Kijken in een vergeten kamp Let die op de kinderen achteraanstaan oor een roepie per dag leeft een mens in iangla Desj. En met drie weken van het oedingsschema van Els van den Berg is een ind te redden van een zekere dood. Ie mensen van Maheshpota wensen U een dig kerstfeest... rrico IRIJDAG 24 DECEMBER 1971 BUITENLAND PAGINA 9 CALCUTTA Eerst lijkt 't hele- tal niet zo erg. De zon schijnt, de snsen zien er opgewekt uit. Er een enorme activiteit van lopen- mensen en een constant ge- rmel van duizenden stemmen. barakken zien er redelijk uit, paden zijn breed en verhard en ïgs de kant zijn kleine wiokelt- i zoals Je die ook ziet in de sfcra- i en op de pleinen van Calcut- zelf. Nu weet Je, dat Salt Lake nip niet alleen het grrootste, ar ook het best-georganiseerde mp is dat de Indiërs hebben op- et voor de 9,7 müjoen vluchte den die sinds 25 maart van dit r hun land zijn binnen stroom d uit wat toen nog Oost- Sristan heette en wat nu ieder - kent als Bangla Desj. ialt Lake Camp is vijf maan- geleden opgezet. Iedereen er woont is er geregistreerd. En ereen die er niet woont, maar zijn voedselrantsoen komt halen at ook op een kaart. Een knap k organisatie met behuizing, ding en verzorging van zo'n irme massa mensen in zo korte L or x Snijders >e administrateur van het kamp ilt zijn dagrapport te voorschijn idaag zijn er aan inwoners en ohalers in totaal 329.013 men- in Salt Lake Camp geregi- ierd. Ongeveer 250.000 daarvan, t hij, wonen hier. De rest komt en eten halen. Een verbluf- de exactheid, waaraan dan ook r de vluchtelingenkampen in st-Bengalen alleen een ambte- enkorps van 20.000 man bezig Vijfhonderdzestig kampen zijn n West-Bengalen en samen met kampen in Assam en Tripura tergden zij op 29 novem- 7.339.453 inwoners. Een roepie per dag oor diegenen die zelf voor on- comen hebben gezorgd, rekent staat een roepie aan voedings- 1 ten per dag, dat is volgens de ciële koers 47,5 cent. Voor wie gehuisvest en verzorgd worden, il i de gemiddelde kosten be- i »nd op 2,77 roepie, waarbij de ten van het ambtenarenappa- t niet zijn meegerekend. Vier- derd miljoen roepie per jaar it India te moeten uitgeven aan s vluchtelingen en niet meer dan procent daarvan wordt ver- iht uit buitenlandse hron. e och is die buitenlandse hulp t onbelangrijk. In Salt Lake k up heeft Caritas Intematlona- ;1 14 artsen aan het werk en be- i'. kt zy over 200 bedden, het Ro- •- Kruis heeft 10 artsen en 25 bed den en het Britse Save the Child ren heeft één arts en 150 bedden. Daarnaast is er een groep medi sche studenten uit Bangla Desj zelf, die zich met de verzorging van zieken bezig houden. Vierhonderd gram rijst per dag per persoon, plus een kilo brood van Caritas per dag per vier per sonen, vormen het officiële rant soen. De kinderen krijgen daar naast nog proteïnehoudend voedsel van de buitenlandse hulporganisa ties: melkpoeder en babyvoeding. Dat is het massale, officiële beeld. Het zegt weinig over de gevoe lens van Dizendra Nath Mandel, 35 Jaar oud, die net die ochtend zich komt melden. Zijn huis is verbrand, vertelt hij, hij is mishan deld en heeft zijn boerenbedrijfje moeten achterlaten. Eind Juli is hij gevlucht, samen met zijn vrouw (28), zijn twee kinderen van vier, en 10 en zijn moeder. Eind augus tus kwam hij aan bij de Indiase grens. Sindsdien heeft hij ergens in het grensgebied gewoond, maar het gaat nu niet langer en hij wil opgenomen worden in het kamp. Profulho Komar Sikdar komt uit hetv district Nagpur. Zijn vader en een oom zijn door de Pakisani's ge dood. Hij is hier met vrouw, kin deren en de vrouw van de gedode oom. In zijn dorp was hij onder wijzer. Hier loopt hij doelloos rond. Want de Indiase autoritei ten staan de vluchtelingen niet toe dat ze werk zoeken in een staat die zelf al zwaar onder werkloos heid gebukt gaat een staat ove rigens, die in de 25 Jaar die zijn verlopen sinds India en Pakistan ontstonden uit de