Nieuwjaarsboodschap van Roosevelt De democratie verdedigd BUITENLAND De strijd om Teruel DINSDAG 4 JANUARI 1938 DE LEIDSCHE COURANT TWEEDE BLAD - PAG. (5 President Roosevelt heeft zich Maandag middag in een Nieuwjaarsboodschap tot het Congres der Vereenigde Staten ge richt Allereerst gaf de president een beschou wing over de buitenlandsche politiek der Vereenigde Staten, waarbij hij krachtig den democratischen regeeringsvorm verdedigde. Roosevelt zeide o.m.: De huidige feiten en die, welke in de toekomst nog kunnen gebeuren, eischen, dat ik duidelijk en ernstig spreek over de oorzaken die ten grondslag liggen aan de gebeurtenissen, die bij allen ernstige be zorgdheid wekken. Ondanks de vastbeslo tenheid van deze natie ten opzichte van den vrede, wordt het duidelijk, dat de daden en de politiek van volkeren in andere deelen der wereld vérstrekkende gevolgen heb ben, niet alleen voor hun onmiddellijke naburen, maar ook voor ons. Ik ben er dankbaar voor, dat ons volk rustig gebleven is, ondanks de provocaties, die in andere tijden door haar ernst zeer wel een oorlog zouden hebben kunnen ver wekken. Het volk en de regeering der Vereenigde Staten hebben getoond in staat te zijn zich te beheerschen en beschaafde stappen te doen ten behoeve van den vre de, terwijl zij terzelfdertijd de onaantast baarheid zullen handhaven die een onver brekelijk deel vormt der souvereiniteit van een volk van 130 millioen menschen, ten zij wy verzwakken, onzen invloed ten gun ste van den vrede vernielen en de souve reiniteit zelve in gevaar brengen. Het is onze traditioneele politiek in vre de te leven met de andere volkeren. Wat meer is, wij hebben een leidende rol ge speeld bij liet bepleiten van het gebruik van vreedzame methodes van bespreking en verzoening bij internationale geschillen. Wij hebben gestreefd naar beperking der militaire strijdkrachten, maar in een we reld van hoogspanning en wanorde, waar de stabiele beschaving thans bedreigd wordt, wordt het een verantwoordelijkheid voor ieder natie, die naar vrede streeft in het binnenland en naar vrede met en on der de anderen, sterk genoeg te zijn om de inachtneming te verzekeren van die fun- damenteele eischen een er vreedzame op lossing van conflicten, die de eenige en laatste basis van een ordelijk bestaan vor men. Vastberaden in onzen wil om de rechten van anderen te eerbiedigen en eerbied af te dwingen voor onze eigen rechten, moe ten wij ons evenredig sterk houden in de zelfverdediging. Er" is een neiging in de wereld tot verwijdering van de inachtne ming van letter en geest der verdragen. Wij stellen ons voor onze eigen verdragsver plichtingen na te komen, zooals wij dit in het verleden hebben gedaan. Wij kunnen echter niet zeker zijn van wederkeerigheid van den kant der anderen. Het niet in acht nemen van verdrags verplichtingen schijnt gevolgd te zijn op de oppervlakkige neiging zich af te wenden van den democratischen vertegenwoordi- genden regeeringsvorm. Daaruit zou men kunnen afleiden, dat de wereldvrede door middel van internationale overeenkomsten bet veiligst is in handen van de democra tische vertegenwoordigende regeeringen met andere woorden, de vrede wordt ten hoogste in gevaar gebracht in en door die naties, waar de democratie op zijde gezet of nooit tot ontwikkeling gekomen is. Ik gebruik de woorden „oppervlakkige nei ging", want ik geloof nog steeds, dat de beschaafde mensch in toenemende mate vasthoudt en op den langen duur zal vast houden aan werkelijke deelneming aan zijn eigen regeering Ons volk gelooft, dat ln den loop der jaren de democratie hersteld of ingesteld zal worden bij die volkeren, die haar thans niet kennen. In dit vertrouwen ligt de toekomst van den vrede der menschheid. DE BINNENLANDSCHE TOESTAND. Zich vervolgens tot de binnenlandsche aangelegenheden wendende veralaarde Roo sevelt, dat den laatsten tijd niets gebeurd is, dat de regeering kan ontheffen van de taak krachtig het hoofd te bieden aan de menschelijke behoeften en verlangens, die tegenwoordig oneindig grooter zijn. Roosevelt wenscht de begrooting zoo spoedig mogelijk in evenwicht te brengen. Dit is echter afhankelijk van drie voor waarden: 1. Er moet werk verschaft worden aan iederen Amerikaan, die behoeftig is en wil werken. 