MAM
w
(FUE1I1&
„We
hebben
een
natuurlijke theater-intelligentie"
ZATERDAG 16 JUNI 1979
EXTRA
pagina?i
yMUIDERBERG - "Op
dit moment lijkt het
me veel verstandiger
om 160 km per uur te
rijden. Des te sneller
is de olie op en kan er
een nieuwe maat-
schappijvorm ont
staan". Dat zegt Freek
de Jonge met filosofi
sche berusting. De
aanleiding voor het
gesprek met Freek en
Bram Vermeulen in
de moderne woning in
Muiderberg is het
nieuwe programma
met de onuitspreek
bare naam: OFF-
SMBOET IPPQ
DPEF, kortweg B is
A.
maatschappij, de producenten
van nu ook dan weer de produk-
tie van levensmiddelen en zo in
hun handen zullen hebben".
Freek mompelt "Een van de eerste
gevolgen van een andere maat-
schappijvorm is, dat men kleiner
moet gaan denken. Een hoop
dingen die nu binnen een minuut
bereikt kunnen worden, gaan
dan een kwartier duren".
"Ja, je bedoelt small is beautiful. De
PPR-ideeën. Dat zijn onze den
kers. Nou dan houd ik ook mijn
hart vast".
Windmolens
Aan de houten keukentafel blijft de
wereldwijde energiecrisis het ge
sprek beheersen. Bram wil twee
windmolens plaatsen op het dak
van zijn Amsterdamse grachten
woning en de daarmee opgewek
te energie delen met zijn buren.
Hij heeft berekend, dat hij de
helft van zijn energiebehoefte
door windkracht kan dekken.
"Binnen vijfjaar is de energie op.
Wat krijg je dan? Iedereen wil zijn
pretjes terug. Jaren geleden heeft
Joop den Uyl gezegd: Iedere ar
beider heeft recht op zijn eigen
auto. Dat is kenmerkend voor de
ze maatschappij. Als er iets niet
geweest is wordt het niet gemist
in crisistijd. Maar als de energie
inderdaad onbetaalbaar wordt,
kiest de massa toch voor degene
die de verworvenheden bereik
baar houdt. Met kernenergie bij
voorbeeld".
Freek zegt "De bewoners van Har-
risburg in Amerika zijn nu toch
geneigd om te protesteren tegen
de kernenergiecentrale. Ach, dat
is alleen om het persoonlijke ge
vaar waarin ze hebben verkeerd.
Ik geloof dat het niet zal helpen.
Op den duur zal het verwende
publiek de makkelijkste weg
weer kiezen".
Middeleeuwen
De media hebben voor Bram, die in
massa's gelooft, een magische
waarde. "Het feit dat die satellie
ten ons het nieuws onmiddellijk
brengen en dat die zaken door
ons telefonisch kunnen worden
nagevraagd is van zo groot be
lang! Dat heeft niets meer te ma
ken met commerciële middelen.
Eén van de verworvenheden van
deze tijd. Het enige, dat ons van
de middeleeuwen onderscheidt
en het enige middel dat ons be
schermt tegen "inpakken".
Freek zegt "Je hoeft toch niet te
weten wat er aan de andere kant
van de wereld gebeurt? Dan kom
je niet verder dan je dorp". "Nou
het interesseert me", zegt Bram
kribbig, "ik wil het gewoon we
ten, ik wil zien wat ik ervan kan
leren".
Freek haalt zijn schouders op: „De
media hebben een eenheidscul
tuur over de hele wereld ge
bracht. Het hele gebeuren is
commerciële onzin. Ik geloof ab
soluut niet in die communicatie
ve rare wil van de massa. Ik be
doel, massa's zijn belangrijk. Het
is onzin de massa te ontkennen.
Je kunt wel leuk in je eigen tuin
tje je eigen sla verbouwem, maar
je moet toch beseffen dat je eten
niet uit de landstreek komt waar
je woont. Nee, ik bedoel het let
terlijk, je moet de communicatie
zo uitvoerig mogelijk houden. Je
bent afhankelijk van de massa,
niet van het individu in z'n leuke
boerderijtje".
Freek en Bram vinden elkaar weer
in hun maatschappijkritiek.
Freek zegt „Je hebt hoe dan ook
te maken met macht. Zolang de
middelen in de verkeerde handen
zitten, kun je alleen maar laten
zien dat het systeem faalt. We
worden voortdurend misleid
omdat de verkeerde mensen het
beeld bepalen. De kernenergie is
ons als de beste energiebron af
geschilderd en de oliemaat
schappijen blijken er in te heb
ben geïnvesteerd".