vroegere Britse kolonie, al zes miljoen vluchtelin gen uit Oost-Bengalen heeft opge nomen. De meesten daarvan zijn intussen gevestigd. Maar nu nog ontvangen 15.000 van hen voedsel rantsoenen. Minder opgewekt En niemand kan weg uit het kamp omdat daarbuiten geen ver zorging is. De eerste indruk van opgewekte activiteit vervaagt. En wordt nog bleker bij een later onderzoek, als de officiële begeleiders ons weer in ons hotel (van één nacht slapen, reken Je onwillekeurig uit, kunnen 100 mensen een dag eten) hebben afgeleverd. Ten eerste: er wonen geen 250.000 mensen in Salt Lake Camp. Het zijn er ongeveer 170.000. Maar de commandanten worden betaald naar het aantal vluchte lingen dat ze onder hun hoede heb ben en krijgen materiaal voor ge bouwen en transport in overeen stemming met het officiële aantal. Ten tweede: een groot deel van de kinderen van Salt Lake Camp is ondervoed. Deskundige schattin gen stellen hun percentage op een derde van de kinderen beneden acht jaar. Dat komt omdat het Indiase Rode Kruis helemaal niets doet aan kinderhulp en de activitei ten van de buitenlanders door be lemmering van visa-faciliteiten met opzet beperkt worden gehou den. Ten derde: men krijgt niet de of ficiële rantsoenen, maar niet meer dan 300 gram rijst per dag per per soon. Misschien is dat aan hoeveel heid nog wel voldoende, maar in variatie is het veel te beperkt. Kalyani Ten vierde: Salt Lake Camp is het show-camp van India. Iedere toerist die -in Calcutta een taxi huurt kan er gaan kijken. Daar om sta ik erop een ander kamp te zien en de begeleiders van de staat West-Bengalen brengen me naar Kalyani-camp, een twintig kilome ter meer naar het noorden. Daar zijn, in zeven verspreide kampementen, 97.000 mensen on dergebracht, volgens de officiële cijfers. Daar geen behoorlijke hou ten barakken, maar tenten. Daar geen 400, maar 200 gram rijst (plus 100 gram brood van Caritas en 30 paesa per volwassene of 15 per kind in geld, dat is 14 of zeven cent. Toch krijgen kinderen tot vijf Jaar daar melk van Save the Children, het International Relief Committee, of het Indiase Rode Kruis. Caritas zorgt er voor kle ding, Care, een Amerikaanse or ganisatie, heeft er 11.000 dekens uit gereikt want s' nachts is het al aardig koud en zeep en graan. En de YMCA heeft oude kleren verdeeld. Er is ook een ziekenhuis- Je. met 30 bedden en in ieder van de kampementen een schooltje, opgezet door vrijwilligers uit het kamp zelf. Het is leven aan de rand van net bestaansminimum, maar nog nét aan de goede kant ervan. En het lijkt niet onwaarschijnlijk zoals ook een ambtenaar van de West- bengaalse hulp-organisatie zegt, dat er tussen deze vluchtelingen enkele duizenden bedelaars zitten uit de sloppen en van de trottoirs van Calcutta. Want hoe minimatu de verzorging in Kalyani ook is, het is nog net iets beter dan de volledige onverzorgdheid van de straat in India's armste stad. Dus valt 't uiteindelijk misschien toch nog wel mee? Pas ontdekt Twee dagen later zit ik achter in een klein vrachtwagentje "mis schien is het beter dat ze bij de checkpost uw Europese gezicht niet zien" zonder begeleiding van welke official dan ook, en stap na een uur uit in Maheshpota. Er is hier nog nooit eerder een journalist geweest. Maar dat is niet belangrijk: er is hier tot gis teren ook nog nooit iemand van enigerlei hulporganisatie geweest. Bij Caritas, de grootste van alle hulporganisaties, de meest effi ciënte ook, wisten ze tot een week geleden niet, dat dit kamp bestond. Van de regering van West-Benga len is nooit enige hulp ontvangen. Wel komt er op ongeregelde tij den wat rijst. Maar de mensen die hier gisteren waren, vertellen me dat ze de indruk hebben dat deze mensen zich maar één keer per dag een echte maaltijd kunnen ver oorloven: het rantsoen moet 400 gram rijst per dag zijn voor twee of drie volwassenen met hun kin deren. Geen wonder, want maar een kwart