Regio
Massaal op de vlucht
voor 3 oktoberfeest
'Leidse universiteit mag niet afglijden naar lager niveau'
vliegveld als locatie voor woningbouw Kaart Von Siebold uitgeleend'
'In Kaatsheuvel weten we het zo
langzamerhand maar al te goed'
Provincie:
Zorgen om
haat tegen
buitenlander
Bond vreest
reorganisatie
bij Olivetti
Vrijdag 4 oktober 19?1
Redactie: 071-161400 WILLEM SPIERDUK WIM SCHRIJVER MEINDERT VAN DER KAAU CAROLINE VAN OVERBEEKE JAN WESTERLAKEN MONICA WESSEUNC Eindredactie: PAUL DE TOMBE Vormgeving: PIET KOOREMAN
19
„VOOR HET GELD dat
ik hier aan entree betaal,
kan ik mijn kind een
kwartiertje op de kermis
laten dollen."
Leidenaars zoeken vertier in Efteling
Leidens Ontzet en de Efteling in Kaatsheuvel: wat heeft
dat nou met elkaar te maken? Alles, zo bleek gisteren
maar weer eens. Voor honderden zo niet enkele duizen
den Leidenaars en regio-genoten is drie oktober een uit
gelezen gelegenheid om naar het zuiden af te zakken. Op
zoek naar een goede vervanging van de Leidse kermis.
Maar ook in de Efteling bleek het druk.
overdreven schreeuwerig biljet
met de tekst 'Leidenaars, hier
melden a.u.b.' is nog niet eens
aan de prullebak opgehangen of
een clubje van een man of twin
tig meldt zich. Dat blijkt de
voorbode van een lange rij Lei
denaars, Voorschotenaren, be
woners van Oegstgeest, Zoeter-
woude en Leiderdorp.
De meesten hoeven geen mi
nuut na te denken als hen
wordt gevraagd naar de reden
waarom ze uitgerekend op drie
oktober de tocht naar het verre
zuiden maken: op de kermis
kost elke attractie geld en in de
Efteling ben je in één keer klaar.
De binnenstad van Leiden is, zo
De Leidse binnenstad is voor
een flink deel van de bewoners
op drie oktober een gebied dat
men bij voorkeur mijdt. Boven
dien is één keer per jaar naar de
Efteling voor veel gezinnen ei
genlijk vaste prik en op drie ok
tober is het meestal niet druk.
Deze keer hadden 'ze' extra ge
luk: terwijl het weer in Leiden al
betrok, deed het zonnige zuiden
die naam nog volop eer aan.
Dat Leiden en de Leidse regio
deze dag goed zijn vertegen
woordigd, wordt direct na onze
binnenkomst duidelijk. Een niet
vinden althans de Efteling-gan-
gers, veel te druk en ach, ze
hebben al zo vaak drie oktober
gevierd.
Bovendien wordt er door de
Leidenaars in de Efteling een
beetje gemopperd op de prijs
van de Leidse attracties. „Met
twee kinderen ben je voor een
rondje op de kermis zó vijfen
twintig gulden kwijt. Dat kan
een normaal mens toch niet
meer betalen. Voor het geld dat
ik hier aan entree betaal, kan ik
mijn kind een kwartiertje op de
kermis laten dollen. Dan weet ik
wel wat ik kies", zegt menigeen.
Taptoe
„Probeert u maar eens aan kin
deren duidelijk te maken dat er
maar een bepaald budget be
schikbaar is voor de kermis. Dat
lukt je niet. De kermis is heel
gezellig, daar ligt het niet aan.
Het is simpelweg veel en veel te
duur," voegt de familie Boers-
ma uit Leiden daaraan toe.
