Cultuur
'Eerst de groten, dan de kleintjes'
Expositie De Volmaakte Mens
Subsidie voor kleiner
aantal filmmakers
Russische opera bijt spits af
Donderdag 8 augustus 1991
Redactie: 071-161400 CEES VAN HOORE ANNEMIEK RUYGROK JAN RUSDAM SASKIA STOEUNGA Eindredactie: CONNY SMITS Vormgeving: HENK BUIS
7
'GEEF HEN TE DRINKEN als zij dorst hebben; ver
jaag een vlieg, die hen hindert; snuit, zoo noodig,
hun neus; reinig hun oogen; veeg hun mond af, als
zij gegeten of gedronken hebben...' Deze instruc
ties zijn te vinden in het Bavo-Museum in Noord-
wijkerhout.
De Hilversumse lotgevallen van een Leidse band
De Leidse reggaeband The Vibe timmert steeds meer aan
de weg. Onlangs nam de tien man/vrouw sterke formatie
twee nummers op in een Eindhovense studio, en liet er
1000 singles van persen. Het vinyl met de nummers 'Cool
down my mind/Best Thing' zijn voor de band het eerste
tastbare resultaat van jarenlang oefenen en optreden.
tot het einde in eigen beheer
wordt gehouden. Jan Abspoel:
„Een plaat betekent weer meer
bekendheid en optredens, je
wordt wat serieuzer genomen.
Maar we blijven niet stilzitten.
Het is de bedoeling dat we
doorgroeien en bijvoorbeeld
snel weer een nieuwe plaat ma
ken."
Om als onbekende groep
meer aan de bak te komen
moet je muziek op de radio te
horen zijn. Lokale- en regionale
radio en als het even kan op Ra
dio 3. Eens in de week maken
radiomakers in Hilversum een
uurtje vrij om nieuwe platen in
ontvangst te nemen. Gedurende
deze zogenaamde pluggersuur
tjes, is het vaak een drukte van
jewelste. Nerveuze mensen, met
één of meerdere platen onder
hun arm, verdringen zich voor
de diskjockeys. Ook het plaatje
van The Vibe maakte zijn ronde
langs de 'Hilversumse muziek-
LEIDEN HANS VAN SCHAREN
Een eerste eigen plaat is voor el
ke muzikant een mijlpaaltje, al
zette The Vibe op 3 mei van dit
jaar een niet minder belangrijke
stap op de muzikale ladder. Die
avond speelde de groep in Brus
sel voor 7000 razend enthou
siaste mensen, als voorpro
gramma van UB40.
Het Leidse reggaekollektief
onderscheidt zich duidelijk van
de supergroep UB40, doordat er
bewust geen covers gespeeld
worden. Menno van der Gaag:
„Het is het mooiste om je ge
voelens om te zetten in je eigen
muziek. Als blijkt dat je eigen
nummers aanslaan bij het pu
bliek, geeft dat veel meer vol
doening dan wanneer je een co
ver speelt."
Trots
Zo'n vier jaar geleden richtten
vier muzikanten, Richard Neu
teboom, Jan Abspoel, Eric de
Best en Menno van der Gaag
(respectievelijk drums, bas, gi
taar en toetsen) de basis van
The Vibe op. Een jaar geleden
kwam er met de nieuwe trom-
pettiste, Diana Slot, een einde
aan de lange reeks uitbreidin
gen. Met vier blazers, percussie
en harmonieuze samenzang is
The Vibe bij uitstek een podi
umband geworden, waarbij een
positieve en energieke uitstra
ling, teksten met inhoud en
dansbaarheid belangrijk zijn.
Toch is de band trots op het
eerste plaatje dat van het begin
Hit
Een donderdagochtend op het
zonoverladen terras voor het ul
tramoderne Veronica gebouw.
Bekenden van radio en televisie
horen verveeld de praatjes aan
van geroutineerde 'pluggers'.
Om Jeroen van Inkel (Count
down Café) te overtuigen van
de kwaliteit van The Vibe is
geen eenvoudige zaak. „Eerst
de groten (platenmaatschappij
en)", sommeert een jongeheer,
„dan de kleintjes (eigen be
heer). Zo gaat dat hier!"