2. Iedere onnoodige federale activiteit moet zooveel mogelijk besnoeid worden. 3. De koopkracht van de natie moet verhoogd worden, zoodat de daaruit voort vloeiende belastingen voldoende zullen zijn voor de dekking van de noodzakelijke uit gaven der regeering, die aldus Roose velt niet veel beneden 7 milliard dollar per jaar gebracht kunnen worden zonder essentieele functies te vernielen om het vol te laten verhongeren. Voortgaande legde Roosevelt den na druk op de noodzakelijkheid van samen werking tusschen kapitaal en arbeid. „Het misbruik van de macht van het kapitaal, of de egoistische opschorting van kapitaals- gebruik, moet beëindigd worden, anders zal het kapitalistische systeem zichzelf door zijn eigen misbruiken vernielen." Roosevcelt eindigde zijn toespraak met een krachtig pleidooi ten gunste van sa menwerking tusschen kapitaal en arbeid, waarbij hij er den nadruk op legde, dat geen regeering samenwerking kan voor schrijven. DE INDRUK IN HET BUITENLAND. Voldoening te Londen. De toon en de inhoud van de redevoe ring van Roosevelt worden in gezaghebben de Britsche kringen ten zeerste toegejuicht. In het leveren van commentaar betoont men de gebruikelijke schroom ten aanzien van de verklaringen van het hoofd eener an dere natie, doch het is duidelijk, dat de rede van den president een gevoel van voldoening heeft gewekt. De opmerkingen van Roosevelt over de democratie worden in het bijzonder van pas geacht en haar strekking wordt, evenals zijn verwijzing naar de verdragsverplichtingen, geheel ge deeld. Het is duidelijk, dat de Britsche en Amerikaansche staatslieden dezelfde opvat tingen h.bben, hetgeen, gepaard met de nauwe samenwerking en uitwisseling van inlichtingen en meeningen, het volgen van individueele, doch parallel loopende rich tingen, vergemakkelijkt. Een ongustige ontvangt te Berlijn en te - Rome, De rede van Roosevelt is ongunstig ont vangen in Duitschland. Men acht het be grijpelijk, dat hij het democratische regime van zijn land prijst, maar vindt het ver waandheid te spreken over andere poli tieke systemen in de bewoordingen waar van Roosevelt zich bediend heeft. De rede van Roosevelt heeft ook een slechten indruk gemaakt in Italië, maar geen verrassing gewekt. Officieele of of ficieuze reacties zullen eerst later komen. Reeds wil men slechts alleen opmerken, dat Italië veel democratischer is dan de „groote democratieën". £EN HALVE CIRKEL ROND DE STAD. De terugtocht moet gedekt worden. De troepen van Franco vormen een halven cirkel van het Noorden tot het Zuidoosten van Teruel. Aan de beide oevers van de Turia ontplooiden de troe pen zich als een waaier. Vooral de rech tervleugel bij Villaster en Catralfo heeft hevig gestreden. De regeeringstroepen vormen geen aan eengesloten linie meer. De verbeten te genstand, welke op sommige punten de regeeringstroepen nog bieden, schijnt te dienen, om den terugtocht te dekken. Hevige koude belemmert operaties. Generaal Queipo de Llano heeft voor den zender van Sevilla verklaard, dat de vinnige koude in den sector van Teruel en het slechte weder de bewegingen der troepen en de operaties zeer moeilijk ma ken. De generaal voegde hieraan toe: Ondanks dat wordt de vijand achtervolgd. De