Leidsch Dagblad
Kremlin zet Gorbatsjov af
Wereld verbijsterd over coup
Navo oefent
landing op
Schiphol
WD wil spoeddebat
over wao-besluiten
1
Maandag 19 augustus 1991
opgericht 1 maart 1860
Nr. 39625
Losse nummers f 1,45
FEITEN EN MENINGEN
Begrafenis 'Der
alte Fritz' ver
loopt rustig
BINNENLAND
Goalkeeper
werkte tijdens
Golfoorlog niet
I Leiden
Italië stuurt alle
Albanezen naar
huis
Eiergooiende Tropische gelui-
I stoethaspels oog- den op jazzfesti-
I sten applaus val Noordwijk.
Nog geen abonnee?
DCI 071 '61400
DEL. 071 161353
SERVKE.
Tanks bezetten strategische punten in Moskou
HET WOORD IS AAN
Rol Janajev in coup onduidelijk.
Verder op pagina 19
Gorbatsjov schiep voor
waarden voor eigen val
Portret Janajev
Commentaar
werden geen bijzonderheden
gegeven over de toestand van
Gorbatsjov, die vandaag naar
Moskou zou terugkeren van een
vakantie in de Krim aan de
Zwarte Zee.
De staatsgreep komt een dag
voor Rusland, Oezbekistan en
Kazachstan als eerste republie
ken het nieuwe Unieverdrag
zouden ondertekenen. De havi
ken binnen de partij hebben
zich steeds fel verzet tegen het
afstaan van centrale macht.
De Russische president Jeltsin
heeft de coup tegen Gorbatsjov
scherp veroordeeld en opgeroe
pen tot een algemene staking.
Jeltsin sprak vanuit het door
zwaarbewapende politietroepen
bewaakte parlementsgebouw.
PSV komt goed weg tegen Utrecht
Het scheelde maar weinig of de voetbalcompetitie was begon
nen met een daverende verrassing. Een kwartier voor tijd keek
PSV op eigen grond tegen Utrecht nog tegen een 1-0 achter
stand aan. Tegen de verhouding in sloegen de Eindhovenaren in
de slotfase evenwel toe en zegevoerden nog met 2-1. Feyenoord
was tegen FC Twente al even fortuinlijk en noteerde een 1-0 ze
ge via een betwiste strafschop. In de slotfase werd doelman
Hans de Koning van Twente weggestuurd. Veldspeler Fred Rut
ten nam zijn taak als doelman over.
Ajax kwam vanwege een toernooi in Spanje niet in actie. De
Amsterdammers werden in La Caruna derde. In de kleine finale
versloeg de ploeg van Leo Beenhakker Real Madrid met 2-0.
Assistent
trainer
Frank Ar-
Bobby
Robson
moeten
nog heel
wat aan
hun ploeg
schaven.
FOTO ANP
Een woordvoerder van de Rus
sische president Boris Jeltsin zei
vanmorgen dat Gorbatsjo.v
„zich onder arrest in een officië
le residentie bevindt". Dit be
richt is nog niet onafhankelijk
bevestigd.
Op alle strategische punten in
Moskou, zoals het minisïerie
van defensie en de gebouwen
van de televisie, zijn vanmorgen
pantserwagens gestationeerd.
Elitetroepen van het ministerie
van binnenlandse zaken, de zo
geheten zwarte baretten, sloten
het gebouw van de televisie her
metisch af. De grensovergangen
met Finland zijn afgesloten. Na
een oproep hiertoe van de Rus
sische Democratische Beweging
verzamelde zich een menigte
op het Manegeplein bij het
Kremlin, die tanks zou verhin
deren door te rijden.
De afkondiging van de nood
toestand was vervat in een ver
klaring van de nieuwe Sovjetlei
ding. Deze deelde in een „op
roep aan het Sovjetvolk" mee
dat „perestrojka", het hervor
mingsbeleid van Gorbatsjov,
„tot het verleden behoort". Het
Comité voor de Noodtoestand
kondigde vanmorgen strenge
perscensuur af, alsmede een de
monstratieverbod en een uit
gaansverbod als tegen de maat
regelen verzet wordt geboden.
De KGB en het ministerie van
binnenlandse zaken krijgen ver
gaande volmachten en lokale
organen die zich verzetten wor
den ontbonden. De prijzen zijn
bevroren en er is een algehele
loonstop afgekondigd. Het co
mité roept het leger en de mili
tie op „alje benodigde maatre
gelen" te nemen om deze bepa
lingen uit te voeren.