NIEUWSLIJN
Restauratie Red, Yellow Blue
AMSTERDAM - De restauratie van het schilderij 'Who's Afraid of
Red, Yellow Blue', uit de collectie van het Stedelijk Museum in
Amsterdam, is bijna afgerond. Binnen vier weken wordt het
werk, van de Amerikaanse kunstenaar Barnett Newman, in Ne
derland terugverwacht. Stedelijk Museum-woordvoerder Maar
ten Bertheux deelde gisteren mee dat directeur Wim Beeren af
gelopen juni de voortgang van het restauratieproces, door de
Newyorkse expert Goldreyer, heeft bekeken. „Hij gaat binnen
kort voor een laatste inspectie naar New York en is tot nu toe
positief over het resultaat. We hebben lang gezocht naar de bes
te restaurator en kwamen tenslotte bij Goldreyer uit", aldus Ber
theux. Het werk uit de jaren vijftig werd in 1986 zwaar bescha
digd door een bezoeker die daarmee zijn afkeer tegen abstracte
kunst wilde uiten.
Speelfilmopnamen De Noorderlingen
UTRECHT - In de Film Factory in Almere zijn de opnamen be
gonnen voor Alex van Warmerdams nieuwe speelfilm De Noor
derlingen. Hoofdrollen worden gespeeld door Leonard Lucieer,
Rudolf Lucieer, Alex van Warmerdam en Theo van Gogh. Het is
Van Warmerdams tweede speelfilm. Vijf jaar geleden debuteer
de hij met Abel en verwierf daarvoor tal van onderscheidingen
in binnen- en buitenland. Opnieuw zijn Laurens Geels en Dick
Maas de producenten. De Noorderlingen speelt in 1960, in een
niet afgebouwde nieuwbouwwijk aan een bosrand. Een 12-jarige
slagerszoon creëert een merkwaardige visie op de wereld, met
als belangrijkste inspiratiebron de radio-berichten over de Kon
golese burgeroorlog. De slagerswoning verandert in een bede
vaartsoort als plotseling een Sint Francisusbeeldje wonderen
lijkt te kunnen verrichten.
Eenmalig Europees concert Prince
OXFORDSHIRE - Prince geeft op zaterdag 31 augustus een con
cert in het Engelse Oxfordshire. Het enige dat hij dit jaar in Eu
ropa zal geven en waarin hij tevens zijn nieuwe begeleidings
band voorstelt: The New Power Generation. In het voorpro
gramma staat onder meer C&C Music Factory. Voor dit eenmali
ge concert zijn ook in Nederland kaarten verkrijgbaar, onder
meer bij het bespreekbureau van de Haagse Courant in Den
Haag.
THEATERS
'Les Misérables' Opera-
Musical, mmv Pia Douwes, Edwin de
Jongh, Margot Giselle, Stanley Bur
leson eva.
CONCERTGEBOUW
za 10.20.15 uur; Wereld Jeugd
Koor. Tsjechisch K
di 13. 20.15 uur: Emanuel Ax. piano
werk van Schubert, Prevln, Brahms
en Van Beethoven,
wo 14,20.15 uur: Koninklijk Con
certgebouworkest olv Neeme JSrvi
mmv Bons Berman, piano; werk van
Van Beethoven, Wagner en Brahms,
do 15, 20.15 uur: Amsterdamse
Bach Solisten olv Ton Koopman, cla-
vecimbel; werk van Telemann en
Bach.
NIEUWE DE LA MARTHEATER
di 13 t/m za 7 sept (beh zo/ma).
20.15 uur: The vortex - de draaikolk-
van Noél Coward, met oa Shireen
Strooker. Oirk Zeelenberg, Ton Len-
Menno van der Gaag (derde van achter): "Als je eigen nummers aan
slaan bij het publiek, geeft dat meer voldoening dan wanneer je een co
ver speelt." FOTOP
Van Inkel reageert quasi en
thousiast op het praatje over
The Vibe en belooft de plaat te
zullen beluisteren. Even verder
op wordt een dame met een
stapel Nederlandstalige platen
door Erik de Zwart en collega
enigszins in de maling geno
men. Nee, de heren willen geen
petje van Corry Konings, of er
misschien ook klompen zijn?
Na enkele minuten vraagt De
Zwart haar spottend wanneer,
zoals zij beloofde, die plaat
komt waar ze op hadden zitten
wachten.