Bram:Het grote geld zal altijd naar
die plek gaan waar de massa zijn
zinnen op heeft gezet. Vanuit on
tevredenheid zijn altijd revolu
ties ontstaan".
„Het omgekeerde wapen. Dat is
wat we ook in de show doen",
knikt Bram. „We laten een staal
kaart zien van wat je doet als je
doorgedraaid bent. De werkloze
die zegt dat hij alles, maar dan
ook alles aanneemt. Als je die
gekke mensen bij elkaar zet, ont
staat een organisatie, een com
plete maatschappij zoals wij die
hebben".
Freek: „Ik wil de mensen voorhou
den, dat de gezonde mensen vaak
zieker zijn en de zieken vaak ge
zonder dan ze denken".
Saamhorigheid
„Eén van de nadelen van dit land is
dat de mensen ons zo goed vin
den. Er komt een dag dat ze ons
niet meer moeten", meent Freek,
en Bram noemt dat de bekende
miskenning. "Het heeft niets met
bescheidenheid te maken. Je
moet jezelf zijn als medium. Je
mag de mensen dingen duidelijk
maken. Iedereen is een soort me
dium, maar veel te weinigen zijn
zich dat bewust".
Neerlands Hoop gelooft niet erg in
de saamhorigheid die ontstaat in
een crisissituatie. "Mijn vader is
na de oorlog totaal afgeflipt toen
de saamhorigheid plotseling kei
hard opzij werd gezet. Het is een
bekend sociologisch principe.
Als je de mensen iets wilt laten
doen, moet je ze onder druk zet
ten. De levenssituatie is nu lich
ter en dus is de filosofie verdwe-
Het gesprek tussen Bram en Freek
zal met grote heftigheid blijven
ronddraaien om twee thema's: de
energiecrisis en mensenrechten.
"We hebben de verwarring willen
bevestigen", zegt Bram Ver
meulen. "In dit programma ne
men we meer afstand tot het
publiek. We zitten meer in een
rol, wat wel leuk is omdat je dan
dingen kunt zeggen, die je zelf
nooit zou zeggen".
Freek de Jonge dept met een paar
meter keukenrolpapier de plas
op die de jonge hond Woelie on
der de keukentafel heeft achter
gelaten. Hij knikt "Ik zeg in dit
programma vrij reactionaire din
gen. Mensen die denken dat ze
progressief zijn, blijken vrij reac
tionair te zijn als het er op aan
komt. In een land waar de attrac
ties zijn afgestemd op debielen,
bejaarden en oorlogsinvaliden is
voor de gewone burger geen
plaats om zich te amuseren. Dat is
het beeld van individuen, die
willen existeren in een maat
schappij waarin een aantal vol
strekte debielen aan de macht is
en het woord wil voeren. Je weet
dat de lakens worden uitgedeeld
door de mensen die het geld heb
ben. Dit leidt tot het volstrekte
nulpunt".
Pretjes
Bram zegt er snel overheen: "Je
merkt aan de ontwikkeling in
Amerika dat de massa alleen in
beweging komt als je de burger
zijn pretjes afpakt. Als je de men
sen hun auto afpakt. Onze cul
tuur zal stuk lopen in de depres
sie van de energiecrisis".
Freek: "Er is nog nooit een cultuur
geweest die zo los stond van eni
ge filosofie als de onze; Er is ook
geen sprake van een filosofie als
je het op dezs manier wilt veran
deren. Door de massa de auto en
de televisie af te nemen. De den
kers over de samenleving zullen
dan aan bod komen".
Bram roept bijna vertwijfeld: "Den
Uyl zekerIk noem Den Uyl
ook geen denker".
"Nee, de denkers zijn dat soort
mensen dat gevlucht is uit de sa
menleving, zoals Roel van Duijn.
Die kunnen om raad worden ge
vraagd. Ik ben ontzettend bang
dat in die nieuwe orde. die ar der
Neerlands Hoop komt met het
programma, waarover on
derstaand interview gaat,
ondermeer in de volgende
plaatsen (met daarachter de
data:
Gouda 8 augustus.
Rotterdam 10 augustus tot en
met 15 september (met uit
zondering van zon- en maan
dagen)
Delft 20 tot en met 22 septem
ber,
Den Haag 4 en 6 november.
Leiden 27 tot en met 29 novem
ber,
Amsterdam 16en 17 december,
Haarlem 21 tot en met 23 de
cember.
Freek zegt "De levensfilosofie van
de mens is altijd geweest, het le
ven in stand te houden. De we
tenschappelijke researchinstel
lingen hebben geleerd hoe het
kan worden vernietigd".
