege de grote vraag naar
thuiswerk wordt gretig gerea
geerd op elke aanbieding. Van
die schaarste aan werk wordt
door sommigen dankbaar mis
bruik gemaakt, zegt Ter Braak.
„Twee jaar geleden hadden wc
in Deventer een grote /aaf*
Daar moesten thuiswerkers
1680 gulden betalen v<»or een
ponsmachine Het werk bleep
«■i hier uil
UBG behoort vermoedelijk^
tot de oude bekenden van het
steunpunt Hengelo. Ter Braak:
„Toen we zes jaar geleden be
gonnen, was onze eerste actie
gericht tegen het bedrijf Re
clamondo. Dat paste dezelfde
truc toe en heeft hetzelfde post
busnummer dat UBG nu ge
bruikt." De mogelijkheden om
firma's als UBG aan te pakken,
zijn beperkt. „In feite aoen ze
niets iilinftwiH bomen hun
verplichtingen na. De thuiswer
ker kri|gt een proefpakket DM
het echter niets voorstelt, wordt
er niet bij verteld."
Op weg naar de Verenigde Staten van Europa (1)
Maastricht is op 9 en 10 december heel even het cen
trum van Europa. De hoofdstad van Limburg is dan
twee dagen lang de ontmoetingsplaats waar de twaalf
EG-leiders over de economische en politieke unie
(EMU en EPU) praten. Er moeten harde noten worden
gekraakt, want het toekomstideaal - de EG als een soort
Verenigde Staten van Europa - is voor lang niet alle lid
staten aanvaardbaar. Zo slaat Groot-Brittannië al
groen en geel uit bij de gedachte aan een gezamenlijke
munt, de ecu. In een serie van vier artikelen besteedt
deze krant vanaf vandaag aandacht aan de voor- en na
delen van de Economische Monetaire Unie. In afleve
ring 1 allereerst een terugblik op de gebeurtenissen die
uiteindelijk tot 'Maastricht' hebben geleld.
'Wii zijn Europeanen', staat er op deze Spaanse varkens te lezen. De Europese economische eenwording biedt ook de landbouw een enorme mark-
tuitbreiding, maar stelt de boeren tevens veel strengere eisen. De varkensfokker in kwestie beschilderde zijn dieren, toen Spaanse varkens enkele
jaren geleden wegens varkenskoorts van de Europese markt werden geweerd. toto ipa
HEEMSTEDE DR. WALTER KANNING
JANINE BOSMA
In 1992 zullen alle douanecon
troles aan de binnengrenzen
van de EG vervallen. Er is dan
een gemeenschappelijke markt
in Europa. Niet alleen de han
del, maar ook het geldverkeer
wordt volledig vrij. Bovendien
mag iedere EG-burger vanaf
dan wonen en werken in ieder
van de twaalf lidstaten.
De weg naar '1992' was een
lange. De grondslag voor de
economische eenwording werd
in 1950 gelegd met de oprich
ting van de Europese Gemeen
schap voor Kolen en Staal door
Frankrijk, West-Duitsland, Bel
gië, Italië, Luxemburg en Ne
derland. Deze samenwerking,
waarin afspraken werden ge
maakt over de produktie van
kolen en staal, werd in 1957 op
gevolgd door het verdrag van
Rome. Dit verdrag hield de op
richting in van de Europese
Economische Gemeenschap
(EEG) en van de Europese Ge
meenschap voor Atoomenergie
(Euratom), voor de gezamenlij
ke ontwikkeling van atoom
energie. In 1967 werden de drie
gemeenschappen samenge
voegd tot de Europese Gemeen
schap (EG).
In 1973 traden Groot-Brittan
nië, Denemarken en Ierland tot
de EG toe, die tot dan toe uit
het Europa van de Zes bestond.
Inmiddels bestaat de gemeen
schap uit twaalf lidstaten. Be
halve de al genoemde leden zijn
dat Griekenland, Portugal en
Spanje.