Een vlotte vertegenwoordiger,
hier schijnbaar kind aan huis,
vraagt of de heren van een be
paald plaatje effe een hit willen
maken. „Doen we!", reageert
De Zwart.
Na de mededeling dat The Vi
be een Leidse reggaegroep is,
roept De Zwart bij het zien van
het logo op de hoes: „Leuk, de
Leidse Sleuteltjes!" en de plaat
wordt op de stapel gelegd, bo
venop een dertigtal andere. "De
volgende graag"!
Beroemd
Vrijdagochtend wordt besloten
het pluggersuurtje van de VARA
te mijden en later langs te gaan.
Het blijkt te werken: de makers
van de Popkrant hebben wel
even tijd voor een praatje. Men
lijkt oprecht geïnteresseerd.
Toch blijft het afwachten of de
programmamakers de muziek
van The Vibe een kans willen
geven.
De VPRO heeft op vrijdag
middag een open deur voor
muzikanten en vertegenwoordi
gers. Op de bovenste etage, in
een kleine zolderkamer van een
statig landhuis zit Fons Dellen,
presentator van 'Nozems a
Gogo'. Hij luistert fronsend naar
het verhaal over de Leidse reg
gaegroep, dat voor de zoveelste
keer wordt afgedraaid, en be
looft het plaatje te draaien. En
dat doet hij ook, de woensdag
erna klinkt The Vibe op de ra
dio. Ook op dinsdagmiddag, ra
diodag van de VARA, gaan de
muzikale 'vibes' de ether in.
Niet slecht voor enkele dagen
pluggen.
Menno van der Gaag relati
veert: „We maken ons niet te
veel zorgen of we nou morgen
of overmorgen beroemd wor
den. Of we het allemaal nog
leuk vinden, dat is het belang
rijkste!"
CONCERTEN
bbLEIDEN
HOOGLANDSE KERK
10 augustus
Orgelconcert door Theo Visser, orga
nist van de JansKerk te Utrecht, aan
vang 13.30 uur.
VROUWENKERKPLEIN
10 augustus
Pleinpop '91; met om 12.30 uur -
Badge Blues Band; 14.00 uur Flint-
stone Limousine; 15.30 Barefoot
Rabbit en 17.00 uur Get Close.
KATWIJK
VREDESKERK
13 augustus
Orgelconcert op het Batz-orgel, door
Dirk Out. aanvang 20.15 ui
NOORDWIJK
ST. JEROENSKERK
15 augustus
Orgelconcert door Sander v
rion, aanvang 20.15 uur.
In 1747 verscheen in Leiden een
plaatwerk dat nog altijd geldt
als een hoogtepunt in de ge
schiedenis van de anatomische
illustratie: de 'Tabulae sceleti et
musculorum corporis humani'
ofwel afbeeldingen van het ge
raamte en de spieren van het
menselijk lichaam. Aan deze at
las is tientallen jaren gewerkt
door de Leidse hoogleraar in de
Bern hard Siegfried Al-
binus (1697-1770) en de Am
sterdamse tekenaar en graveur
Jan Wandelaar (1692-1759).
Over de totstandkoming van
deze atlas is vanaf 3 september
een tentoonstelling te zien in
het Museum Boerhaave te Lei
den.
Behalve om zijn atlas was Al-
binus ook beroemd om zijn
kunst van het prepareren van
menselijk materiaal. Met een
spuit injecteerde hij gekleurde
was in de bloedvaten, waardoor
men inzicht krijgt in de fijne
bouw van de weefsels. De fles
sen met zijn eigenhandig ge
maakte preparaten staan in net
Anatomisch Museum van de
Leidse Universiteit. Ook uit
deze verzameling zal een keuze
te zien zijn op de tentoonstel
ling 'De Volmaakte Mens'.
MUSEA IN DE REGIO
sink e
n der Meer
STADSSCHOUWBURG
t/m zo 18 (beh ma). 20.u uur:
kulu - The Warrior'; Afrikaanse n
Ons land telt zo'n 900 musea.
Daaronder bevinden zich de
belangrijke 'tempels der mu
zen' in de grote steden, maar
ook een groot aantal kleine
musea in de dorpen waar het
evenzeer de moeite waard is
rond te kijken. In een serie ar
tikelen wijzen wij deze zomer
de weg naar enkele van die
kleine musea in de regio Lei
den. Voor een vluchtige ken
nismaking of misschien wel
het begin van een innige rela
tie.
