Afb. 11 Cornells Anthonisz, Banket van het Schuttersgilde (1533) Ook in een gelegenheid waar veelvuldig gedronken wordt, komt in deze tijd weinig glaswerk voor. Een inventaris uit 1573 van een Leidse herberg vermeldt naast enkele flessen 'een glase- cas mit drie blaeuwe potten, vijff off zes roomers, drie off vier bierglasen' (8). Hier gebruikt men eveneens eerder drinkgerei van tin of steengoed. De boelceel van 't boelhuys gehouden op 26 april 1600 van de inboedel van de herberg 't Stad- huys van Antwerpen in de Hogewoerd vermeldt daarentegen als glaswerk 12 roemers, 6 rowijn- glasen, 6 bier- off wijnglasen, 4 glasen en 5 bierglasen en vrijwel geen tin of aardewerk drinkge rei (9). Schilderijen en prenten geven eenzelfde beeld. Binnenhuistaferelen en herbergscènes tonen inte rieurs waarin talrijke voorwerpen zijn afgebeeld en ook hierbij treft men hoofdzakelijk kannen en drinkbekers van aardewerk en steengoed aan. Wel worden glazen voorwerpen regelmatig afgebeeld op voorstellingen van bepaalde officiële gebeurtenissen. Het feit werd feestelijk gevierd door met elkaar een dronk uit te brengen. Op zo'n moment verkoos men het kostbare glas boven het eenvoudiger drinkgerei van bijvoorbeeld steengoed om de feestelijke aangelegenheden meer luister bij te zetten. Een voorbeeld van een dergelijke voorstelling is een schilderij van Cornelis Anthonisz. (1499-1556), waarop het banket van het Amsterdams schuttersgilde is afgebeeld (afb. n). Op tafel staan enkele glazen en één van de aanzittenden links, houdt een sierlijk glas in zijn linkerhand (10). Dat in de loop van de 16de eeuw het gebruik van glas wijder verbreid raakt, kan worden afge leid uit het feit dat vanaf circa 1570 twee nieuwe meubels hun intrede doen: de 'glasecas of - koy', een kast met openslaande deuren waarin het glaswerk werd opgeborgen en het 'glasebart of -bort', een rek van houten planken dat aan de muur opgehangen werd waarop de glazen werden neergezet (11). Vanaf het begin van de 17de eeuw wordt glas steeds meer gemeengoed. Vanuit Italië, maar ook uit verschillende andere Europese landen worden in groten getale glas en 'fapon de Venise'- produkten ingevoerd. Hierbij geldt dat het gewone gebruiksglas grotendeels in Hollandse ateliers vervaardigd werd en dat de hoogwaardige Italiaanse produkten meer luxegoederen waren. Ook werd nog steeds 142

Historische Kranten, Erfgoed Leiden en Omstreken

Bodemonderzoeken in Leiden | 1990 | | pagina 144