rechtsche troepen hebben eenige nieu we centra van tegenstand veroverd. De verliezen van den vijand beloopen eenige duizenden manschappen. Ook in het communiqué van het hoofd kwartier der rechtsche troepen te Sala manca, dat gisteravond om acht uur is gepubliceerd, wordt er melding van ge maakt, dat de sneeuw de bewegingen der rechtsche troepen, die bij een tempera tuur van minder dan 14 graden strijden en in eenige gevallen zelfs onder een ha gelstorm, zeer moeilijk maakt. De nabij Teruel gedoode journalisten, Gistermiddag om 1 uur is het stoffelijk overschot der drie nabij Teruel gedoode journalisten per auto uit Saragossa naar Hendaye overgebracht. Te voren vond een godsdienstige plechtigheid plaats in een rouwkapel, welke in de medische fa culteit was ingericht. Er werd een rouwstoet gevormd, die de stad doorkruiste. Aan het hoofd ging generaal Moscardo, de vertegenwoordiger van generaal Franco, waarna de burger lijke en militaire autoriteiten, vertegen woordigers van den pers- en propaganda- dienst, Spaansche journalisten en de spe ciale vertegenwoordigers der buitenland sche pers volgden. Kolonel Gazapo, het hoofd van den ge- neralen staf van het Noordelijk leger sprak eenige woorden en bracht hulde aan de nagedachtenis van de bij de ver vulling van hun beroepsplicht gevallen journalisten. Hij eindigde met de woor den: „Leve Engeland", „Leve de Ver eenigde Staten", „Leve Spanje". Tijdens de tocht door de stad speelde de militaire muziek treurmarschen. VAN HET VATICAAN DE GEZONDHEIDSTOESTAND VAN DEN H. VADER. Thans heel wat beter dan verleden jaar. Men schrijft uit Rome aan de „Msbd.": Ook tijdens de Kerstdagen heeft de H. Vader dezelfde energie en krachtsont plooiing aan den dag gelegd als op de da gen van het laatste Consistorie. Verleden jaar bevond de Paus zich in heel wat mindere conditie. Iedereen zal zich herinneren, hoe Z. H. toenmaals op den vooravond van Kerstmis niet in staat was, het H. College te ontvangen en tusschen Kerstmis en Nieuwjaar helaas af moest zien van de gebruikelijke ontvangsten van het corps diplomatique, wijl hij juist in die da gen de zwaarste crisis van Zijne ziekte doormaakte. Dit jaar was Pi us XI wede-om in staat, de diplomatieke audiënties in eere te her stellen, echter met dien verstande, dat Hij alleen de leiders van de vele diplomatieke diensten, die bij het Vaticaan geaccrediteerd zijn, ontving en niet het voltallige perso neel. Zoo heeft hij achtereenvolgens de am bassadeurs ontvangen, daarna de gezanten, en ten slotte de zaakelastigden. Er is nog niets bekend over de Nieuw jaarsaudiënties van den Romeinschen adel, die gewoonlijk tegen Driekoningen plaats heeft en die de gelukwensch-audiënties pleegt te besluiten; maar zeer waarschijn lijk zal de Heilige Vader ook deze audiën ties toestaan. DUITSCHLAND DE „PRIVILEGES" DER KATHOLIEKEN? EEN UITVINDING VAN DE „ANGRIFF". Katholieken niet vervolgd, doch bevoorrecht! De „Angriff" heeft een uitvinding ge daan, welke te aardig is om haar niet te vermelden. Het blad heeft n.l. uitgevischt want tot nog toe heeft niemand dat ooit geweten dat de Katholieken in Duitsch land niet alleen niet vervolgd orden maar zelfs boven de andere bevolkingsgroepen bevoorrecht zijn!'Ze, snappen het alleen maar niet. Het blad bewijst dat als volgt: Alle jeugdorganisaties in Duitschland zijn opgenomen in de staatsjeugd, met uitzon dering van de confessioneelen; alle arbei dersorganisaties zijn opgegaan in het Duit- sche Arbeidsfront, met uitzondering van de Katholieke organisaties. Alle tot militairen dienst in staat zijnde Duitschers zyn dienst plichtig, alleen niet de Katholieke theologi sche studenten en geestelijken. De Katholieke Kerk heeft in Duitsch land het recht en de