KAATSHEUVEL MONICA WESSEUNC
Voorlichter R. van Assendelft De Coningh van de Efteling begrijpt meteen wat bedoeld wordt met
'Het is in Leiden drie oktober'. Van Assendelft: „Dat weten we hier maar al te goed. Al jaren bete
kent drie oktober voor ons een flink aantal Leidenaars extra op bezoek. Sinds vorig jaar is ook het
Duits bezoek op die dag groot".
Op een normale doordeweekse dag in oktober ligt het bezoekersaantal tussen 3000 en 5000. Drie
oktober springt daar met 8000 bezoekers flink boven uit. Het ontvluchten van de stad op hoogtijda
gen is geen onbekend verschijnsel bij de Efteling. Op Prinsjesdag wordt er traditiegetrouw een re
cordaantal Hagenaars geteld.
De drie-oktober-gangers troffen een niet overmatig drukke Efteling aan. Begrijpelijk, want op Lei
den na, viert geen enkel dorp in Nederland feest op die dag. Alvorens de tuin op de laatste zondag
van de herfstvakantie de poorten sluit (met Pasen gaat de Elfteling weer open), komt er nog een
piek in het bezoek. De herfstvakantie is voor velen de gelegenheid om een rondgang door de
sprookjestuin te maken. De Efteling heeft inmiddels al 2,5 miljoen bezoekers binnen gehad.
Leidenaars die dus al jaren naar Kaatsheuvel gaan, hebben het sprookjesbos zien veranderen. De
afgelopen jaren verrezen attracties als De Python, een wildwaterbaan en recent de Pegasus. Op de
40-ste verjaardag van de Efteling, volgend jaar, geeft de tuin 'een droom weg'. Van Assendelft: „We
maken een droomvlucht. De bezoeker wordt met gondels door een wereld van feeën, elfjes, tove
naars en andere heerlijkheden gevoerd."
DEN HAAG/VALKENBURG
PAUL VAN DER KOOU
De provincie gaat het ministerie
van defensie voor het eerst offi
cieel meedelen dat het vliegveld
Valkenburg ziet als woning
bouwlocatie voor na het jaar
2005. Dat gebeurt maandag tij
dens overleg tussen staatssecre
taris Van Voorst tot Voorst,
Commissaris der Koningin Pa
rijn en gedeputeerde Stolker
van woningbouw.
LEIDEN MEINDERT VAN DER KAAU
De tijd dat de oudste universi
teit van Nederland kon teren op
haar goede naam en roemruch
te traditie is voorbij. De Rijks
universiteit Leiden (RUL) moet
knokken voor haar toekomst.
Dat het studentenaantal in Lei
den voor dit jaar ten opzichte
van de andere universiteiten
wellicht terugloopt, is nog geen
ramp maar wel een veeg teken.
„We moeten voorkomen dat we
naar een tweederangs niveau
afglijden", zegt voorzitter van
de Leidse universiteitsraad,
prof. dr. J.J.C. Mulder.
Universiteiten lijken steeds
meer met elkaar in een concur
rentiestrijd te raken. Het gaat
daarbij om het aantrekken van
studenten, want sla maar een
krant op de zaterdag open en je
ziet advertenties over voorlich
tingsdagen. 'Als je naam wilt
maken, teken je voor Leiden',
Van een echte claim is vol
gens een woordvoerder van de
provincie geen sprake. Dat ge
beurt pas als uit het lopende
onderzoek van de Leidse agglo
meratie blijkt dat het bebouwen
van het vliegkamp inderdaad zo
aantrekkelijk is als nu lijkt: „De
fensie moet de mededeling
meer zien als opwarmertje. Zo
van: hou er rekening mee dat
we hier binnen afzienbare tijd
op terugkomen."
De staatssecretaris praat dit
zo luidt de slogan. Daarnaast
heeft de universiteit om groot te
blijven geld nodig van het mi
nisterie van onderwijs. Veel
geld: ruim 400 miljoen gulden.
Ten slotte is er nu ook de zoge
naamde derde geldstroom die
afkomstig is van het bedrijfsle
ven. Het ligt voor de hand dat
ook deze bijdrage niet voor het
opscheppen ligt.