NOORDWUKERHOUT LEENDERT COU-
...'geef hen te drinken als zij
dorst hebben: verjaag een vlieg,
die hen hindert; snuit, zoo
noodig, hun neus; reinig hun
oogen: veeg hun mond af. als zij
gegeten of gedronken hebben...'
Deze en soortgelijke menslie
vende instructies werden zo'n
75 jaar geleden in een psychia
trisch ziekenhuis meegegeven
aan het personeel, dat de wacht
moest houden bij de zogeheten
watertherapie: onrustige pa
tiënten werden, om ze tot kalm
te te brengen, een dag lang in
een lauwwarm bad gezet. 'On
rustige patiënten', dat was de
middelste categorie: men kende
ook de 'rustigen' en de 'zeer on-
rustigen'. Heel veel van zulke
informatie is te vinden in het
Bavo-Museum in Noordwijker-
hout.
In Noordwijkerhout zijn van
oudsher twee psychiatrische in
richtingen, beide van rooms-ka-
tholieke oorsprong: St. Bavo en
Sancta Maria. St. Bavo, oor
spronkelijk alleen voor katholie
ke mannelijke patiënten be
doeld, opende in 1914 haar
poorten, en het valt te begrijpen
dat een bijna 80-jarig bestaan
van alles en nog wat heeft opge
leverd dat verdient bewaard te
blijven. Zo'n aandoenlijke in
structie voor badtherapie bij
voorbeeld, opgesteld door een
zorgzame broeder (St.Bavo
werd bestierd door een dertigtal
leden'van een congregatie).
Natuurlijk heeft zo'n instituut
een alleszins bewogen geschie
denis, met als tragisch diepte
punt de gedwongen verhuizing
van alle patiënten naar Venray
tijdens de Tweede Wereldoor
log, omdat de gebouwen in het
zogeheten 'Sperrgebiet' lagen.
In het museum wordt met be
perkte middelen, maar met veel
fantasie (en daardoor misschien
wel indringender dan wat er in
een 'professioneel' museum tot
stand wordt gebracht) een his
torisch inzicht gegeven in de
ontwikkeling van het psychia
trisch ziekenhuis in ons land.
Daartoe is één van de zolders
van het hoofdgebouw in ge
bruik genomen plus een gang
met zijkamers. Qua oppervlak
niet veel minder dan wat een
flinke oudheidkamer te bieden
heeft.
Een maquette, het resultaat
van de bezigheidstherapie
vormt het openingsakkoord.
Dan volgen kabinet na kabinet,
op het eerste gezicht slordig en
onoverzichtelijk neergezet,
maar bij nader inzien toch heel
doeltreffend als sfeeroproepers
voor drie opeenvolgende fasen
uit het bestaan van St.Bavo: drie
tijdvakken die min of meer pa
rallel lopen met drie fasen in de
ontwikkeling van onze Neder
landse cultuur. Eerst de periode
tot aan de grote crisis, dan de
periode direct daarna, met de
oorlog en de eerste tijd van het
grote herstel, tenslotte de tijd
sinds ongeveer 1950.
Tot diep in de jaren twintig
bewogen de Nederlanders zich
voort in een 'gesloten' maat
schappij. De paralel met de
Bavo is dat een psychiatrisch
ziekenhuis toentertijd ook een
gesloten inrichting was: het
dorp Noordwijkerhout en de
'gekken' van Bavo leefden langs
elkaar heen, met alleen op be
paalde dagen wat vluchtig con
tact, tijdens het Carnaval bij
voorbeeld. Later groeiden doro
en inrichting onvermijdelijk
naar elkaar toe: de hekken rond
de Bavo verdwenen, en het
werd een open inrichting, waar
in ook vrouwelijke patiënten
een plaats kregen en waarvan
de parkachtige ruimten tussen
de gebouwen als 'wandeldre
ven' voor de Noordwijkerhou-
ters mochten gaan dienen. Het
gestichtsgeld, waarmee de pa
tiënten alleen in winkeltjes op
het terrein terecht konden,
werd afgeschaft.
Meer nog dan om aan te to
nen hoe onbeholpen vorige ge
neraties met de psychisch zieke
medemens omgingen is de col
lectie bedoeld om angst en
weerzin ten opzichte van 'gees
teszieken' te verminderen. Dat
blijkt niet eenvoudig te zijn
want onbegrijpelijke dingen uit
het verleden, die je er ziet of
leest, blijven het langst hangen.