van allen heeft een rantsoenkaart. En de zaken zijn goed georganiseerd: wie geen rantsoenkaart heeft, kan geen rant soen krijgen. Hoe is dit kamp ontstaan? Een zachte, vriendelijke man, zelf 15 Jaar geleden uit Oost-Bengalen hierheen gevlucht, vertelt dat de lokale bevolking geholpen heeft dit kamp op te zetten en hem met de leiding heeft belast. Er zijn geen barakken. Ook geen tenten. De mensen wonen in bouwseltjes van riet, zo open als een mandje, maar De ontwikkeling van de toestand op 't Voorindisch schiereiland heeft, zoals vorige week te dezer plaatse reeds werd aangestipt, bepaalde ge volgen voor de situatie in het Mid den-Oosten. Van Egypte uit gezien zijn die gevolgen van gemengde aard Het zal de regering in Cairo voldoe ning hebben gegeven, dat de Sowjet- Unie zowel haar bondgenoot als die van India op overtuigende wij ze heeft getriomfeerd. Maar daar staat dan weer tegenover, dat de ver liezende partij, Pakistan, tot de be langrijkste mohammedaanse staten tea- wereld behoort. En aangezien de Egyptenaren dezelfde godsdienst be lijden, zal dit in brede kringen in het land van de Wijl p zegd „met gemengde gevoelens" zijn ontvangen. Toch was. voor de rege- ring-Sada/t, de oorlog tussen India en Pakistan min of meer „een geschenk uit de hemel". Men herinnert zich, dat de Egyptische president te ken nen had gegeven, dat 1971 het jaar van de beslissing zou zijn, een uit spraak die vrij algemeen werd uitge legd als een aanwijzing, dat de Egyptenaren voornemens waren op zeer korte termijn een poging te wa gen Israël in de Sinai aan te vallen. Zekerheid daaromtrent bestond er evenwe] niet, want dergelijke krijgs haftige verklaringen kunnen in de eerste plaats alleen „voor binnen lands gebruik" bestemd zijn, maar bovendien zonder al te veel gezichts verlies van het militaire naar het po litieke vlak verschoven worden. Niet temin had president Sadat strijdlus tige woorden gebruikt en moest Is raël rekening hcouden met de moge lijkheid, dat dit in daden konden worden omgezet. Maar juist toen Sa- dat voor de taak stond aan zijn woor- minder stevig. En het is doodstil. Dat is het eerste wat me opvalt na het con stante opgewekte gemurmel van de stemmen dat alles in Salt Lake Camp overspoelt: het is hier stil, omdat de mensen niet praten. Ze lopen ook niet. Ze zitten voor hun hutten, inactief, te wachten op wat? Het ergste zie ik ook dan nog niet. Goed, er lopen kindertjes rond met dikke buikjes. En met Je lekenverstland denk Je dan, dat dat wel oedeem zal zijn. Maar veel zijn dat er niet. Lichter haar Ja, en dan zijn er ook nog kin dertjes met niet het gewone pik zwarte haar van vrijwel iedereen, in India en Pakistan, maar met "n den op de een of andere manier in houd te geven, overschaduwde het conflict tussen India en Pakistan al les wat er zich op dat ogenblik in het Midden-Oosten (en elders in de wereld) afspeelde. Dat betekende voor Sadat een aanzienlijk voordeel, al houdt dit niet in, dat de Egyp tische regerine zich nu voor geruime tijd bij de bestaande situatie heeft neergelegd. Wél kon Sadat enige tijd winst boeken Van Israëlische zijde is daar snel op ingehaakt, zowel door minister van Defensie Dajan als door de minister van Buitenlandse Zaken Abba Eban. Dajan verklaarde dezer dagen, dat „de tijd nog nooit zó gun stig was voor vredesonderhandelin gen met Egypte als thans". En Eban, Juist terug uit Amerika, onthulde dat de vredesmissie van de Zweed dr. Gunnar Jarring in januari zal wor den hervat. Israël houdt daarmee principieel vast aan rechtstreekse on derhandelingen met Egypte als de voornaamste verliezer van de oorlog van vier Jaar geleden. Maar de ver zoeningsgezinde toon van Dajan heeft sterk de aandacht getrokken en aanleiding gegeven tot de veronder stelling, dat de Israëlische regering bereid is tot niet onaanzienlijke con cessies. Wel onderstreepte Dajan, dat zijn land tenvolle in staat is een