De grote vraag waarmee de
RUL nu meer dan ooit worstelt
is of ze zich actief in deze con
currentiestrijd moet werpen of
dat het juist moet worden over
gelaten aan de vrije krachten
binnen de universiteit. Moet
Leiden gaan zorgen voor een
imago, waarmee ze de markt
opkan? Het was uiteindelijk een
student die kort geleden de pro
fileringsdiscussie, zoals dat op
de RUL wordt genoemd,-in een
stroomversnelling bracht. Lid
van de universiteitsraad Eric
Schilp schreef op eigen houtje
najaar met alle provincies om
goed te kunnen bepalen wat er
moet gebeuren met de terrei
nen van defensie. In een nota
van 1985 meldde het ministerie
dat 6.000 van de 23.000 door
defensie gebruikte hectare afge
stoten kan worden. Oefenen
kan op enkele zeer grote com
pagnies-oefenterreinen in het
oosten van het land.
Zes jaar later is Defensie aar
dig op weg naar de genoemde
17.000 hectare, maar overweegt
een studiebijeenkomst over dit
onderwerp uit.
Boegbeeld
Opvallend is dat de oproep tot
discussie plotseling overal ge
hoor vindt. Die kwestie wordt
volgens velen ook aangewak
kerd door de vraag waar de on
derzoeksscholen moeten ko
men. De vorming van deze
scholen is een stokpaardje van
de minister van onderwijs, die
wil dat er meer hoogwaardige
onderzoekers komen. Het ni
veau van de studenten die af
studeren is internationaal ge
zien niet voldoende en daarom
moeten er instituten komen
waar het onderzoek op een ho
ger plan wordt gebracht.
De onderzoeksscholen wor
den straks meer dan een boeg
beeld voor een universiteit. Zo n
school betekent dat er geld bin
nenkomt en dat er meer talent-
Naar de taptoe zijn ze wel ge
weest. „Ik denk eigenlijk dat we
volgend jaar weer eens lekker in
Leiden blijven."
De familie Van Duyvenbode
uit de Mors in Leiden is voor de
tweede keer op deze feestdag
naar het zuiden getogen. „Hier
is het een permanente kermis.
Da's wel zo leuk en minder
duur." De drukte rond drie ok
tober 'hoeft van hen niet zo'.
Ook de culinaire tradities, ha
ring en wittebrood en hutspot,
staan bij hen niet op het menu.
Dat ligt wel eventjes anders
bij de familie Mallick uit de Me-
renwijk. Glunderend en grap
pend zegt meneer Mallick ei
genlijk gewoon lekker van twee
walletjes te eten. Als hij straks
thuiskomt gaat hij de stad nog
even in, op twee oktober is hij
ook geweest. Voor de kinderen
(tien en acht) is de kermis te
druk. „Hier is het rustig en kun
nen ze overal een paar keer
achter elkaar in."
„Tja, dat antwoord ligt nogal
voor de hand hè," reageert me
vrouw Schelvis, „de kermis is
nu echt veel te druk dus daar
zijn we gisteren alvast geweest."
Ze is samen met de familie Wij
nen die ochtend vroeg uit Lei
den vertrokken. Hoe leuk Schel
vis de Efteling ook vindt, ze
vindt het wel jammer de op
tocht te moeten missen.
Alternatief
De rust die de meesten in de
sprookjestuin hopen te vinden,
blijkt zeer betrekkelijk. Zeker nu
drie oktober ook een Duitse na
tionale feestdag is en het weer
zich van zijn beste kant laat
ze extra land op te geven. Niets
wijst er op dat ook Valkenburg-
se grond in de aanbieding gaat,
maar de provincie ziet daarin
geen reden lijdzaam toe te zien.
„Omdat het voorbereiden van
woningbouw al gauw 10 tot 12
jaar beslaat, moeten we nu be
ginnen te praten", aldus de
woordvoerder uit.
