Toerisme
400.000
paar advertentie
voeten willen
Skiën als nergens anders
'Geen gesjoemel meer
met sneeuwberichten'
1991 slecht j aar voor
mondiale reisbranche
Vrijdag 4 oktober 1991, Redactie: 023-150268 ROB VAN DEN DOBBELSTEEN Eindredactie: JAN VAN DER NAT Vormgeving: ANDRIES DETMAR
MET DJOSER NAAR
EGYPTE
x
<Dj/a^ser>
V
071-126400
op stap in
M eigenland
Voor uw
advertentie
op deze
plaats lopen
ze warm.
Bel onze
afdeling.
REISBERICHTEN
Latjes
Ad Latjes was twintig jaar geleden een van de meest besproken
mensen in de Nederlandse reiswereld. Hij stuntte met super-
goedkope vliegtickets wat hem door zowel de luchtvaartmaat
schappijen als de touroperators niet in dank werd afgenomen.
Na een met veel rumoer omgeven faillissement maakte Latjes
enige jaren terug een come-back op het Damrak in Amsterdam.
Daar verkoopt hij opnieuw discount-tickets, maar sinds kort ook
de zogenaamde European Travel Network Travel Card. Met de
card, die in samenwerking met zo n 230, over 95 landen ver
spreide 'prijsbrekers' is ontwikkeld, krijgt iedere bezitter mini
maal 20 procent korting in honderden hotels over de hele we
reld. De ETN Travel Card kost 60 gulden en is verkrijgbaar bij de
winkel van Latjes, Damrak 30 in Amsterdam.
Schaatstraining
Wie de fijne kneepjes van het schaatsenrijden wil leren en zoiets
wil combineren met een vakantie in Oostenrijk zou tussen 15 ja
nuari en 15 februari eens kunnen gaan kijken op de Weissensee
in Karinthië. Daar namelijk geeft Hans van Helden, in een niet
eens zo grijs verleden behorend tot de beste schaatsers ter we
reld (hij was onder meer wereldrecordhouder op de 1500 meter),
les in wat misschien wel de populairste sport is van Nederland.
Van deelnemers en deelneemsters wordt geen bepaald presta
tieniveau verwacht. De cursus duurt een week en kost fl. 1200,--.
Naast schaatstraining worden er ook lessen gegeven in langlau
fen. Informatie en/of aanmelding: Verkehrsamt A-9762 Weissen
see, telefoon (vanuit Nederland): 09.43.4713.2220.0.
Caravanreizen
Caravanreizen worden steeds populairder. Vooral bij 50-plussers
is de belangstelling zo groot, dat een reisorganisatie als ACSI
voor 1992 het aanbod aan caravanreizen heeft uitgebreid met
een tocht door Portugal en een door Engeland/Wales. Het totale
aanbod is daarmee gekomen op vijftien. De trips worden vooral
georganiseerd voor caravanners die buiten het hoogseizoen wil
len reizen, maar die in het buitenland niet willen worden gecon
fronteerd met campings waarop de voorzieningen voor de helft
of zelfs geheel zijn gesloten. Ook rijdt er tijdens de reis waar
aan hoogstens vijfentwintig caravancombinaties mogen deelne
men een reparatiewagen mee en staat het geheel onder lei
ding van een zogenaamde captain, die alle deelnemers met raad
en daad terzijde kan staan. Overigens is iedereen vrij de colonne
te verlaten en een eigen route te kiezen. De ACSI-reizen staan
vermeld en bêschreven in een honderd pagina's tellend magazi
ne dat kan worden aangevraagd bij ACSI, Zetten, telefoon 08880
- 52055.