aan val van Egypte op te vangen, maar, zo zei hij, na een nieuwe oorlog zou het klimaat veel minder gunstig zijn voor besprekingen dan op het ogen blik. na anderhalf Jaar bestand aan het Suezkanaal. Minder optimistisch dan sommige andere commentators ie de corres- eter, afkomstig uit Indonesië, die door Terre des Hommes is uitge zonden, maar nu bij Caritas werkt. In een Nederlands zieken huis zou ze hoofdverpleegster zijn. Hier, in blue Jeans en witte bloes, is ze „Els" voor iedereen en volle dig gelijkwaardige van de artsen. Er is geen foto van haar, want als ik die wil maken, duikt ze weg achter de schamele tenten van Maheshpota en de hemel weet dat 't er de omgeving niet naar is om verstoppertje te spelen met een Nederlandse verpleegster, die niet op de foto wil. Zij laat zien wat de werkelijke tragedie is van de kampen en spe ciaal van dit onontdekte kamp, dit kamp der bijna vergetenen. Die haarverkleuringen en de huid- verkleuringen die ermee samenhan gen zijn tekenen van ernstige te korten aan de voedingsstoffen die in melk zitten, proteïnen zeggen de vaklui. Met een behendig ge baar rolt ze even 't ooglid wag van kleine kindjes die op de arm van hun moeder zitten terwijl we onze rondtocht maken door het kamp, nieuwsgierig maar wat apatisch be keken door de bewoners: de bin nenkant is bijna doorschijnend wit. „Ernstige bloedarmoede", zegt ze. Wat gebeurt er, vraag ik, met deze kinderen. „Als ze niet snel de goede voeding krijgen", zegt ze, „gaan ze dood. Gewoon, heel plot seling, of na ernstige buikklachten". Wat gek, zeg ik, dat ik dat in Salt Lake Camp helemaal niet heb gezien. Laatsten „Dat komt", zegt ze, „omdat Je kijkt naar de kinderen die vooraan staan in de kring om Je heen. Maar Je moet kijken naar de laatsten in de groepjes, want daar staan de kinderen die te zwak zijn om zich naar voren te dringen". En ze wijst ze me ook hier aan. „Niet dat jongetje vooraan, ook niet die tweede maar dat kleintje, van een jaar of vier daarachter, dat is een heel erg ge val". En wat gebeurt er, vraag ik verder, als Je ze wél die melk kunt geven? Dat is bijna ongelooflijk zegt ze, maar na drie weken zijn ze weer helemaal hersteld. Alles wat we nodig hebben is een voe dingsschema, en registratie om te zorgen, dat wat bestemd is voor pondent van de Neue Zilrcher Zei- tung over de toestand in het Mid den-Oosten. Hij baseert zijn mening op inlichtingen uit kringen van de Israëlische regering. Want, zo vreest men in Jeruzalem, de snelle succes sen van de Indiase troepen in de strijd tegen Pakistan, zouden de Egyptische legerleiding wel eens kunnen inspireren tot een soortge lijke actie. En dat temeer, omdat de Sow Jet-Unie niet alleen Pakistan tot stut en steun is geweest, maar ook ten aanzien van Egypte een soort gelijke positie inneemt. En het zou voor de Kremlin-leiders wel eens verlokkelijk kunnen zijn naast de overwinningslijn in het ene geval een parrallel-lopende lijn in het andere geval te trekken. Daar staat tegen over, dat een vel tocht in de winter weinig aantrekkelijks biedt: het is dan koud, stormachtig en vaak ne velig aan het Suezfront. Als neven- terrein zou Syrië dan op de hoogten van Golan in actie moeten komen. Afgezien van de vraag of de rege ring in Damascus bereid is te velde te trekken, is Golan in de wintertijd bijzonder ongeschikt voor een veld slag omdat het terrein dan veel overeenkomst met een moeras ver toont. Het zwaartepunt zou niette min aan het Suezkanaal komen te liggen, waar Egypte, aldus boven genoemde correspondent, over drie mogelijkheden beschikt: het over zetten van kleine Egyptische ge vechtsgroepen (om Israël niet tot een grootscheepse tegenaanval te prikkelen); een poging door middel van grote Sowjetrussische hef- schroefvliegtuigen een bruggehoofd te vormen; ten derde: een massale overschrijding van het kanaal met de kinderen die er slecht aan toe zijn, niet toch wordt weggepakt, door