De marine vervult vanuit
vliegkamp Valkenburg een in
spectietaak voor de NAVO.
Door het wegvallen van Ypen-
volle onderzoekers aan het werk
kunnen die weer resultaten
boeken waarmee de universiteit
kan pronken. Nu al staat vast
dat de Leidse vakgroep sterren
kunde de status van onder
zoeksschool krijgt. Dat betekent
dat er straks een instituut komt
dat coördinatiepunt wordt voor
alle andere vakgroepen sterren
kunde in Nederland.
Leiden mag, net als de twee
grootste universiteiten van Am
sterdam en Utrecht, nu drie
voorstellen doen. Het bestuur
van de universiteit doet nu ui
terst geheimzinnig over de
vraag welke onderzoeksgebie
den nu worden voorgedragen.
De rector magnificus, prof.
Leertouwer gaf onlangs grif toe
dat deze behoedzaamheid werd
ingegeven door concurrentie-
overwegingen. Pas op de aller-
laatste moment worden de defi
nitieve keuzes bekend gemaakt.
Maar de profileringsdiscussie
zien, stromen de mensen in
groten getale binnen. „We had
den gedacht dat het hier lekker
rustig zou zijn, maar mooi
niet", is de reactie van de fami
lie Vorst uit Leiderdorp. Dat
neemt niet weg dat ze blij zijn
Leiden achter zich te hebben
gelaten. „Natuurlijk kan je op
de kermis ongeveer hetzelfde
doen als hier, maar volgens mij
is het hier veel veiliger."
De Efteling en drie oktober:
voor eigenaar C. Lubbe van het
gelijknamige touringcarbedrijf
in Zoeterwoude al jaren een lo
gische combinatie. Lubbe orga-
burg is het vliegveld steeds be
langrijker geworden als aan
komst- en vertrekplaats van
hoogwaardigheidsbekleders uit
binnen- en buitenland. Volgens
de woordvoerder van de provin
cie werpt de wereldwijde ont
spanning een nieuw licht op de
militaire taak en kan een nieuw
Zestienhoven bij Rotterdam
mogelijk de representatieve
taak van Valkenburg oveme-
gaat over meer dan alleen de
onderzoeksscholen. Steeds dui
delijker wordt dat een universi
teit keuzes moet gaan maken,
om de eenvoudige reden dat
niet alles gedaan kan worden.
Een van de manieren om de
kwaliteit overeind te houden is
door een besluit te nemen om
onderzoeken af te stoten en ex
tra aandacht aan andere te ge
ven. En weer is de vraag wie dat
gaat bepalen. „De een zegt dat
je dat van bovenaf moet opleg
gen. Anderen beweren dat het
beter is om dit soort zaken van
onderop te laten regelen. Voor
beide standpunten is wat te
zeggen", aldus voorzitter van de
universiteitsraad, Prof. Mulder.
Toponderzoekers
De hoogleraar theoretische or
ganische chemie is niet ge
schrokken van de voorlopige
cijfers over de aanwas van stu-
niseert al acht jaar op die dag
een bustocht naar de sprookjes
tuin. Hij kwam op het idee toen
hij zelf met zijn kinderen de
Leidse drukte ontvluchtte. „Het
was heerlijk rustig daar. je kon
elke attractie binnen tien minu
ten vijf keer doen."
Hoewel Lubbe het zelf nog
steeds leuk vindt, ('Ik ga elk jaar
met de drie kinderen ook de
tuin op'), is dit waarschijnlijk
het laatste jaar dat de Efteling
op het programma staat. Sinds
vorig jaar is drie oktober voor
Duitsers de dag van de hereni
ging en dus een nationale feest-
LEIDEN
Voorzitter Oomen van het colle
ge van bestuur van de universi
teit zegt deze week in Mare het
niet uit te sluiten dat delen van
de Von Siebold-collectie tijdelijk
uit Leiden verdwijnen. Van
bruikleen voor onbepaalde tijd
zal geen sprake zijn, volgens
Oomen. Het universiteitsblad
meldt dat koningin Beatrix geen
enkel handschrift aan de Japan
se keizer Akihito overhandigt
tijdens haar staatsbezoek, dat
van 22 tot 26 oktober duurt. Ge-
denten. Maar het zijn voor de
universiteit wel degelijk cijfers
om rekening mee te houden.