Gorbatsjov, die het land bijna
zes jaar bestuurde, is vanwege
zijn gezondheidstoestand niet
in staat het land nog langer te
leiden, aldus de verklaring. Er
SPORT
De vleierij is een valse munt die
slechts in omloop is door onze
ijdelheid.
La Rochefoucauld
VANDAAG
Feiten en meningen
Familieberichten
Info
Tv-programma's
Regio-
HET WEER
Michail Gorbatsjov is van
morgen vroeg uit zijn func
tie van president van de
Sovjetunie gezet na een
coup door conservatieve
communisten. Vice-presi
dent Gannadi Janajev heeft
de taken van Gorbatsjov
overgenomen en er is een
„Comité voor de noodtoe
stand" gevormd. Voor be
paalde gebieden van het
land is voor zes maanden
de noodtoestand afgekon
digd, aldus een decreet on
dertekend door Janajev,
premier Valentin Pavlov en
de vice-president van de
defensieraad, Oleg Bakla-
nov.
Verwachting van het KNMI tot
morgenavond
Perioden met zon
In de nacht veel bewolking en mo
gelijk wat regen of motregen. In
de loop van de dag perioden met
zon en droog. Minimumtempera
tuur ongeveer 14 graden. Middag-
temperatuur omstreeks 21 graden
Wind uit zuidwest tot west, matig
kracht 3 a 4, in het waddengebied
af en toe vrij krachtig 5.
KATWUK Onaangekon
digd bezocht minister P.
Bukman van Landbouw en
Visserij zaterdag de Vis-va-
ria-dag in het centrum van
Katwijk. Maar in het gezel
schap van plaatselijke 'be
roemdheden' als wethouder
W. van der Plas. burge
meester G.W. van Mont-
frans-Hartman en de Kat-
wijkse vishandelaar T. Hoek
kon de bewindsman moei
lijk onopgemerkt blijven.
„Als dat maar goed gaat",
fluisterde wethouder A.C
Berkheij nog juist hoorbaar
buiten beeld. Hij doelde
daarmee waarschijnlijk op
het carrièreverloop van
Bukmans voorganger Braks
die kort na zijn bezoek aan
de Katwijkse vismarkt vorig
jaar moest aftreden. foto
dtck hocfwoninc
Kamer moet terugkomen van reces
DEN HAAG ANP
De WD wil nog deze week een
debat over de wao-voorslellen
van het kabinet. De fractietop
besloot daar gisteravond toe
omdat een antwoord van de re
gering op vragen van fractiespe
cialist Linschoten is uitgeble
ven. De liberalen denken er
zelfs over tijdens het debat een
motie van afkeuring in te die-
Volgens de WD is er veel on
duidelijkheid over de status van
het kabinetsbesluit van 14 juli.
Door de tegengestelde uitlatin
gen van verschillende betrok
ken bewindslieden is het voor
de Kamer onduidelijk of de be
sluiten worden gehandhaafd.
Bovendien moet een einde ko
men aan de grote onrust in de
samenleving.
Het terugroepen van de Ka
mer van reces is het zwaarste
middel dat de WD ter beschik
king staat. In het beraad giste
ren bij fractievoorzitter Bolke-
stein thuis moest een keuze
worden gemaakt tussen een
spoedvergadering van de vaste
kamercommissie voor sociale
zaken of een meer politiek ge
tint debat. Uiteindelijk is voor
het laatste gekozen omdat het
kabinet er volgens Bolkestein
een rommeltje van heeft ge
maakt. Daarbij woog het uitblij
ven van een antwoord van de
regering op dringende vragen
van Linschoten zwaar mee. De
fractiespecialist had de meest
betrokken bewindslieden begin
deze week een reactie gevraagd
over de status van de kabinets
besluiten. Toen al stelde Lin
schoten dat het uitblijven van
een antwoord voor de WD aan
leiding zou kunnen zijn de Ka
mer van reces terug te roepen.
Bolkestein hoopt op de steun
van D66. Fractievoorzitter Van
Mierlo stelde zaterdagavond
voor de televisie dat het kabinet
van de wao-problematiek een
„bende" heeft gemaakt.
Zie verder pagina 3
Een deel van het vrachtplatform
op Schiphol is de komende we
ken plaats van handeling van
een grote Navo-oefening. In het
kader van oefening 'Reforger'
zullen zo'n 15.000 soldaten van
het Amerikaanse Derde Leger
korps op de nationale luchtha-
Reforger staat voor Return of
Forces to Germany en is be
doeld om te oefenen in crisistijd
zo snel mogelijk de Navo-een-
heden in Duitsland te verster
ken. Een deel van de man
schappen en het materieel wor
den via Schiphol over land naar
de Bondsrepubliek overge
bracht. De oefening wordt jaar
lijks gehouden, eens in de vijf
jaar slaan de militairen ook hun
tenten op Schiphol op.