Skiën in de USA
Skiën in de Verenigde Staten van Amerika wordt ook in Neder
land stukje bij beetje populairder. Na een vergeefse poging van
Hotelplan aan het eind van de jaren zeventig, begon diezelfde
reisorganisatie drie jaar terug opnieuw met het organiseren van
wintersportreizen naar onder meer Killington (bij Boston) en As-
pen, Colorado. Dit jaar lijkt vooral de Rocky Mountains een be
langrijke bestemming te worden, temeer daar naast Hotelplan
nu ook de NBBS en Jan Doets America Tours skireizen organise
ren naar plaatsjes als Vail, Coppertown, Beckenridge en Winter
park. Prijzen (Jan Doets doet er een skipas bij): vanaf ongeveer
2210 gulden per week (tiendaagse reis). Belangstellenden dienen
overigens rekening te houden met een vrij omslachtige reis.
Denver, de dichtst bij de Rocky's liggende grote luchthaven,
wordt vanuit Nederland nog altijd niet rechtstreeks aangevlo
gen. Skiërs op weg naar de befaamde Amerikaanse 'pow-
dersnow' zullen minstens twee tussenstops moeten maken.
Ski Inn '91
De jaarlijkse expositie Ski Inn zal van 10 tot en met 13 oktober
voor het eerst worden gehouden in het nieuwe Beursgebouw in
Eindhoven. Voorheen vond de Ski Inn altijd plaats in het Auto-
tron in Rosmalen. De beurs verschaft de bezoekers alle mogelij
ke voorlichting op het gebied van wintersport. De openingstij
den van de beurs zijn donderdag en vrijdag van 12.00 tot 22.00
uur, op zaterdag van 10.00 tot 22.00 uur en op zondag van 10.00
tot 18.00 uur. De toegangsprijs is 12,50.
Pleidooi voor betere voorlichting
RvdD
„Het gesjoemel en de pure mis
leiding rondom het verstrekken
van sneeuwberichten moet nu
maar eens uit zijn." Dat zei
vice-voorzitter Arnold Burlage
van het Gilde van Toeristisch
journalisten deze week op het
congres van de Algemene Ne
derlandse Vereniging van Reis
organisatoren (ANVR) in St. Pe
tersburg, Florida. „De ANVR"
aldus Burlage, „zou er in sa
menwerking met bijvoorbeeld
de ANWB goed aan doen zelf
een onafhankelijke informatie
dienst op te zetten. Via de verte
genwoordigers die de Neder
landse reisorganisaties in bijna
elk wiritersportdorp heeft, moet
dat niet al te moeilijk zijn."
Sneeuwberichten worden elke
winter vanaf Kerstmis vermeld
in onder meer de Nederlandse
kranten en op Teletekst. Ook
worden ze telefonisch verstrekt
door de ANWB en door de ver
schillende verkeersbureaus.
Echt vertrouwen in de opgege
ven sneeuwhoogtes is er niet,
omdat de metingen in bijna alle
gevallen worden verricht door
de plaatselijke VW's, „en die",
zei Burlage tijdens zijn toe
spraak op het congres, „hehben
er natuurlijk belang bij de toe
stand zo rooskleurig mogelijk
voor te stellen."
De vice-praeses van het Gilde
van Toeristisch Journalisten
meende dat de Nederlandse
reisorganisaties op het gebied
van informatie vaak te kort
schieten. „Ze zouden in elk ge
val eens kunnen beginnen met
een gezamenlijke berichten
dienst met betrekking tot de
sneeuwberichten. De ruim een
miljoen wintersportende Ne
derlanders zullen daar onge
twijfeld erg blij mee zijn."
Overigens, meende spreker, zou
het niet bij die verbeterde
sneeuwberichten moeten blij
ven. „Waarom bijvoorbeeld ook
niet één enkele alarmcentrale
voor de hele reisbranche opge
richt?" vToeg hij zich aan het
slot van z'n rede af. „Nu is het
een ratjetoe. De ANWB. banken,
verzekeringsmaatschappijen,
allemaal hebben ze hun eigen
alarmdienst. De toerist weet er
geen eind meer aan. Is het nou
zo moeilijk een soort 06-11
nummer in te stellen voor ge
strande reizigers. Wij, van het
Gilde, geloven dat zoiets voor
de touroperators nog kostenbe
sparend werkt ook.