de groten de sterken of door de ouders, want in deze lan den zijn de mensen daar vaak heel hard in. Maar als we dat ge ven, komt het zo weer in orde". Diezelfde middag kom ik terug in Salt Lake Camp en vertel aan een van de artsen van Caritas wat ik heb gezien. Hij heeft er al van gehoord, van Maheshpota, maar hij wist niet hoe erg het was. En hij vertelt dat er nog meer van dergelijke kampen moeten zijn. Waar nog niemand zich druk over maakt, waar de trucks van de re gering nog geen rijst Amen bren gen, waar een goedwillende plaat selijke leider hulp heeft georgani seerd naar zijn beste vermogen met medewerking van dorpelingen, die voor een deel Jaren geleden zelf ook zijn weggevlucht voor de Pa kistani, maar waar niemand is dia hulp van buiten kan organiseren of die desnoods in Calcutta met 'n harde vuist op een kaal bureau kan slaan. Dit zijn ze Dit zijn ze: Shikarpur en Kari- pur, Boalkhali (bij Mazdia), BetaJ en Talangi. In al die kampen ster ven nog kinderen, terwijl het niet nodig is. Ook nu, nu de eerste vluchtelin gen al we er terug kunnen gaan, naar hun woonplaatsen. Want als de apathische mannen en de moede vroeg-oud geworden vrouwen van Maheshpota nu teruggaan, naar Bangla Desj, dan komt daar geen Els van den Berg die weet dat de roodkleurige haren van hun derde of hun vierde kind een zeker teken zijn van een naderende dood. .Morgen beginnen we in Maheshpota", zegt de dokter van Caritas die avond in Salt Lake Camp. En nu. alweer veertien da gen later, moet daar dus al heel, wat zijn verbeterd. Toch is het aardig. Juist in deze tijd van het Jaar daaraan even terug te denken. Even te berekenen wat Je per persoon uitgeeft aan je kerstdiner en wat je betaalt aan kaartjes voor bioscoop, schouw burg of dancing in deze feestelijke dagen. Voor een roepie per dag leeft een mens in Bangla Desj. En met drie weken van het voe dingsschema van Els van den Berg is een kind te redden van een ze kere dood. De mensen van Betai en Talan gi, van Shikarpur, Boalkhali en Maheshpota wensen u een zalig kerstfeest. ADVERTENTIE amfibische pantservoertuigen, een actie die gedekt zou worden door zwaar artillerievuur, Sowjetrussische SAM-raketten en de luchtmacht. Maar met deze laatste mogelijkheid wordt in Israël niet al te zwaar ge rekend. In dat geval zou de Sowjet- Unie krachtdadige steun dienen te verlenen. En in Moskou is men, aldus nog steeds de Neue Zürcher Zeitung, niet bijzonder ingenomen met het sabelgekletter uit Cairo. Het Krem lin zou eerst wel eens het resultaat van de reis van president Nixon naar Peking willen afwachten. De Sowjet- Unie beschikt voorts over omvang rijke middelen om druk uit te oefe nen op de Egyptische regering, o.m. door het dreigement de eskaders van Mig-21- en Mig-23-toestellen en zijn raketten terug te trekken. Maar naast de geringe kans op een grote expeditie van Egyptische zijde blijft de mogelijkheid bestaan, dat de Egyptische regering tot een beperkte aanval zou besluiten. President Sa dat zou niet meer opgewassen zijn tegen de zeer ingewikkelde situatie en door een actie op kleine schaal, mogelijk zelfs kort na Kerstmis, het op de achtergrond geraakte conflict in het Midden-Oosten weer algemeen onder de aandacht willen brengen. Het spreekt vanzelf, dat boven staande analyse weliswaar op be paalde feiten berust, maar daarmee geen onontkoombare dreiging be hoeft te betekenen. Niettemin be staat er een duidelijk verband tus sen wat zich in Oost-Pakistan heeft afgespeeld en de gevaren, die als een zwaard van Damocles het Midden- Oosten bedreigen. Rl, lichtere kleur, met een roodachtige gloed. Els van den Berg laat het me zien. Els van den Berg is een kordate Nederlandse verpleeg- Meer naaimachine voor uw geld. reedc vanaf 299,- Maarmansteeg 8, Leiden Geen kerst zonder kaas niet vergeten». Fricoeten

Historische Kranten, Erfgoed Leiden en Omstreken

Leidsch Dagblad | 1971 | | pagina 9