mógelijkheid langs di- plomatieken weg haar klachten en wen- schen (waaraan tusschen haakjes nimmer gehoor gegeven wordt Red.) bij de hoogste rijksinstanties in te dienen. In dien zin staat inderdaad op vele gebieden van het openbare leven de Katholieke kerk bui ten het algemeene recht, doordat zij pri vileges eischte en kreeg, welke uit den ouden tijd van het staatskerkwezen zijn overgenomen in het Derde Rijk. ENGELAND EDEN NAAR CANNES VERTROKKEN. De Britsche Minister van Buitenlandsche Zaken, Eden, is gisteravond om acht uur naar Cannes vertrokken. DE UITZENDINGEN IN HET ARABISCH. Italië is er niets over te spreken. De eerste Engelsche uitzending van nieuwsberichten in het Arabisch is gisteren heruitgezonden door de Egyptische omroep en bijna volmaakt ontvangen door de luis teraars in het Nabije Oosten, ondanks de onderbrekingen, die van tijd tot tijd ont stonden door storing van een onbekend sta tion. Gayda schrijft in de „Giornale d'Italia", dat de nieuwe Britsche radio-uitzendingen in vreemde taal slechts het doel hebben „een zwijgende en krachtige stellingsoor log" te verbergen. Het blad betoogt, dat de uitzendingen beginnen op den eersten verjaardig van het gentlemens agreement en onmiddellijk na de reorgansatie van het Britsche ministerie van buitenlandsche za ken, die den strijdlustigen Eden de vrije hand moest verschaffen. De „Giornale" ontkent dan het bestaan van een Italiaansche anti-Britsche propa ganda in Palestina en verzekert, dat „de door de Italiaansche pers over Engeland verspreide berichten, zelfs indien zij on juist zouden zijn, hetgeen nog bewezen zou moeten worden, in het niet zinken naast de schurkachtige vervalschingen, wel ke dagelijks door een groot deel der Engel sche pers gepleegd worden en een aanslag op alle waarden van het Italiaansche natio nale leven beteekenen". Het fabeltje van de Italiaansche propa ganda is door de Engelschen uitgevonden ter rechtvaardiging van hun actie tegen de Arabieren, die zij te vuur en te zwaard wil len verderven ter wille van hun strategi sche plannen aan de Oostkust der Middel- landsche Zee. Als Engeland begint zich met de Arabieren te verstaan, zal het spoedig inzien, dat de vrede in Palestina kan terug- keeren, zonder dat de stem van Bari ge dood behoeft te worden. Maar Engeland wil geen vrede in Palestina op deze voor waarden, omdat al zijn nieuwe politieke en militaire voorbereidingen, zou men zeg- gen, tegen Italië gericht zijn. Er blijft, aldus besluit Gayda, niets an ders over dan de feiten in hun ware betee- kenis te zien, evenals de richtlijnen voor de politieke oriënteering in Europa en de we reld, die er uit voortvloeien. ITALIË HET BEZOEK VAN HITLER. Een speciale commissie is bezig een op lossing te zoeken voor het probleem van de nieuwe route, die gevolgd zal moeten wor den bij aankomst te Rome van hoofden van bevriende staten, die een officieel bezoek komen brengen. De gebruikelijke oude rou te biedt niet voldoende gelegenheid een goeden eersten indruk van Rome te krij gen en stelt ook niet in staat groote volks menigten langs den weg bijeen te brengen. Het is nog niet bekend, tot welk resultaat de commissie is gekomen. De route, dié zal worden opgesteld, zal voor de eerste maal gevolgd worden bij het bezoek aan Rome van „het hoofd eener groote bevriende na tie". ROEMENIË. DE NIEUWE KOERS. Verklaringen van Goga. De Roemeensche minister president Goga heeft een vertegenwoordiger van het Fransche agentschap Havas ontvangen en tegenover hem verklaringen afgelegd, waarin hij herhaalde, dat zijn regeeringen geen enkele der oude bondgenootschappen wil verbreken, doch den kring van sym pathieën voor Roemenië wil uitbreiden. „Wij hebben nooit gedacht, dat de tra ditioneele banden, die