Krachtig
Door wijziging van het verdrag
van Rome met de zogenoemde
Europese Akte werd in 1985 ook
tot politieke samenwerking be
sloten. In Maastricht zullen op
nieuw historische stappen wor
den genomen, waardoor de EG
kan uitgroeien tot de Verenigde
Staten van Europa'. Dit is meer
dan de Fransman Robert Schu-
man, een van de belangrijkste
grondleggers van het verenigd
Europa, ooit had durven hopen.
De EG ontwikkelt zich zo
krachtig, dat andere landen
graag willen meedelen in de
welvaartsstijging. Denk maar
aan de Oosteuropese landen die
staan te trappelen van ongeduld
om zich bij de EG aan te sluiten.
Hun economische situatie is
echter dusdanig dat het nog ze
ker tien jaar zal dhren voordat
ze zover zijn. Dit geldt ook voor
Turkije, dat lid wil worden.
Ook wordt binnenkort het
contract ondertekend voor de
Europese Economische Ruimte
tussen de EG en de landen van
de Europese Vrijhandelsassoci
atie (Finland, Noorwegen, Oos
tenrijk, Liechtenstein, Zweden
en Zwitserland). Doel daarvan is
een intensievere samenwerking
op economisch gebied. Tot nu
toe bestond er slechts een be
perkte samenwerking tussen
beide 'blokken'.
Binnengrenzen
De voordelen van de Europese
eenwording liggen vooral op het
economische vlak. Met het weg
vallen van de binnengrenzen en
de daarmee samenhangende
talrijke exportbeperkingen, ont
staat er binnen Europa meer in
ternationale handel. Dat bete
kent meer produktie, werkgele
genheid en welvaart.
Het wegvallen van de bin
nengrenzen is voor Nederland
in het bijzonder van levensbe
lang, omdat ons land in grote
mate van de export afhankelijk
is. Zo bedroeg het totaal aan
Nederlandse export vorig jaar
293,3 miljard gulden, ofwel
meer dan de helft van het Bruto
Nationaal Produkt (bnp - wat
de Nederianders met elkaar ver
dienen).
Natuurlijk kleven er ook na
delen aan de eenwording. On
dernemingen van buiten de EG
krijgen immers door het weg
vallen van de grenzen de kans
vaster voet bij ons aan de grond
te krijgen, met als gevolg een
moordende concurrentie. Door
talrijke fusies probeert het Ne
derlandse bedrijfsleven zich
daartegen te wapenen. Dat zal
in sommige sectoren op den
duur leiden tot een verminde
ring van de werkgelegenheid.
Treuren
Symbool van de economische
eenwording is de ecu, de geza
menlijke Europese munt. De re
geringsleiders zullen tijdens
hun top'in Maastricht definitief
knopen doorhakken over invoe
ring van deze munt. ook al
stribbelt Groot-Brittannië tegen.
Eén munt bevordert, samen
met het wegvallen van de gren
zen, de handel omdat het beta
lingsverkeer makkelijker wordt.
Net als in de Verenigde Staten,
waar men elkaar overal in dol
lars kan betalen, zullen wij el
kaar rond het jaar 2000 overal in
Europa met ecu's betalen. Oók
in Groot-Brittannië. De Britten
treuren ten onrechte over het
verlies van hun pond sterling.
Londen ziet de afschaffing van
de eigen munteenheid namelijk
als het verlies van nationale
zelfstandigheid, het grootste na
deel van de eenwording.
Immers, door vergaande sa
menwerking wordt de vrijheid
van overheden orp een eigen
monetair beleid tc voeren
enorm ingeperkt. Er zijn bij
voorbeeld nu al veel Nederlan
ders, die zich vanwege het mil
dere belast ingklimaat in België
vestigen. De vrijheid van Den
Haag - onder meer voor een ei
gen belastingbeleid - zal door
de EMU worden beperkt. Want
hoe sterker de samenwerking in
Europa, des te meer bevoegd
heden moeten de nationale
overheden afstaan aan de Eu
ropese Commissie in Brussel en
aan het F.uropese parlement.
Overmorgen In deel 2; ecu on
mogelijk zonder Eurofed.