I DFV
Naam en voorletters
I Postcode
J Woonplaats
j Telefoon (i.v. m controle bezorgmg) j
j Nummer bank/girorekening j
I I
Handtekening:
I Deze bon in een envelop, zonder I
I postzegel, sturen neer
2300 VB
•FOTOAFP
Hij noemde het Comité voor de
noodtoestand „illegaal" en riep
de Russen in het leger op niet
aan de staatsgreep deel te ne
men. De Litouwse president
Landsbergis riep vanmorgen de
bevolking op het parlementsge
bouw te komen beschermen.
Het politiek comité van de
Navo kwam vanmorgen in
spoedberaad bijeen. De minis
terraad van de Europese Ge
meenschap houdt morgen
spoedberaad.
Het Comité voor de noodtoe
stand bestaat naast Janajev (54),
Pavlov en Baklanov uit andere
notoire communistische hard
liners: KGB-chef Vladimir Kr-
joetsjkov, minister van binnen
landse zaken Boris Pugo, presi
dent Starodoebtsev van de Unie
van Landbouwers van de Sov
jetunie, A. Tiziakov, president
van de Organisatie van Staats
ondernemingen belast met ta
ken op het gebied van de bouw
nijverheid, het verkeer en het
communicatiesysteem in de
Sovjetunie, en maarschalk Dmi
tri Jazov, minister van defensie.
Tanks rukken op over de brede boulevards langs de rivier de Moskva in Moskou.
WASHINGTON/BONN/PARUS GPD-ANP
De grote mogendheden hebben met ver
bijstering en ongeloof gereageerd op het af
zetten van Sovjet-president Gorbatsjov. Uit
de diverse commentaren valt af te leiden
dat de machtsgreep als een volslagen ver
rassing is gekomen.
De Amerikaanse regering had geen enkel
signaal ontvangen dat er iets in Moskou
stond te gebeuren. Veiligheidsadviseur
Brent Scowcroft stelde president Bush van
ochtend op de hoogte in zijn buitenverblijf
in de staat Maine, waar de president mo
menteel zijn vakantie doorbrengt.
Medewerkers van Bush reageerden scep
tisch op het bericht dat Gorbatsjov zou zijn
afgetreden om gezondheidsredenen. Bush
heeft Gorbatsjov op 30 juli in Moskou ont
moet. Toen verkeerde de Sovjetpresident in
goede gezondheid.
Ook de regeringen van Frankrijk en
Duitsland zijn totaal verrast. Na het be-
kendworden van de machtsgreep hebben
de Duitse kanselier Kohl en minister van
buitenlandse zaken Genscher onmiddellijk
hun vakantie afgebroken. Ze zijn naar Bonn
teruggekeerd. De regering wilde nog niet re
ageren op de ontwikkelingen.
Na het bekendworden van de coup daal
de de Nikkei-index op de beurs van Tokyo
met 1357 punten. Ook in Frankfurt kelder
den de koersen. De dollar steeg daarente
gen aanzienlijk, zoals altijd bij rampspoed
en paniek in de wereld. Op de beurs van
Londen werden stuJcken massaal in de ver
koop gedaan.
Het opperbevel van de 400.000 nog in de
ex-DDR gelegerde Russische troepen meld
de dat alle soldaten in de kazernes zijn en
dat de aftocht naar de Sovjetunie gewoon
doorgaat. Duitsland en de Sovjetunie heb
ben in een verdrag geregeld dat de Russi
sche troepen het Duitse grondgebied zullen
verlaten. De politieke partijen in Nederland
hebben geschokt gereageerd op de machts
overname in Moskou. Het CDA vreest dat
nu een instabiele periode aanbreekt. De
WD zal bij minister Van den Broek van
buitenlandse zaken aandringen op spoed
overleg van de EG. D66 wil nog deze week
met de bewindsman praten over de situatie
in de Sovjetunie. Ook PvdA-fractievoorzitter
Wöltgens is geschokt door de gebeurtenis
sen in de Sovjetunie. „Het betekent grote ri
sico's voor de ontspanning in de wereld.
Het is verder van groot belang dat een ge
meenschappelijke houding wordt ingeno
men in EG-verband." Het ministerie van
buitenlandse zaken in Den Haag kon van
morgen nog geen reactie geven.
NOS-Laat besteedt vanavond (20.28-
21.28 uur) in een extra uitzending op Ned.3
aandacht aan de situatie in de Sovjetunie.
Ook de reguliere uitzending van NOS-Laat
gaat geheel over de Sovjetunie.