„Het geeft ook een trend aan.
Het is voor mij duidelijk dat de
zogenaamde gamma-studie
richtingen zoals economie, be
drijfskunde en sociale weten
schappen op scholieren een
grotere aantrekkingkracht heb
ben dan ooit. Juist die studies
zijn in het Leidse palet minder
nadrukkelijk aanwezig. De RUL
trekt traditioneel veel studenten
Voor de letteren, rechten en me
dicijnen. Hoe het komt is moei
lijk aan te geven, maar die zijn
minder populair geworden", al
dus Mulder die in 1952 hier
kwam studeren en in 1961 bij
de RUL in dienst trad.
Op zich vindt Mulder het niet
slecht dat universiteiten nu ge
dwongen worden om meer naar
buiten te treden. „Het kan geen
kwaad om te laten zien wat je in
huis hebt en rekenschap te ge
dag. „Met al die Duitsers in de
Efteling is het daar net drie ok
tober." Lubbe zoekt naar een
alternatief.
Kiezen is soms behoorlijk
moeilijk, zeker als een van de
twee echtelieden in Leiden zou
willen blijven maar de ander
niet. De vader van een gezin uit
Leiderdorp is zelf rasechte Lei-
denaar en vindt eigenlijk dat
"Leidens ontzet met alles er op
en eraan gevierd moet worden.
Eerst reveille, dan haring, de ko
raalzang, het gebak bij moeders
en dan de stad in. Maar ja, mijn
vrouw is geen Leidse..."
zamenlijk zullen het college van
bestuur en het museum van
Volkenkunde overleggen over
een vorm van bruikleen. Dit als
alternatief voor de eerder over
wogen schenking.
Museumdirecteur Strom stelt
in hetzelfde bericht het niet uit
te sluiten dat Volkenkunde ak
koord gaat met een beperkte
vorm van uitleen. Het museum
gaf in 1881 de Van Siebold-col-
lectie, die uit 45 kaarten bestaat,
langdurig in bruikleen aan de
universiteitsbibliotheek.
ven van al het geld dat in we
tenschap wordt gestoken." Wel
wil Mulder ervoor waken dat
het niet blijft bij een goedkoop
cosmetisch laagje dat de univer
siteit moet verkopen. „We moe
ten met kwaliteit onze positie
handhaven. We moeten in staat
zijn om tegelijkertijd toponder-
zoekrs én een grote groep aca
demici van behoorlijk niveau af
te leveren." Leiden moet vol
gens Mulder een van de grotere
universiteiten blijven houden.
Niet alleen om zo het weten
schappelijk werk op aanvaard
baar niveau te houden. „Het is
ook van groot belang voor de
stad en zelfs de hele regio. Niet
alleen werken daar duizenden
mensen, maar het gaat ook om
contacten met bedrijven zoals
die zich nu in het sciencepark
hebben gevestigd. Het afglijden
van de RUL naar tweederangs
niveau zou voor de Leidse regio
een ramp betekenen."
LEIDEN JAN WESTERLAKEN
Vreemdelingenhaat groeit. In
Europa, in Nederland. Zo erg als
in het voormalige Oost-Duits-
land. België, Frankrijk en Italië,
is het hier nog niet. Maar de
meldpunten voor discriminatie
in Leiden, Rotterdam en Den
Haag, maken zich zorgen. In de
provincie Zuid-Holland, waar
een derde van de buitenlanders
woont, schieten de klachten
omhoog.