Bram is het niet met hem eens. "De
vernietiging zal niet door wapens
gebeuren. Misschien zullen er
wel stukken worden wegge
vaagd, maar de cultuur zal ver
dwijnen omdat de mens zijn na
tuurlijke drijfveren is kwijtge
raakt". Iedere denkvorm zal er
volgens Freek toe leiden dat het
individu een stapje verder gaat
kijken. Oorspronkelijke mensen
die iets uitvinden krijgen de hor
de achter zich aan. Is de mens
slecht? "Nee, nieuwsgierig", zegt
Bram.
Democratie
Volgens Bram en Freek werkt de
democratie niet, als je niet van
beide kanten de uitersten laat
zien. "Je moet de idioot hebben
die alle negers eruit wil en de man
die alle geld wil innemen en ge
lijk over de mensheid wil verde
len".
Wat moet een maatschappij doen
met oorspronkelijk denkende
mensen, tolereren of beperken?
"Je krijgt de dissidententheorie.
Het gaat om het basisprincipe
van menselijkheid. "Ik ben niet
van mening, dat die oorspronke
lijkheid van het individu een
verworvenheid is van onze wes
terse samenleving", zegt Freek.
En Bram schampert "Als ik dan
toch een dood lichaam ben, dan
wil ik wel op een boerderij zitten
en uitwassen bestrijden. Ik zal al
tijd de strijd tegen de absolute
massa opnemen. Je moet kunnen
afwijken".
Neerlands Hoop is gevraagd door
het comité dat zich met de men
senrechten in de Sowjet-Unie be
zighoudt. Freek zegt "Je komt
toch in conflict met je eigen radi
calisme en je democratische
denkbeelden. Er zit een aantal
mensen in het comité dat ik ab
soluut met kan pruimen. Maar
niet meedoen betekent je aan je
verantwoordelijkheid onttrek
ken. Je krijgt zo'n tegendraads
gevoel".
Bram zegt "Ik ben ook geen voor
stander van de uitwassen van het
communisme zoals Rusland
heeft. Maar ik bfijf die principes
van marxistische politiek niet af
grendelen. Dan heb je binnen no-
time een ander verdeeld Berlijn".
"Je ontdekt bij die mensen van het
mensenrecht in comité's wel iets
anders, agressiviteit. Ze waren
trots dat ze ruzie hadden gemaakt
met de Russische ambassade".
Freek: "Je moet het anders doen.
Je moet de Russen iedere keer de
wapens uit de handen nemen".
Wat de Olympische Spelen en het
mensenrechtencomité betreft
"We hebben de basisopstelling
onderschreven, maar we zijn
geen vergaderaars. Dat moeten ze
ook niet van ons maken. We zou
den nog wel naar aanleiding van
die Argentinië-actie een adver
tentie in de krant willen zetten,
gericht aan de top van het CDA
en de WD-jongeren. Waar blij
ven ze nu in verband met de spe
len in de Sowjet-Unie? Ze begin
nen helemaal geen boycot tegen
Moskou".
Opstelling
Freek en Bram beseffen dat hun
opstelling ten opzichte van de
wereldkampioenschappen in
Argentinië hen tot een doelwit
heeft gemaakt. "Dat idiote idee
dat sommige mensen hebben dat
het gunstig is als je je zo opstelt!
We hebben ons publiek hierdoor
met een derde teruggebracht".
Bram: "Veel mensen hebben een
escape. Als iets in de voorstelling
niet goed aankomt, zeggen ze:
och, dat zijn Bram en Freek. Je
kunt net zo goed in een eenvou
dig pak achter de microfoon gaan
staan en keiharde waarheden
zeggen. Maar dat is ook niet de
ambitie".
Freek: "Ze denken als we iets over
het koningshuis zeggen: mot dat
nou. Gemeen mag niet. Republi
kein zijn is in België en Neder
land heel erg".
Freek en Bram willen hun show
niet door de televisie laten opne
men maar streven naar een film-
registratie. "De extra spanning
bij film is goed, bij televisie vloeit
die spanning weg, ook omdat er
weinig benul is voor theater Eén
van de grootste kenmerken van
Freek is zijn motoriek, zijn ma
nier van lopen. Die wordt nooit
goed door de televisie gebracht".
Freek zegt "Men heeft in Neder
land eindelijk het idee, dat we het
vak beheersen, dat is dan al zo'n
opluchting. We hebben laten zien
dat het ook anders kan zyn. Wat
we te zeggen hebben zit in de tek
sten. Daar gaat het nu om, niet om
ons. Wat we doen is goed. We
hebben tenslotte een natuurlijke
theater-intelligentie".
Bram en Freek met hun programma dat draait rond de thema's energiecrisis en mensenrechten.