Genera/Abonnement
W
cJë* "Dobt>«^
Andermatt: een dorp voor de waarachtige liefhebber
Een simpel dorp. Toeristen
zijn er van harte welkom,
maar ze moeten hun ver
wachtingen niet al te hoog
stellen. Wie van luxe
houdt, doet er zelfs ver
standig aan Andermatt vol
slagen links te laten liggen.
Het stinkt er naar koeie-
poep, de oude hotelvloeren
kraken er als nergens an
ders en de pisten op de
stuitend steile Gemsstock
zijn ook al niet gemaakt
voor wintersporters die
verzot zijn op zacht glooi
ende afdalingen. Met an
dere woorden: Andermatt
is louter en alleen geschikt
voor de waarachtige ski-
-liefhebber.
Maar die vindt daar aan de voet
van de Gotthard-, de Furka- en
de Oberalppass dan ook een
eldorado. Een bergdorp zoals
het hoort. Een simpel kerkje,
wat huisjes en hotelletjes en
van de late herfst tot de vroege
winter allemachtig veel
sneeuw. Daar koketteert het
aanvallige plaatsje dan ook be
hoorlijk mee. In Andermatt,
precies gelegen op de scheiding
van Noord- en Zuid-Europa,
valt altijd wel sneeuw, uit welke
hoek de wind ook waait. Ferdi,
de slager van Andermatt die
niet alleen heerlijke Wiirstli kan
draaien, maar ook nog voorzit
ter is van de WV, die Ferdi:
„Wij hebben geen sneeuwka
nonnen nodig. Never not."
Het jaar 1991 is voor de
mondiale reisbranche een be
labberd jaar geweest. „Kort ge
zegd", aldus Geoffrey Lipman,
president van de in Brussel ge
vestigde Wereldraad voor Rei
zen Toerisme, „was dit een
rampjaar." Toch geloven func
tionarissen uit de reisbranche
dat het ergste leed wel geleden
is. Men maakt zich alweer op
volgend jaar normaal zaken te
kunnen doen.
Volgens Tommaso Zanzotto,
president van American Express
Travel Related Services in New
York, beleefde het internationa
le reisverkeer in de eerste acht
maanden van 1991 maar liefst
een teruggang van 15 procent
vergeleken met het jaar daar
voor. Het internationale reisver
keer. zowel toeristisch als zake
lijk. werd dan ook het hardst ge
troffen. Binnenlandse reizen en
goedkope vakantiebestemmin
gen bleven nagenoeg buiten
schot. Volgens Zanzotto werden
in Europa vooral het Middel-
landse-zeegebied en daarbuiten
de Caraïbische Zee en Australië
geirieden door de Amerikaanse
en Canadese toeristen.
De problemen begonnen al in
de tweede helft van 1990 door
de Golfcrisis. De invasie van Ku-
wayt door Irak zorgde voor een
scherpe verhoging van de
brandstofprijzen en belangrijke
economieën, in het bijzonder
die van de Verenigde Staten, lie
pen achteruit. Hoewel de reis
branche enigszins op de weg te
rug is, gelooft Lipman dat er dit
jaar over het geheel genomen
geen groei te zien zal zijn. De
bedrijfstak had voor 1991 nog
een groei voorspeld van 7 pro
cent.
Het hoofd van de Associatie van
Europese Luchtvaartmaat
schappijen. Karl-Heinz Neu-
meister, verklaarde dat het ver
keer over de eerste zeven maan
den van 1991 met 10 procent af
nam, om over augustus en sep
tember weer iets aan te trekken.
Maar volgens hem verliezen de
meeste van de 22 bij de Associa
tie aangesloten luchtvaartmaat
schappijen nog steeds geld.
1992 stemt de reiswereld echter
optimistisch. Aangenomen dat
de wereldeconomie zich zal
herstellen en er politieke stabili
teit zal heersen, wordt voor het
volgende jaar een groei ver
wacht van 5 procent.
Kinderopvang: Nee.
langlaufmogelijkheden: circa
20 kilometer naar Realp en te
rug.