Zoals her feit dat aan de ouders
van een patiënt wordt gemeld,
dat de directie het niet op prijs
stelt dat hij een abonnement
heeft op Het (socialistische)
Vrije Volk. Gesuggereerd werd
dat hij zich maar op een andere
krant moest abonneren: De
Tijd-Maasbode, de Volkskrant
of Het Binnenhof)
Een uurtje of wat in het Bavo-
museum doorgebracht, dat is
beslist geen verloren tijd. Het
De overheid zou een kleiner
aantal filmmakers moeten steu
nen zodat deze doorlopend aan
het werk kunnen blijven. De bij
drage per film kan dan omhoog
omdat er minder films gefinan
cierd hoeven worden.
Dit is één van de aanbevelin
gen in een evaluatie-onderzoek
naar de twee Nederlandse film
fondsen, dat in opdracht van
het ministerie van WVC is ge
houden. De fondsen kennen
jaarlijks ruim twaalf miljoen
gulden toe voor de produktie
van films. Dit bedrag ontvangen
zij van het ministerie. De mid
delen zouden, om een verbete
ring van de kwaliteit van de
films te bewerkstelligen, voor
namelijk terecht moeten komen
bij makers die hun sporen al
verdiend hebben.
De onderzoekers stellen dat
de beide fondsen zich „con
sciëntieus" aan hun taak wij
den. Ondanks dat is in het rap
port een aantal kritische kantte
keningen te lezen. Zo behoort
de besteding van veel geld en
tijd door de fondsen aan het op
weg helpen van jong talent,
zoals het Productiefonds en het
Filmfonds nu doen, volgens de
onderzoekers van Driessen niet
tot de doelstellingen van de
fondsen.
Volgens twintig deskundigen,
die voor het onderzoek tien Ne
derlandse films beoordeelden,
is er op de kwaliteit van deze
zogenaamde topfilms nogal wat
aan te merken. Als sterk punt
worden de technische aspecten
als camerawerk, belichting en
geluid genoemd. Wat betreft
deze punten voldoen de Neder
landse films „ruimschoots aan
internationale maatstaven". Op
scenario's en regie is er echter
veel kritiek.
Aanbevolen wordt één filmin
stituut op te richten met een
drietal „beperkte en duidelijk
gescheiden" doelstellingen: het
stimuleren van de markt, finan
ciering van hoogwaardig kunst
zinnige films en een aanvullen
de opleiding voor jonge veelbe
lovende regisseurs. Wat de fi
nanciering van de films betreft
vallen er momenteel zorgwek
kende ontwikkelingen te be
speuren. aldus het rapport. De
produktiekosten zijn sterk ge
stegen, maar de groei van de
subsidies van de fondsen zijn
hiermee niet meegegroeid.
Verder is de belangstelling
van de zijde van de televisie, na
een korte hausse, teruggelopen.
Deze siuatie zou verbeterd kun
nen worden door de markt sec
tor opnieuw bij de produktie
van films te betrekken. „De fi
nanciering zou daarnaast dus
danig moeten zijn dat produ
centen belang hebben bij de
marketing van hun produkt. Dit
kan. aldus de onderzoekers, bij
voorbeeld gebeuren door een
toeslag te betalen op ieder ver
kocht bioscoopkaartje.
den juni, juli en augustus 's op
dinsdag en zondag geopend van
14.00 tot 16.00 uur en 's avonds
van 19.00 tot 21.00 uur.
spiele. Het is de eerste presen
tatie van een politiek van co
producties tussen de Neder
landse Opera en dit vooraan
staande zomerfestival, aldus De
Nederlandse Opera. De opera
wordt gedirigeerd door Hartmut
Haenchen.
Het operaseizoen in het Am
sterdamse muziektheater wordt
op 1 september geopend met
de opera Mazeppa van Tsjaik-
ovski, een samenwerkingspro-
duktie van De Nederlandse
Opera en de Bregenzer Fest-
Kunstenaar Jacob Kanbier (midden), geflankeerd door zijn 'assistente' Laura Wegman
laat Ruud Lonier „De wereld is zo groot ik kan overal terecht".
zijn steun en toever-
FOTO HENK BOUWMAN