ons met Frankrijk verbinden, zouden kunnen worden aange tast. Ik heb nooit een woord tegen de vriendschap tusschen onze beide landen gezegd". Het is volkomen onjuist, dat Goga een dictatuur wil invoeren. De regeering zal binnen het kader van de grondwet wer ken. De kamers zullen worden ontbonden, nieuwe verkiezingen uitgeschreven. Het volk zal zich moet uitspreken. Het lot dezer regeering zal van de verkiezingen afhangen. - Wat de opheffing van zekere dagbladen betreft, zeide Goga: „Deze maatregel is in West-Europa, waar de pers werkelijk de autochtone meening vertegenwoordigt, niet begrepen. Maar in het leven van een jon gen staat, in een land, waar zooveel recen- tt infiltraties zyn geweest van vreemde lingen, die zich nog niet hebben aange past, moet de geest van het publiek ge- modeleerd worden in een nationalen zin. Wy hebben overwogen dat de Roemeen sche pers door Roemenen moet worden ge redigeerd.Deze maatregel beteekei^t, evenmin als andere, een agressief gebaar, maar een daad van nationale zelfverdedi ging". PALESTINA DE ONRUST IN HET H. LAND. Talrijke daden van sabotage. Gisternacht zijn talrijke daden van sa botage gepleegd. Op verschillende plaatsen zijn ontploffingsmiddeler. op spoorlijnen gelegd. Voorts hebben de arbeiders in de haven van Tel Aviv geprotesteerd tegen in dienit neming van niet-georganiseerde arbeiders. De politie heeft de betougers uiteengejaagd en een twintigtal arrestaties verricht. Voorstel Inzake Joodse hen staat binnen Britsche gemeentebest. In een speciale bijeenkomst van den uit voerenden raad der Zionistische federatie van Groot Brittannië, welke te Londen is gehouden, is een resolutie aangenomen, waarin een voorstel is vervat binnen het kader van het Britsche gemeentebest in Palestina een Joodschen staat op te rich ten als oplossing voor het Palestijnsche probleem. Deze resolutie moet beschouwd worden als de verklaring van de officieele Zionis tische houding nopens het rapport van Peel, waarin de verdeeling van Palestina wordt voorgesteld. EGYPTE DE STRIJD TUSSCHEN VORST EN PARTIJ RUMOER IN HET EGYPTISCHE PARLEMENT. Verdagingsbesluit kon niet hoorbaar gemaakt worden. Gisteren is in het Egyptische parlement een hevig tumult ontstaan, toen getracht werd het verdagingsdecreet voor te lezen. Een pandemonium volgde. Nahas Pasja schreeuwde, dat hij vastbesloten was uit naam van het vaderland te spreken. De voorzitter gaf bevel tot verwijdering van de vertegenwoordigers der pers en ont ruiming van de publieke tribunes. Toen het rumoer echter voortging, werden de lichten uitgedraaid, zoodat de afgevaardig den wel gedwongen waren heen te gaan. De parlementsfractie der Wafd-party heeft na de rumoerige vergadering der Kamer een bijeenkomst gehouden, waarin besloten werd tot royement van Ahmed Maher, den president van de Kamer, dr. Ruwe Huid p IB O 1 Ruwe Handen n „A J Doos 30 cent Ruwe Lippen Rij Apoth. en Drogist Hamid Mahmoud en twee andere afge= vaardigden. Het verluidt, dat vandaag nog meer royementen zullen worden uitgesproken. Betooging te Tanta. Gemeld wordt, dat by een betooging te Tanta dertig studenten kwetsuren hebben opgeloopen. JAPAN TELEURSTELLING OVER DUITSCHLAND? Medewerking laat te wenschen over. De enthousiaste vriendschap voor Duitschland, waarmede het Japansche volk dezen zomer, toen de vijandelijkheden in China uitbraken, vervuld was, is volgens een bericht uit Tokio aan de „Daily Tele graph and Morning Post" geheel geluwd. Slechts met den mond heeft men het nog ever de nauwe samenwerking, voort vloeiende uit het anti-Kominternverdrag. De bitterheid en wrevel nemen toe, doordat het volk meent, dat Duitschland de rol van semi-bondgenoot van Japan tegen de verwachting in niet loyaal ver vuld heeft. Dit