Verdere sportieve ontspan
ning: Er kan worden gewandeld
op de Oberalppass en in de
richting van Realp.
Verdere mogelijkheden tot spor
tieve ontspanning zijn gering.
Prijspeil: .Algemeen ski-abonne
ment voor 6 dagen voor het hele
dal: 160 Zw.Frs (kinderen 107)
Skiles 6 dagen: 155 Zw.Frs (kin
deren 145)
Avondvertier Veel restaurants,
klein aantal dancings, goeie
après-ski sfeer in alle hotels
Taal: Duits
Bijzonderheden: Er is in Ander
matt geen skibus. Dalstations
van Gemsstock en Natschen lig
gen ongeveer tien minuten lo
pen van elkaar.
Verbindingsstraat kan glad en
ijzig zijn. Er is wel een regelma
tige busdienst tussen Realp,
Hospental (skigebied Winter-
horn) en Andermatt.
Prijs per enkele rit: 3 Zw.Frs.
Vermeldenswaard is verder dat
Andermatt uitstekend geschikt
is voor het maken van niet al te
moeilijke ski-toeren.
Nadere informatie: Verkehrs-
büro Andermatt. CH 6490 An
dermatt. Zwitserland, telefoon
09 - 41 - 44 - 67 45 4 of het Na
tionaal Zwitsers Verkeersbu-
ruim vijftienhonderd meter)
blijft het niet. Want wie het lef
heeft achter het Gemsstock-
-bergstation een ongeprepa-
reerde, loodrecht omlaag val
lende hobbelpiste van nauwe
lijks driehonderd meter lengte
te 'nemen', die wacht een aan
tal paradijselijke afdalingen
naar onder meer St. Anna Wald,
Hospental, Airoio en terug naar
Andermatt.
Daar moet je wel een beetje
voor kunnen skiën, voor die
tochten. En ook moet je kunnen
terugvallen op een goeie condi
tie plus enige ervaring in moei
lijk terrein. Maar dan ski je er
ook als nergens anders. Het zijn
eigenzinnige lieden die Ander-
matters. Aan de infrastructuur
van het dorp laten ze zich niets
gelegen. Het moet zo lang mo
gelijk blijven als het was, vinden
ze. Gevolg: ze laten je, omdat ze
het gemak van een skibus totaal
niet zien zitten, rustig de hele
gillendgladde. niet geveegde
dorpstraat doorlopen naar het
begin van de liften: ze zijn er
pas toe over gegaan de veel te
kleine gondels op de Gems-
stockbaan te vervangen nadat
uren wachtende skiërs er bijna
een opstand hadden ontketend:
en ze beginnen pas aan de re
novatie van hun hotels als de
nog altijd in gebruik zijnde lam
petkannen echt van ouderdom
uit elkaar zijn gevallen.
Maar ook zoiets kan z'n charme
hebben. Soms ben je zelfs ge-
Andermatt Kort
Plaats: Andermatt
Tijdstip bezoek: Eind januari
1991
Afstand vanaf Amsterdam:
1020 kilometer (via Utrecht,
Keulen, Frankfurt. Karlsruhe,
Bazel, Luzem, Wassen).
Andermatt is per trein bereik
baar
Hoogte: 1447 - 2963 meter
Aantal bedden: 1000
Liftinstallaties: 11 (inclusief
Furka-Oberalptrein)
Wachttijden: Onvoorspelbaar
omdat de Gemsstockbahn de
komende winter een nieuwe,
dubbelgrote gondel in gebruik
neemt.
Afgelopen winter kon de wacht
tijd bij het dalstation oplopen
tot meer dan een uur.
Totaal kilometers aan afdaling:
40 kilometer (exclusief de vele
toerenafdalingen)
Ligging van de skipisten: Noord
en zuid
Moeilijkheidsgraad: Over het
algemeen zwaar.
Beginners kunnen op Natschen
(daar ligt een zeer eenvoudige
afdaling van ruim 10 kilometer
op de straatweg van de
Oberalppass) echter uitstekend
uit de voeten.
neugten van het toeristendom.