Marieke Rijntjes van het Pro
vinciale Platform Anti-Racisme
zegt dat bovendien veel klach
ten gewoon niet doorkomen,
omdat er zo weinig meldpunten
zijn. Zij vindt dat eigenlijk elke
gemeente zo'n punt zou moe
ten hebben en een serieuze
zaak als discriminatie niet aan
vrijwilligers moet worden over
gelaten. De Leidse regio heeft er
slechts één: in de stad Leiden.
Leiderdorp had een meldpunt,
maar dat werd opgeheven, om
dat het. aldus een woorvoerder
van de gemeente, niet echt
functioneerde.
Vervolgens wees elke etnische
groepering iemand aan bij wie
Idachten over discriminatie
konden worden gedeponeerd.
Ook dat werkte niet. Het ge
meentebestuur werkt nu een
'bewustwordingsactiviteit' uit.
Wat dat precies inhoudt, kon de
gemeente nog niet vertellen.
.Alphen aan den Rijn. qua
grootte de tweede gemeente in
de regio, heeft ook geen meld
punt. En het komt er niet ook,
meldt voorlichter Paul Camp-
huijsen. Er is geen aanleiding
toe, zegt hij. Een belangrijke re
den waarom in een grote plaats
als Alphen een meldpunt voor
discrimatie ontbreekt, is dat er
geen geld voor is, aldus Camp-
huijsen.
Zorgen
Marieke Rijntjes meent dat we
ons best zorgen mogen maken.
Zeker als Europa straks één
wordt en de landsgrenzen ver
dwijnen. „We verdiepen ons in
die vraag. Toestanden als in
Brussel waar een hele wijk met
buitenlanders wordt gediscrimi
neerd en als in de voormalige
DDR, waar écht de deksel van
de pan is, moeten we hier niet
hebben."
Het Leidse meldpunt stelt dat
de buitenlanders niet zo goed
begrijpen wat er gaande is. Ze
ker niet als bewoners met een
handtekeningenlijst bij de bu
ren langsgaan voor steun om
een buitenlands gezin weg te
krijgen. Ronduit kwetsend, zegt
een woordvoerder van het
meldpunt. „Voor zulke acties
bestaat veel onbegrip bij de bui
tenlanders. We weten ook uit
ervaring dat mensen bang zijn
door discriminatie hun baantje
kwijt te raken. De constatering
is juist: er is een toename van
het aantal klachten."
LEIDEN
Bij Olivetti Systems Net
works in Leiden dreigen en
kele tientallen van de vier
honderd werknemers hun
baan kwijt te raken. Volgens
bestuurder Wijnen van de
dienstenbond FNV heeft Oli
vetti gemeld dat het oudere
werknemers door jongere
krachten wil vervangen. Wij
nen: „Tientallen oudere Oli
vetti-werknemers vanaf 50
jaar zouden de ww in moe
ten. Voor hen in de plaats
wordt jonger, goedkoper en
beter opgeleid personeel
aangenomen."
Volgens Van Wijnen be
schikt Olivetti over de mid
delen om deze ouderen met
een financiële regeling de vut
te laten overbruggen. De
dienstenbond zal zich dan
ook verzetten tegen de han
delswijze van Olivetti. Direc
tie en ondernemingsraad in
Leiden waren vanmorgen
niet bereikbaar voor com
mentaar.
Het bedrijf heeft een volle
orderportefeuille door een
grote order van de Rabo
bank. Olivetti gaat voor ruim
800 miljoen gulden bankter-
minals aansluiten op het
kantorennet van de Rabo
bank.
De familie Boersma uit Leiden bij Holle Bolle Gijs. „De kermis is simpelweg veel en veel te duur."
FOTO'S HIELCO KUIPERS
De families Schelvis en Wijnen voor de Efteling. „Het is in Leiden nu echt veel te druk.