gevoelen wordt zelden for meel tot uiting gebracht Evenmin willen Japansche staatslieden of particulieren, dat men hen noemt als vertegenwoordi gers van deze meening, doch in particu liere gesprekken worden zij scherp als zij spreken van Duitschiands nalatigheid m het verleenen van steun aan Japan. Een voornaamste grief is tegen de groote leve ranties van Duitsch oorlogstuig, die over Konkong hun weg zouden vinden naar de legers van maarschalk Tsjang Kai Sjek. De regeering is ervan overtuigd, dat on geveer 60% van de zendingen oorlogsmate riaal, die Hongkong passeeren, afkomstig zijn uit Duitschland en niet uit Engeland. Het is evenwel een eisch der tegenwoor dige Japansche politiek, dat deze meening niet openbaar bekend gemaakt wordt, en aat de anti-Britsche gevoelens worden aangewakkerd. Het toenemende wantrouwen tegen Hit- Ier is echter nog meer een gevolg van de Europeesche politiek van Berlijn dan van de hulp, die aan China zou worden ver leend. De regeering, de pers en het pu bliek weten alle, dat van het standpunt van Berlijn de betrekkingen met Enge land veel belangrijker zijn dan die met Japan. Men is van meening, dat Berlijn geen oogenblik zou aarzelen, Tokio op te offeren om bij Londen een aanzienlijk voordeel te behalen. Deze zienswijze wordt ook uit de pers gehouden doch van tyd tot tyd waagt de een of andere vermetele schrijver het, er melding van te maken, ofschoon gewoonlijk in bedekte termen. Zoo schreef een medewerker van de „Yomioeri" onlangs: „Hitier is een rea listisch staatsman. Hij is niet gelijk een fanatieke priester die domweg zal vast houden aan een enkele leerstelling. Wan neer hij zich voor de politieke of economi sche noodzaak geplaatst ziet, zal hü niet aarzelen van koers te veranderen". Wetensctiappel. berichten SOVJET-VLIEGERS NAAR DE ZUIDPOOL. Expeditie vertrekt winter 1938. Sovjet-vliegers zyn van plan, einde 1938 een groot kamp aan de Zuidpool te installeeren. Voorts zal in het komende voorjaar een nieuwe expeditie worden afgezet aan de Noordpool, ter vervan ging van de groep-Papanin, die met haar ijsschots uit de omgeving van de Pool tot in de Groenlandzee is afgedreven. Het Zuidpool-plan zoo zeide de vlie ger Vodopianof is reeds tot in alle dé tails uitgewerkt. De groote ijsbreker „Jo- sef Stalin", welke vorig jaar zomer te wa ter is gelaten, zal de expeditie vergezel len. Het schip zal voor drie jaar levens middelen aan boord hebben en vijf twee- motorige vliegtuigen en een uitgebreide wetenschappelijke uitrusting meevoeren. Men hoopt de kust van Luitpoldland op 78 gr. Z.B. en 35 gr. W.L. ongeveer half December te bereiken en daar de eerste basis te vestigen, dus op ongeveer 1200 K.M. van de Zuidpool. Drie weken later zouden de vijf vlieg tuigen, bestuurd door de Noordpool vlie gers Vodopianof, Molokof, Alexief, Ma- zoeroek en Golovin, zich naar de Zuidpool begeven, waar een radiostation door den bekenden marconist Krenkel ingericht zal worden. Het kamp hier zal betrokken worden door acht man, van wie twee piloten en twee werktuigkundigen. Aangezien het kamp op het vasteland zal worden be trokken, zal deze expeditie beter gehuis vest kunnen worden dan Papanin op zijn ijsschots. De vijf groote transportvliegtuigen zul len een volle maand aan de Zuidpool blij ven en ongeveer 70 vluchten in alle rich tingen ondernemen, alvorens medio Fe bruari 1939 naar den ijsbreker „Josef Sta lin" terug te keeren. Na deze vliegtui gen aan boord te hebben genomen, zal de „Josef Stalin" de terugreis aanvaar den. De expeditie zal voor onbepaalden tijd aan de Zuidpool blijven en vier maal per dag weerberichten naar de geheele we reld uitzenden.

Historische Kranten, Erfgoed Leiden en Omstreken

Leidsche Courant | 1938 | | pagina 6