Duizend gastenbedden telde
het dorp toen de Gotthardtun-
nel werd geopend, een aantal
waarin nog altijd geen wijziging
is gekomen. Slager Ferdi:„Je
moet de boel een beetje in de
hand houden."
Nou is hij daartoe wel een
beetje verplicht ook. Andermatt
immers, ligt strategisch gezien,
op zo'n gewichtige plek dat de
generaals van het Zwitserse le
ger er duizenden soldaten naar
toe hebben gestuurd. Hun ka-
zeme's, even buiten het dorp,
steken grauw af tegen de witte
Ferdi kent nog veel meer Engel
se woorden, maar die komen
zelden over zijn lippen. Liever
spreekt hij een onverstaanbaar
Schwyzerdeutsch waarmee ze
vier kilometer verderop, in Hos
pental, reeds de grootste moeite
hebben. Om maar te zwijgen
van het op dubbele afstand ge
legen Realp. Tot aan de acht
tiende eeuw was Andermatt al
leen te bereiken voor koene
durfals met spijkers onder hun
schoenen.
Jawel, de Romeinen trokken er
al door nadat ze tussen Wassen
en Airoio wat stenen bruggetjes
hadden gemetseld. Maar zo on
aantrekkelijk kwam die neder
zetting op ruim veertienhon-
'derd meter hoogte hun voor,
dat ze er slechts verwijlden als
het niet anders kon. Liever
trokken zij pijlsnel verder.
Naar het zuiden, waar het
warme Tessin lokte, naar
het noorden als er in de
opstandige buitengewes
ten weer eens orde op za
ken moest worden gesteld
en naar het westen als de
Galliërs begonnen te mor-
Andermatt was zogezegd
de draaischijf van het Ro
meinse Rijk, zoals het tot voor
kort de draaischijf voor Europa
was. Maar toen, aan het eind
van de jaren zeventig, boorden
de Zwitsers een tunnel onder
het plaatsje door en verloor het
aan betekenis.
De Gotthard, vroeger een niet te
omzeilen verkeersader voor elke
auto, elke vrachtwagen en elke
bus die van zuid naar noord
moest of van noord naar zuid,
viel droog. En daarmee Ander
matt. Terug naar het isolement
van jaren her. Sierbestrating in
de hoofdstraat, een kerkklok die
je weer kon horen luiden en ge-
Een wintersportdorp zoals het hoort.
Hobbelpiste
En bij die afdalingen op de
Gemsstock (de langste kent
over een afstand van zeven kilo
meter een hoogteverschil van
veis die niet meer elk jaar met
zwavelzuur moesten worden af-
gesopt omdat ze onder de roet
zaten.
Misschien dat die terugval naar
de stilte van de zestiende eeuw
de Andermatters zo goed beviel,
dat ze het vervolgens totaal niet
zagen zitten zichzelf onder te
dompelen in de financiële ge-
bergen en hun groene veld-
tenue's beheersen bij tijd en
wijle de pisten van Natschen en
Stöckli. Verrassend matige
skiërs, die zwaar bewapende Al
penzonen. Met de conditie lijkt
het best snor te zitten (ze rusten
geen seconde als ze op ma
noeuvre zijn); met het wedelen
hebben ze duidelijk meer moei-
Vandaar wellicht dat je ze nau
welijks op de Gemsstock
ziet, een onwaarschijnlijk
mooi gebied voor de goeie
skiër. Hier storten de pis
ten zich zo roekeloos naar
beneden dat geen rups
voertuig er op eigen kracht
tegenop kan komen. Slim
me Andermatters hebben
daarom hier en daar lieren
aangebracht. Lieren met
behulp waarvan de grom
mende monsters zich toch
naar boven kunnen worstelen
aldus zorgend voor parketvlak-
ke afdalingen die op de kaart
welliswaar met gitzwarte lijnen
zijn ingetekend, maar waarop
zelfs de gevorderde skiër zich
met een klein beetje beleid en
moed toch naar beneden kan
laten zwieren.
