BOUWKUNDIG-HISTORISCHE ASPECTEN VAN DE DOELENBRUG EN DE WALMUREN VAN HET WAAGHOOFD. L. Barendregt. De Doelenbrug Omdat de Doelenbrug in de loop der jaren danig door de tand des tijds was aangetast en niet langer bestand was tegen de belas tingen door het moderne verkeer, was het noodzakelijk de brug in de jaren 1981-82 geheel te vernieuwen. Daarbij zou de brug uiterlijk in dezelfde vorm worden hersteld als de bestaande, volledig in metselwerk opgetrokken, driebogenbrug Bij het amoveren van de brug werden bouwkundige gegevens verza meld, die in afb. 1 zijn verwerkt. Het is opvallend, dat de brug gebouwd leek te zijn tussen wal- muren die ten tijde van de bouw al aanwezig waren. Bovendien bestond er een verschil tussen de west- en oostzijde: de weste lijke pijler bleek niet op palen gefundeerd te zijn en het wes telijke landhoofd slechts summier; dit in tegenstelling tot hun oostelijke pendanten. Om voor deze ongebruikelijke situatie een verklaring te vinden, is een beperkt bouwhistorisch onderzoek gedaan dat het volgend resultaat had. De oudste vermelding van de Doelenbrug lijkt te dateren uit 1456, echter onder de naam Heer Alewijnsbrug 1)Omdat die naam echter meer bekend is als de oude naam van de Nonnenbrug, zuidelijker over het Rapenburg gelegen, is het twijfelachtig, of de eerste identificatie wel verantwoord is (2)Duidelijker zijn de schriftelijke gegevens pas in 1578. In het vroedschaps- boek staat een advies d.d. 13 maart van dat jaar vermeld, waar in onder meer sprake is van twee bruggen nabij de Doelensteeg. Ten eerste de "steenen brugge beneffens de Doelsteech" en ten tweede "het Quackel-bruggetjen beneffens de Doelsteech". Bij dit laatste staat vermeld dat het "wel een nieuwe houten ofte steene brugge" behoefde (3) Door een vergelijking met kartografische gegevens, kan getracht worden duidelijkheid te verkrijgen over de constructie van de bruggen en het materiaal waarin die waren uitgevoerd. Op de oudste bekende kaart van Leiden, die van Pieter Sluyter uit 1550 (4)zijn behalve enkele herkenningspunten geen de tails binnen de stad weergegeven. De kaart van Jacob van Deven ter die van tien jaar later dateert (5) geeft wel de loop van straten en wateren, maar biedt evenmin details. Pas de kaart van Liefrinck uit 1578 geeft bruikbare details (afb. 2). Daar uit blijkt, dat de stenen brug die over de Doelengracht was, terwijl de brug over het Rapenburg toen nog in hout was uitge voerd 6)Het lijkt daarom aannemelijk, dat de thans vervangen Doelenbrug met de Quackelbrug van het vroedschapsboek geïdenti ficeerd kan worden. 85

Historische Kranten, Erfgoed Leiden en Omstreken

Bodemonderzoeken in Leiden | 1982 | | pagina 91